۲، ۳، ۴ فنجان در روز… اما چه زمانی مصرف قهوه از حد مجاز عبور میکند؟ کافئینی که هر روز از طریق قهوه، چای، و نوشیدنیهای انرژیزا دریافت میکنیم، هوشیاری را افزایش میدهد؛ اما مصرف بیش از اندازه آن میتواند از بیخوابی و تپش قلب تا اضطراب و سردرد، طیفی از مشکلات جسمی و روانی ایجاد کند. سؤال اصلی اینجاست: مرز مصرف ایمن کافئین کجاست؟
کافئین یکی از رایجترین مواد محرک در جهان است. از قهوه صبحگاهی گرفته تا نوشیدنیهای انرژیزا، این ماده در بسیاری از محصولات روزمره وجود دارد. مصرف متعادل آن میتواند تمرکز را افزایش دهد، خستگی را کاهش دهد؛ اما به گفته متخصصان، مصرف بیش از حد کافئین به یک منبع استرس جدی برای بدن تبدیل میشود.
کافئین در بدن چگونه عمل میکند؟
کافئین با مسدود کردن موقت اثر مادهای شیمیایی به نام آدنوزین در مغز عمل میکند؛ مادهای که مسئول ایجاد احساس خستگی است. به همین دلیل، پس از مصرف کافئین احساس هوشیاری و انرژی بیشتری داریم.
همزمان، کافئین باعث افزایش ترشح دوپامین و آدرنالین میشود؛ ترکیبی که ضربان قلب و تحریکپذیری ذهنی را بالا میبرد. اما این اثر کاملاً وابسته به دوز مصرف است. مصرف بیش از حد کافئین میتواند باعث تند شدن، نامنظم شدن ضربان قلب، عصبی بودن، بیقراری شود.
کافئین مفید است یا مضر؟
مطالعات نشان میدهد مصرف روزانه ۲ تا ۳ فنجان قهوه (حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیگرم کافئین) برای بیشتر بزرگسالان سالم، معمولاً بیش از آنکه مضر باشد، فواید دارد. حتی مصرف منظم قهوه با کاهش خطر ابتلا به دیابت نوع ۲، برخی انواع سرطان، و بیماری آلزایمر مرتبط دانسته شده است.
با این حال، این نتایج برای همه یکسان نیست. در افرادی با فشار خون بالا، زنان باردار، و کسانی که به کافئین حساس هستند، خطرات بسیار زودتر بروز میکند.
قهوه یا نوشیدنی انرژیزا؛ تفاوت در چیست؟
کافئین در همه نوشیدنیها اثر یکسانی ندارد.
- قهوه و چای علاوه بر کافئین، حاوی آنتیاکسیدانها و ترکیبات مفید هستند.
- نوشیدنیهای انرژیزا معمولاً کافئین را همراه با مقادیر بالای شکر و سایر مواد محرک ارائه میدهند.
در برخی از این نوشیدنیها، مقدار کافئین در یک قوطی به ۵۰۰ میلیگرم هم میرسد. به گفته متخصصان، این ترکیب بهویژه خطر بروز اختلالات ریتم قلب و حملات پانیک را افزایش میدهد.
چه زمانی و چه مقدار کافئین مجاز است؟
بر اساس اعلام سازمان ایمنی غذای اروپا (EFSA)، برای بزرگسالان سالم:
- حداکثر مصرف روزانه: ۴۰۰ میلیگرم کافئین
- حداکثر مصرف در یک نوبت: ۲۰۰ میلیگرم
اثر کافئین میتواند ساعتها در بدن باقی بماند. به همین دلیل، متخصصان توصیه میکنند مصرف کافئین حداقل ۸ ساعت قبل از خواب متوقف شود. حتی یک فنجان قهوه بعد از شام میتواند بدون آنکه متوجه شوید، کیفیت خواب عمیق شبانه را مختل کند.
نشانههای مصرف بیش از حد کافئین چیست؟
به گفته متخصصان، اگر از حد مجاز عبور کنید، ممکن است علائم زیر ظاهر شود:
- تپش قلب و اختلال در ریتم قلب
- بیقراری، اضطراب، عصبانیت
- سردرد و حالت تهوع
- بیخوابی و بیدار شدن مکرر در شب
در صورت مشاهده این علائم، توصیه میشود مصرف کافئین بهصورت تدریجی کاهش یابد. قطع ناگهانی میتواند باعث بروز علائم ترک مانند سردرد، خستگی، بیحالی شود.
همه افراد واکنش یکسانی ندارند
به گفته دانشمندان، واکنش بدن به کافئین تا حد زیادی ژنتیکی است. برخی افراد کافئین را طی چند ساعت متابولیزه میکنند؛ در حالی که در برخی دیگر این فرآیند بیش از ۱۲ ساعت طول میکشد. به همین دلیل، مفهوم «مقدار ایمن» برای همه یکسان نیست.
جمعبندی متخصصان روشن است: کافئین میتواند مفید باشد، اما وقتی از حد بگذرد، هزینه آن برای بدن سنگین خواهد بود.
شما روزانه چقدر کافئین مصرف میکنید؟ تجربه خود را در بخش نظرات بنویسید و این مقاله را با دوستانتان به اشتراک بگذارید.
