در طی سالهای گذشته، با وجود افزایش هزینههای انرژی و حساسیت بیشتر نسبت به استهلاک تجهیزات تأسیساتی، بسیاری از سازندگان و مالکان ساختمانها دنبال راهکارهای سادهتر و در عین حال پایدارتر میگردند. نصب منبع آب بدون پمپ از جمله راهکارهای مذکور است که با تکیه بر فشار ثقلی، امکان ذخیرهسازی و توزیع آب را بدون نیاز به تجهیزات برقی فراهم میسازد. در ادامه جزئیات لوله کشی هر مخزن آبی در پشت بام مانند مخزن 1000 لیتری افقی را بررسی خواهیم کرد.
چرا نصب منبع آب بدون پمپ هنوز هم انتخاب بسیاری از ساختمانهاست؟
اصلیترین علت محبوبیت این روش سادگی و اطمینان بالای آن است. در فرایند نصب منبع آب در پشت بام بدون پمپ دیگر خبری از موتور، ست کنترل یا قطعات الکترومکانیکی نیست که نیاز به سرویس مداوم داشته باشند. این موضوع باعث شده تا هزینههای نگهداری به حداقل برسد و سیستم در شرایط قطعی برق نیز بتواند بدون اختلال به عملکرد خود ادامه دهد.
علاوه بر این، فشار ملایم آب داخل منبعی مثل مخزن 6000 لیتری عمودی که از اختلاف ارتفاع به وجود میآید، آسیب بسیار کمتری به لولهها و شیرآلات وارد نموده و عمر مفید شبکه لولهکشی ساختمان را به طرز چشمگیری افزایش خواهد داد.
نصب منبع آب بدون پمپ یعنی چه و در چه شرایطی کاربرد دارد؟
در این روش مخزن آب را در بالاترین نقطه از ساختمان نصب خواهند کرد تا فشار مورد نیاز مصرفکنندهها به طور طبیعی تأمین شود. نصب منبع آب بدون پمپ بیشتر برای ساختمانهای کم ارتفاع، ویلاها و واحدهایی با مصرف متعادل مناسب است. البته نکته مهم این است که بر خلاف تصور عمومی، عملکرد این سیستم آبرسانی فقط به حجم مخزن ربط ندارد، بلکه ارتفاع نصب، مسیر لولهکشی و نوع مخزن نیز حائز اهمیت هستند.
در این مرحله انتخاب مخزن با قیمت مناسب اهمیت زیادی پیدا خواهد کرد؛ به عنوان مثال قیمت مخزن آب 10000 لیتری افقی با مخازن با حجم کمتر قطعا قیمت پاییت تری خواهد داشت، لذا در هنگام خرید حتما با توجه به بودجه خود حجم مناسب را سفارش و خریداری کنید.
نقش مخزن آب در نحوه نصب سیستم بدون پمپ
مخزن آب در این سیستم نقش بسیار مهمی را ایفا میکند؛ به همین دلیل انتخاب شکل و ظرفیت مخزن به طور مستقیم بر نحوه اجرا تأثیر میگذارد. در مقابل مخازن افقی، استفاده از مخزن آب 600 لیتری عمودی نیز میتواند برای ساختمانهایی با چند واحد مصرفکننده به طور همزمان مناسب باشد.
نقشه لوله کشی منبع آب بدون پمپ چگونه طراحی میشود؟
طراحی نقشه لوله کشی منبع آب بدون پمپ باید بر اساس کمترین افت فشار و بیشترین راندمان طراحی شود. در ادامه، جزئیات لوله کشی مخزن آب در پشت بام بدون پمپ را بررسی خواهیم کرد:
مرحله ۱: بررسی ساختمان و تعیین محل نصب مخزن
در ابتدا تعداد طبقات، میزان مصرف آب و محل قرارگیری رایزر (Riser) بررسی خواهد شد؛ از آن جایی که در سیستم بدون پمپ فشار از اختلاف ارتفاع تأمین میشود، جایابی مخزن روی پشت بام حائز اهمیت است و بر عملکرد کلی سیستم به طور مستقیم تأثیر خواهد داشت.
مرحله ۲: طراحی مسیر ورودی آب شهری به مخزن
در این مرحله مسیر ورود آب به مخزن مشخص میشود و تجهیزات کنترلی نظیر شیر فلکه و فلوتر در نقشه مشخص خواهند شد. طراحی ساده و قابلدسترس این مسیر، نگهداری و کنترل سطح آب مخزن را در آینده آسانتر میکند.
مرحله ۳: تعیین خروجی مخزن و قطر لولهها
خروجی مخزن باید به شیوهای طراحی شود که کمترین میزان افت فشار را به وجود آورد. انتخاب قطر مناسب لوله و کاهش تعداد زانوها در این بخش، نقش مهمی در حفظ فشار آب در طبقات پایینتر دارد.
