سالهای اخیر برای سرمایهگذاران ایرانی، سالهایی پر از عدمقطعیت، تورم بالا و تغییرات شدید قیمتی بوده است. در چنین فضایی، دیگر نمیتوان تنها با تکیه بر تجربههای سنتی تصمیمگیری کرد. نگاه به نظر سرمایهگذاران موفق دنیا و تطبیق آن با شرایط خاص اقتصاد ایران، به ضرورت تبدیل شده است.
سال ۱۴۰۵ (۲۰۲۶ میلادی) در حالی پیش روی ماست که طلا رکوردهای تاریخی ثبت کرده، دلار با چالشهای ساختاری روبهرو شده و بورس ایران پس از یک دوره رکود، نشانههایی از جاماندگی قیمتی را نشان میدهد. سوال اصلی این است: سرمایه گذاری در طلا، سرمایه گذاری در دلار یا سرمایه گذاری در بورس؟ کدامیک انتخاب پربازدهتری برای ایرانیان خواهد بود و آیا سرمایه گذاری آنلاین در ایران گزینه درستی است؟ در این گزارش، با بررسی دیدگاه نهادهای مالی بزرگ جهان و تحلیل آن در بستر اقتصاد ایران، نقشه راه سرمایهگذاری تا سال ۱۴۰۵ را ترسیم میکنیم.
نظر سرمایهگذاران بزرگ دنیا درباره طلا تا سال ۲۰۲۶
طلا بدون تردید ستاره سالهای اخیر بازارهای مالی بوده است. رشد بیش از ۶۰ درصدی انس جهانی در سال ۲۰۲۵، نگاه بسیاری از سرمایهگذاران را دوباره به این فلز گرانبها معطوف کرد. اما آیا این روند تا ۱۴۰۵ ادامهدار است؟
نهادهای مالی بزرگ جهان پاسخ مثبتی به این سوال میدهند.
گلدمن ساکس (Goldman Sachs) در آخرین گزارش خود، هدف قیمتی ۴۹۰۰ تا ۵۰۰۰ دلار برای هر انس طلا در سال ۲۰۲۶ را مطرح کرده است. به باور این بانک، افزایش خرید طلا توسط بانکهای مرکزی، کاهش اعتماد به دلار و انتقال سرمایه از اوراق قرضه به ETFهای طلا، موتور محرک این رشد خواهد بود.
از سوی دیگر، شورای جهانی طلا (World Gold Council) اعلام کرده است که بیش از ۹۵ درصد بانکهای مرکزی برنامه افزایش ذخایر طلای خود را دارند. این موضوع، طلا را به یک دارایی استراتژیک و نه صرفا سفتهبازانه تبدیل کرده است.
برای ایرانیان، سرمایه گذاری در طلا مزیتی مضاعف دارد:
- رشد انس جهانی
- افزایش نرخ دلار داخلی
همین دو عامل باعث میشود طلا یکی از کمریسکترین ابزارهای حفظ قدرت خرید در اقتصاد تورمی ایران باشد. سکه، طلای آبشده و صندوقهای طلا در بورس کالا، گزینههایی هستند که ریسکهای نگهداری فیزیکی را نیز کاهش میدهند.
دیدگاه سرمایهگذاران موفق نسبت به دلار و ارزهای جهانی
دلار آمریکا دههها ستون اصلی نظام مالی جهان بوده، اما بسیاری از سرمایهگذاران بزرگ معتقدند این سلطه در حال تضعیف است.
جیپی مورگان (J.P. Morgan) در گزارشهای اخیر خود، نسبت به تمرکز بیش از حد روی داراییهای دلاری هشدار داده و توصیه کرده است سرمایهگذاران به سمت تنوع ارزی حرکت کنند.
ری دالیو (Ray Dalio)، بنیانگذار بریجواتر، نیز بارها به چرخههای تاریخی بدهی اشاره کرده و کسری بودجه عظیم آمریکا را تهدیدی ساختاری برای دلار دانسته است. اگرچه دلار در کوتاهمدت ممکن است بهدلیل نرخ بهره بالا جذاب باشد، اما در افق ۲۰۲۶ و ۱۴۰۵، ریسک تضعیف ارزش آن جدی است.
در اقتصاد ایران، سرمایه گذاری در دلار همواره بهعنوان پوشش تورم شناخته شده است. دلار از نقدشوندگی بالایی برخوردار بوده و همبستگی مستقیمی با تورم دارد.
اما نباید از ریسکها غافل شد:
- محدودیتهای قانونی و نظارتی
- مالیات بر عایدی سرمایه
- ریسک نگهداری فیزیکی
- عدم تولید سود دورهای
پیشبینی میشود تا سال ۱۴۰۵، دلار همچنان رشد کند، اما بازدهی آن نسبت به طلا و بورس کمتر و نگهداری آن پرچالشتر باشد.
