ممنوعیت کامل واتساپ در روسیه به یکی از مهمترین تحولات اخیر در حوزه اینترنت، فناوری ارتباطات تبدیل شده است. شرکت متا اعلام کرده که دولت روسیه در تلاش است این پیامرسان محبوب را بهطور کامل مسدود کند؛ اقدامی که میتواند بیش از ۱۰۰ میلیون کاربر را به استفاده از یک پلتفرم دولتی سوق دهد.
اتهام متا: هدایت کاربران به اپلیکیشن تحت نظارت دولت
واتساپ که زیرمجموعه شرکت Meta Platforms است، اعلام کرد روسیه اقداماتی را برای مسدودسازی کامل این اپلیکیشن در داخل کشور آغاز کرده است. به گفته این شرکت، هدف از این تصمیم هدایت کاربران به یک پیامرسان مورد حمایت دولت است.
«دولت روسیه امروز تلاش کرد واتساپ را بهطور کامل مسدود کند تا مردم را به یک اپلیکیشن نظارتی تحت کنترل دولت هدایت کند.»
واتساپ در بیانیه منتشرشده در پلتفرم X تأکید کرد که محروم کردن بیش از ۱۰۰ میلیون کاربر از ارتباط خصوصی، امن یک «عقبگرد» جدی محسوب میشود.
پاسخ کرملین: متا قوانین روسیه را رعایت نکرد
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، در گفتوگو با BBC اعلام کرد این تصمیم بهدلیل عدم پایبندی متا به قوانین داخلی روسیه اتخاذ شده است.
او افزود در صورتی که متا قوانین را رعایت کند، وارد گفتوگو شود، امکان ازسرگیری فعالیتها وجود خواهد داشت.
در پاسخ به این پرسش که آیا شهروندان روس مجبور به استفاده از اپلیکیشن دولتی شدهاند یا نه، پسکوف گفت:
«اپلیکیشن پیامرسان ملی، یک گزینه جایگزین در دسترس برای روسهاست.»
سیاست نظارتی سختگیرانه روسیه بر پلتفرمهای خارجی
هشدارهای مکرر به واتساپ
نهاد ناظر ارتباطات روسیه، Roskomnadzor، پیشتر بارها به واتساپ درباره لزوم رعایت قوانین داخلی هشدار داده بود. دولت روسیه از پلتفرمهای خارجی میخواهد دادههای کاربران روس را داخل خاک این کشور ذخیره کنند.
زمینهسازی برای فیلترینگ دائمی
خبرگزاری دولتی TASS در ابتدای سال گزارش داده بود که احتمال مسدودسازی دائمی واتساپ در سال ۲۰۲۶ مطرح است. این اقدام در ادامه سیاستهای محدودسازی متا ارزیابی میشود.
- متا در سال ۲۰۲۲ در روسیه «سازمان افراطی» اعلام شد
- دسترسی به فیسبوک، اینستاگرام مسدود شد
- محدودیتها علیه پلتفرمهای خارجی افزایش یافت
افزایش فشار بر تلگرام
این تحولات پس از تشدید محدودیتها علیه تلگرام رخ داده است. برآورد میشود تلگرام در روسیه تعداد کاربری نزدیک به واتساپ داشته باشد، به همین دلیل در کانون توجه سیاستگذاران قرار گرفته است.
جایگزین واتساپ در روسیه؛ معرفی اپلیکیشن «Max»
سوپراپلیکیشن دولتی با الگوی WeChat
دولت روسیه در حال هدایت کاربران به اپلیکیشنی به نام Max است؛ پلتفرمی که پیامرسانی، خدمات دولتی را در یک بستر واحد ارائه میدهد.
این اپلیکیشن اغلب با WeChat چین مقایسه میشود و بهعنوان یک «سوپراپ» شناخته میشود؛ با این حال فاقد رمزگذاری سرتاسری (End-to-End Encryption) است، موضوعی که نگرانیهای جدی درباره حریم خصوصی ایجاد کرده است.
الزام نصب پیشفرض روی دستگاهها
از سال ۲۰۲۵ نصب اپلیکیشن Max روی تمام دستگاههای جدید فروختهشده در روسیه اجباری شده است. علاوه بر این:
- کارمندان دولت موظف به استفاده هستند
- معلمان باید از آن استفاده کنند
- دانشآموزان نیز به استفاده تشویق یا ملزم شدهاند
واکنش واتساپ به فیلترینگ در روسیه
واتساپ اعلام کرده همچنان برای حفظ دسترسی کاربران تلاش میکند:
«ما به انجام هر کاری که بتواند به کاربران برای در ارتباط ماندن کمک کند ادامه خواهیم داد.»
تحلیلگران معتقدند سیاستهای کنترل اینترنت در روسیه، حمایت از جایگزینهای بومی در ماههای آینده شدت بیشتری خواهد گرفت؛ روندی که میتواند ساختار ارتباطات دیجیتال این کشور را بهطور اساسی تغییر دهد.
جمعبندی؛ آینده ارتباطات آنلاین پس از ممنوعیت کامل واتساپ در روسیه
ممنوعیت کامل واتساپ در روسیه صرفاً یک اقدام فنی نیست؛ بلکه بخشی از راهبرد کلان حاکمیتی برای کنترل داده، هدایت کاربران به اکوسیستم بومی، کاهش وابستگی به پلتفرمهای غربی محسوب میشود. موفقیت یا شکست این سیاست، تأثیر مستقیمی بر آزادی ارتباطات، امنیت دادهها، تجربه کاربری میلیونها نفر خواهد داشت.
نظر شما درباره ممنوعیت کامل واتساپ در روسیه چیست؟ آیا پیامرسانهای دولتی میتوانند جایگزین مناسبی باشند؟ دیدگاهتان را در کامنتها بنویسید، این مقاله را به اشتراک بگذارید.