مرحله ۴: اجرای لولهکشی ثقلی تا رایزر ساختمان
در این مرحله مسیر انتقال آب از مخزن تا رایزر اصلی تعیین میشود. لولهکشی باید مستقیم، با شیب مناسب و بدون شکستهای غیر ضروری باشد تا جریان آب به صورت یکنواخت و پایدار برقرار بماند.
مرحله ۵: پیشبینی شیرآلات کنترلی و مسیر تخلیه
در طراحی نهایی، محل نصب شیرهای قطع و وصل و مسیر سرریز یا تخلیه مخزن تعیین خواهد شد. این کار باعث میشود که در زمان سرویس یا بروز مشکل، کنترل سیستم بدون اختلال در آبرسانی کل ساختمان انجام شود.
طریقه نصب مخزن اب روی پشت بام بدون پمپ
در طریقه نصب مخزن اب روی پشت بام بدون پمپ ابتدا باید زیرسازی مقاوم و تراز برای تحمل وزن مخزن پر از آب را آماده کنید. سپس، ورودی آب شهری به مخزن و خروجی آن به رایزر اصلی ساختمان باید متصل شود. استفاده از شیر قطعکن، فیلتر و اتصالات با کیفیت در این مرحله حائز اهمیت خواهد بود.
در ادامه، مسیر لوله کشی مخزن آب در پشت بام بدون پمپ باید به شیوهای اجرا شود که کمترین افت فشار ایجاد شود. رعایت این نکات باعث میشود سیستم بدون نیاز به تجهیزات اضافی بتواند عملکردی پایدار از خود نشان دهد.
مزایا و معایب نصب منبع آب در پشت بام بدون پمپ
پیروی از نقشه نصب پمپ آب خانگی با مخزن و نصب این نوع سیستم آبرسانی مزایا و معایب مختلفی را به همراه دارد:
- مزایا
- کاهش هزینه انرژی: در این روش نیازی به مصرف برق برای پمپ نیست و این موضوع هزینههای جاری را کمتر میکند.
- سادگی ساختار و بهرهبرداری: حذف تجهیزات مکانیکی پیچیده باعث میشود که سیستم سادهتر و احتمال خرابی نیز کمتر باشد.
- عملکرد پایدار در زمان قطعی برق: از آن جایی که فشار به صورت ثقلی تأمین میشود، قطع برق تأثیری بر دسترسی آب نخواهد داشت.
- افزایش عمر لولهکشی و اتصالات: فشار یکنواخت و کنترل شده آب، باعث کاهش استهلاک لولهها و شیرآلات میشود.
- نگهداری آسان و کم هزینه: سرویسهای دورهای محدود به بررسی مخزن و اتصالات است و نیازی به تعمیرات تخصصی نخواهد بود.
- معایب
- محدودیت فشار آب در ساختمانهای مرتفع: این سیستم برای ساختمانهای بلند کارایی کمتری دارد.
- وابستگی کامل به ارتفاع نصب مخزن: هرگونه محدودیت در ارتفاع یا جانمایی نامناسب مخزن میتواند فشار نهایی را کاهش دهد.
- نیاز به طراحی تخصصی لولهکشی: کوچکترین خطا در مسیر لولهها یا انتخاب قطر نامناسب میتواند عملکرد کل سیستم را تحت تأثیر قرار دهد.
- عدم انعطافپذیری در افزایش مصرف: در صورت افزایش تعداد واحدها یا مصرف آب، ممکن است سیستم پاسخگوی نیاز نباشد.
- کارایی متفاوت نسبت به سیستمهای پمپی: بر اساس ارتفاع ساختمان و میزان مصرف، تحلیل نقشه اجرا و مقایسه با نقشه نصب پمپ آب خانگی با مخزن میتواند مشخص کند که روش بدون پمپ پاسخگوی تمام نیازهای پروژه نیست.
نکات مهم نگهداری و افزایش عمر مخزن آب در سیستم بدون پمپ
در نهایت، نگهداری صحیح در افزایش طول عمر سیستم نقش بسیار مهمی را ایفا میکند. بازبینی دورهای اتصالات، شستوشوی داخلی مخزن و کنترل نشتیها از جمله اقدامات مهم محسوب میشوند. علاوه بر این، انتخاب آگاهانه مخزن اهمیت زیادی خواهد داشت؛ به عنوان مثال بررسی قیمت مخزن 200 لیتری عمودی یا انتخاب ظرفیتهای بالاتر مانند مخزن آب 800 لیتری عمودی باید متناسب با نیاز واقعی ساختمان انجام شود. اگر طراحی نقشه نصب پمپ آب خانگی با مخزن و اجرای آن به درستی انجام شده باشد، این سیستم میتواند سالها بدون دردسر، آب مورد نیاز ساختمان را تأمین نماید و راهکاری اقتصادی و قابل اعتماد برای بسیاری از پروژهها باشد.