نظر سرمایهگذاران موفق درباره بازار بورس تا ۱۴۰۵
وقتی صحبت از سرمایه گذاری در بورس ایران میشود، نمیتوان آن را با بورسهای جهانی مقایسه کرد. بورس تهران بیش از هر چیز تحت تاثیر نرخ ارز، تورم انتظاری و قیمتهای جهانی کامودیتیهاست.
یکی از مهمترین مفاهیم مطرح در تحلیل بورس ایران، جاماندگی شاخص نسبت به دلار و طلا است. در دورههایی که طلا و دلار جهشهای سنگین را تجربه میکنند، بورس معمولا با تاخیر وارد فاز صعودی میشود. دادهها نشان میدهد بسیاری از شرکتهای بزرگ بورسی در حال حاضر نسبت P/E پایینی دارند و از نظر دلاری، در سطوح ارزندهای قرار گرفتهاند.
با توجه به پیشبینی رشد قیمت جهانی طلا، مس، فولاد و محصولات پتروشیمی در سال ۲۰۲۶، شرکتهای صادراتمحور بورس تهران میتوانند از این روند منتفع شوند. در واقع، سرمایه گذاری در بورس ایران تا ۱۴۰۵، نوعی سرمایهگذاری غیرمستقیم روی رشد جهانی کامودیتیها و افزایش نرخ ارز است. البته ریسکهایی مانند قیمتگذاری دستوری و سیاستهای ناگهانی دولت همچنان وجود دارد، اما تجربه نشان داده در بلندمدت، بورس یکی از بهترین ابزارهای مقابله با تورم بوده است.
مقایسه طلا، دلار و بورس برای سرمایه گذاری
برای تصمیمگیری بهتر، مقایسه این سه بازار ضروری است:
- طلا؛ پناهگاه امن در اقتصاد بیثبات: ترکیب رشد انس جهانی و افزایش نرخ ارز داخلی باعث میشود سرمایهگذاری در طلا کمریسک و همسو با تورم باشد. نقدشوندگی بالا و ریسک پایین، طلا را به گزینهای مناسب برای سرمایهگذاران محافظهکار تبدیل کرده است. در افق ۱۴۰۵ نیز با توجه به تقاضای بالای جهانی و سیاستهای پولی، طلا همچنان نقش لنگر ثبات در سبد داراییها را ایفا میکند.
- دلار؛ نقد اما پرچالش: سرمایهگذاری در دلار در ایران بیش از آنکه یک ابزار رشد باشد، یک ابزار بقا در برابر تورم محسوب میشود. دلار نقدشوندگی بالایی دارد و معمولا همگام با تورم حرکت میکند، اما با ریسکهای قانونی، محدودیتهای نظارتی و نبود سود دورهای همراه است. در سالهای منتهی به ۱۴۰۵، دلار احتمالا رشد خواهد کرد، اما نقش آن بیشتر بهعنوان ابزار نقدینگی و پوشش کوتاهمدت تورم باقی میماند.
- بورس؛ گزینه رشد بلندمدت و مولد: بورس ایران تنها بازاری است که علاوه بر رشد قیمت، سود نقدی نیز ایجاد میکند. بسیاری از نمادهای بزرگ بورسی از نظر ارزش دلاری در سطوح جذابی قرار دارند و این موضوع پتانسیل رشد تا سال ۱۴۰۵ را افزایش میدهد. سرمایهگذاری در بورس نیازمند صبر و دانش است، اما در بلندمدت میتواند بازدهی بالاتری نسبت به طلا و دلار ایجاد کند و گزینهای مناسب برای سرمایهگذاران ریسکپذیر محسوب میشود.
جدول مقایسهای کاربردی طلا، دلار و بورس (ویژه تصمیمگیری تا ۱۴۰۵)
| معیار تصمیمگیری | طلا | دلار | بورس ایران |
| هدف اصلی سرمایهگذاری | حفظ ارزش پول و امنیت سرمایه | حفظ نقدینگی و پوشش تورم | رشد ثروت و بازدهی بالاتر از تورم |
| میزان وابستگی به سیاستهای داخلی | متوسط | بسیار بالا | بسیار بالا |
| توان ایجاد درآمد دورهای | ندارد | ندارد | دارد (سود نقدی سالانه) |
| مناسب برای افق زمانی | کوتاهمدت تا بلندمدت | کوتاهمدت | میانمدت تا بلندمدت |
| ریسک مقرراتی و قانونی | کم | بالا | متوسط |
| نیاز به دانش تخصصی | کم | کم | بالا |
| عملکرد تاریخی در تورمهای شدید | بسیار قوی | قوی | بسیار قوی (با تأخیر زمانی) |
| قابلیت افزایش بازده نسبت به تورم | محدود | محدود | بالا |
| مناسب چه تیپ سرمایهگذار؟ | محافظهکار و ریسکگریز | محتاط و نقدمحور | ریسکپذیر و تحلیلمحور |
| نقش پیشنهادی در سبد دارایی | لنگر ثبات | ابزار نقدشوندگی | موتور رشد پرتفوی |
