باستانشناسی را میتوان به نوعی کارآگاهی با بازه زمانی بسیار طولانی تعبیر کرد. هر تکه سنگ چخماق یا قطعه استخوانی، بخشی از روایت بزرگتری را میسازد؛ اینکه انسانهای اولیه چگونه با ابزارهایشان غذا تهیه میکردند، همکاری میکردند و درباره مکانهایی که خانه مینامیدند چه تصوری داشتند.
در زیر یک فروشگاه متروکه در گلاستر انگلستان، ۳۱۷ اسکلت انسانی متعلق به دوران روم کشف شد. این حفاری تاریخی، لایههایی از تاریخ دو هزار ساله را آشکار کرد.
محققان با استفاده از هوش مصنوعی موفق به شناسایی بیش از ۳۰۰ نگاره جدید در بیابانهای پرو شدند. این کشف، رازهایی از فرهنگ نازکا را برای اولینبار روشن میکند.
باستانشناسان در پمپئی دو تندیس تقریباً به اندازه واقعی از یک زوج رومی کشف کردند. این آثار نادر پرده از اسرار زندگی، باورها و جایگاه اجتماعی مردم پمپئی در روم باستان برمیدارند.
باستانشناسان در شمال عمان سنجهای مسی کمنظیری از عصر مفرغ کشف کردند. این یافته نشان میدهد موسیقی نقش کلیدی در پیوند فرهنگهای منطقهای ایفا کرده است.
بزرگترین خیریه پزشکی انگلستان به نام Wellcome Trust بخشهایی از پایگاه بزرگ اطلاعاتی خود را به اشتراک گذاشت. این مجموعه تصاویری از صدها سال دارو، ابزار و فرهنگ پزشکی را در دل خود جای داده بود.
تقویم مایایی تقویم یا گاهشماری مخصوص خود مایاییها است و برای امور سلطنتی و مراسم مذهبی طراحی شده. هم اکنون نیز مایاییهای ساکن گوآتمالا، مکزیک و اوآخاکا از این تقویم استفاده میکنند.
مدتها پیش شایعهای میگفت که در هرم بزرگ شهر جیزه واقع در مصر مکانهای مخفی شبیه راهرو یا تالار پنهان که از چشمها محصور مانده است، وجود دارد.