گسترش استفاده از عینک هوشمند متا که قابلیت ضبط ویدیو در فضاهای عمومی را دارد، موجی از نگرانیها را درباره امنیت، حریم خصوصی، رضایت زنان به همراه آورده است. گزارش تازه روزنامه تایمز نشان میدهد این فناوری نوظهور، بیش از آنکه یک ابزار هوشمند باشد، میتواند به تهدیدی واقعی در زندگی روزمره زنان تبدیل شود.
عینک هوشمند متا و افزایش نگرانیهای اجتماعی
عینکهای هوشمند متا که با برند Ray-Ban روانه بازار شدهاند، امکان ضبط ویدیو در محیطهای عمومی را فراهم میکنند. با فروش میلیونها دستگاه در سراسر جهان، نگرانیها درباره فیلمبرداری مخفیانه از زنان بدون رضایت آنان بهطور قابل توجهی افزایش یافته است.
ضبط مخفیانه در فرودگاه؛ تجربهای نگرانکننده
بر اساس گزارش The Times، ماه گذشته «Lauren Britt» بیست و هشت ساله که ساکن فلوریدا است، اعلام کرد مردی در فرودگاه تامپا مکالمه او را با استفاده از عینک هوشمند ضبط کرده، سپس ویدیو را در اینستاگرام منتشر کرده است.
«نمیدانستم تمام این مکالمه را با عینکش ضبط میکند. این ترسناک نیست؟ حتی اجازه هم نگرفت.»
خاموش شدن چراغ هشدار؛ یک ضعف جدی امنیتی
در عینکهای Ray-Ban Meta یک دوربین داخلی بههمراه چراغ هشدار LED تعبیه شده که هنگام ضبط روشن میشود. با این حال، ویدیوهای متعددی در یوتیوب منتشر شده که روش غیرفعالسازی این چراغ را آموزش میدهند. حتی لوازم جانبی مخصوص خاموش کردن چراغ هشدار نیز به فروش میرسند.
واکنش شرکتها و نهادها به تهدید حریم خصوصی
بهدلیل نگرانیهای گسترده درباره نقض حریم خصوصی، شرکت MSC Cruises استفاده از عینکهای هوشمند را در فضاهای مشترک کشتیهای خود ممنوع اعلام کرد.
«دستگاههایی که امکان ضبط مخفیانه یا انتقال داده بدون اطلاع را دارند، از جمله عینکهای هوشمند، در فضاهای عمومی مجاز نیستند.»
همچنین دانشگاه سانفرانسیسکو در آمریکا، پس از گزارشهایی درباره مزاحمت یک مرد با عینک Meta برای زنان در محوطه دانشگاه، هشدار رسمی صادر کرد.
شبکههای اجتماعی و خیابان؛ مرزهای نامرئی ضبط تصویر
در بریتانیا، ویدیوهای یک کاربر TikTok که با عینک هوشمند به زنان جوان نزدیک میشد، سپس شماره تلفن درخواست میکرد، بحثبرانگیز شد. در برخی ویدیوها مشخص نبود زنان متوجه ضبط شدن هستند یا نه. در یکی از کلیپها، زنی متوجه عینک شد و در توضیح ویدیو نوشته شده بود «عینکهای متا را تشخیص داد».
«اینها هوشمند نیستند، تهدید هستند»
پروفسور «Clare McGlynn» استاد حقوق دانشگاه دورهام و متخصص خشونت علیه زنان، دیدگاه روشنی دارد:
«برای زنان، اینها عینک هوشمند نیستند. تهدیدی واقعی برای زندگی روزمره محسوب میشوند. بسیاری از زنان این فناوری را هیجانانگیز نمیبینند، بلکه آن را ابزاری تازه برای سوءاستفاده میدانند.»
او تأکید میکند زنان هماکنون نیز با خطر تصویربرداری بدون رضایت در فضاهای عمومی یا خصوصی مواجه هستند، عینک هوشمند متا این خطر را تشدید میکند.
ترس از «برهنهسازی دیجیتال»
یکی از نگرانیهای جدی McGlynn، امکان تطبیق این عینکها با فناوری «nudification» یا برهنهسازی دیجیتال است. فناوریای که میتواند بدون رضایت، تصاویر برهنه ساختگی از زنان و دختران تولید کند.
«در برابر این نوع سوءاستفاده، ابزارهای مقابله بسیار محدودی وجود دارد.»
ابعاد حقوقی و خطر نقض دادهها
عینکهای هوشمند نخستینبار در سال ۲۰۱۳ با Google Glass مطرح شدند. واکنشهای منفی شدید نسبت به نقض حریم خصوصی باعث شد این محصول در سال ۲۰۱۵ از بازار کنار گذاشته شود. با این حال، عادی شدن ضبط تصویر توسط گوشیهای هوشمند، حساسیت اجتماعی را کاهش داد.
اکنون گوگل در حال آمادهسازی نسل جدید عینکهای هوشمند است. شرکت Snap نیز روی محصولی مشابه کار میکند.
پروفسور «Lilian Edwards» از دانشگاه نیوکاسل هشدار میدهد ضبط مخفیانه تصاویر در اماکن عمومی و انتشار آن در شبکههای اجتماعی، میتواند ناقض قوانین حفاظت از داده در بریتانیا باشد. به گفته او، ضبطکننده باید رضایت فرد را داشته باشد یا مبنای قانونی مشخصی برای پردازش داده ارائه کند.
واکنش متا؛ مسئولیت بر عهده کاربران
شرکت Meta در بیانیهای اعلام کرد عینکهای هوشمند به چراغ LED مجهز هستند تا ضبط ویدیو بهطور شفاف مشخص شود. این شرکت تأکید کرد کاربران موظفاند تمامی قوانین جاری را رعایت کنند.
«این عینکها نباید برای آزار، نقض حریم خصوصی یا ثبت اطلاعات حساس مورد استفاده قرار گیرند.»
در هفتههای اخیر، ویدیوهایی از شکستن عینک Meta توسط یک زن در متروی نیویورک، همچنین اعتراض زنی به ضبط تصویرش توسط یک آرایشگر با عینک هوشمند، دوباره این بحثها را به صدر توجه رسانهها بازگرداند.
جمعبندی؛ فناوری نو یا خطری نوظهور؟
واقعیت این است که عینک هوشمند متا تنها یک ابزار فناورانه نیست. نحوه استفاده از آن میتواند مرز باریکی میان نوآوری و نقض حریم خصوصی ایجاد کند. بدون چارچوبهای قانونی شفاف، آگاهی عمومی، نظارت جدی، این فناوری میتواند به تهدیدی پایدار برای امنیت زنان تبدیل شود.
نظر شما درباره عینکهای هوشمند چیست؟ آیا باید استفاده از آنها در فضاهای عمومی محدود شود؟ دیدگاه خود را در بخش نظرات با ما به اشتراک بگذارید.
