روغنهای پختوپز و سرطان حالا به موضوع داغ پژوهشهای علمی تبدیل شدهاند. مطالعات تازه نشان میدهد نوع چربیهایی که مصرف میکنیم میتواند بر سرعت تکثیر سلولهای سرطانی اثر بگذارد. با این حال، موضوع به سادگی حذف یک ماده غذایی از برنامه روزانه نیست.
تصور کنید به سرطان مبتلا هستید، پزشک به شما میگوید فعلاً اقدامی نکنید. شاید عجیب به نظر برسد، اما هر سال هزاران مرد مبتلا به سرطان پروستات با چنین توصیهای روبهرو میشوند.
رشد تومور در بسیاری از این بیماران آنقدر آهسته است که جراحی یا پرتودرمانی بیش از آنکه مفید باشد، آسیبزا خواهد بود. بنابراین پزشکان روش «نظارت فعال» را انتخاب میکنند. در این روش، بیمار تحت آزمایشهای منظم قرار میگیرد تا هرگونه تغییر احتمالی بهموقع شناسایی شود.
این راهبرد از نظر پزشکی منطقی است، اما از نظر روانی میتواند استرسزا باشد. اغلب بیماران یک سؤال مشترک دارند: «آیا کاری هست که خودم بتوانم انجام دهم؟»
پژوهش تازهای بخشی از پاسخ را ارائه میدهد. پاسخ در چربیهای غذایی موجود در روغنهای متداول آشپزی نهفته است.
چربیها، روغنهای خوراکی و رشد سلولهای سرطانی
در الگوی رایج غذایی آمریکایی، مصرف یک نوع چربی بیش از حد بالاست، در حالیکه نوع دیگری کمتر از نیاز بدن دریافت میشود.
- چربیهای امگا ۶ در روغنهای گیاهی، غذاهای سرخکردنی، محصولات بستهبندیشده فراواناند.
- چربیهای امگا ۳ در ماهی سالمون، ساردین و برخی دانهها یافت میشوند.
بیشتر آمریکاییها بین ۱۵ تا ۲۰ برابر بیشتر از امگا ۳، امگا ۶ مصرف میکنند. دانشمندان معتقدند نسبت نزدیک به ۴ به ۱ سالمتر است. این عدم تعادل میتواند التهاب را افزایش دهد. التهاب مزمن نیز محیطی فراهم میکند که رشد سلولهای سرطانی در آن آسانتر میشود.
جزئیات پژوهش درباره روغنهای پختوپز و سرطان پروستات
دکتر ویلیام آرونسون، استاد اورولوژی در دانشکده پزشکی دیوید گفن وابسته به دانشگاه کالیفرنیا لسآنجلس (UCLA)، بررسی کرد آیا تغییر در مصرف چربی غذایی میتواند رشد سرطان را کند کند یا خیر.
«این پژوهش گامی مهم برای درک بهتر تأثیر رژیم غذایی بر پیامدهای سرطان پروستات است.»
در این مطالعه، ۱۰۰ مرد مبتلا به سرطان پروستات در مراحل اولیه که تحت نظارت فعال بودند، شرکت کردند. شرکتکنندگان به دو گروه تقسیم شدند:
- نیمی از آنها رژیم غذایی معمول خود را ادامه دادند.
- نیم دیگر با کمک متخصص تغذیه، مصرف امگا ۶ را کاهش دادند، امگا ۳ را افزایش دادند، روزانه مکمل روغن ماهی مصرف کردند.
در این برنامه نیازی به کاهش وزن یا شمارش کالری نبود.
«بسیاری از مردان علاقهمندند با تغییر سبک زندگی، از جمله رژیم غذایی، روند بیماری خود را مدیریت کنند.»
به گفته آرونسون، یافتهها نشان میدهد حتی تنظیم ساده رژیم غذایی میتواند رشد سرطان را آهستهتر کند، زمان نیاز به درمانهای تهاجمی را به تعویق بیندازد.
نحوه اندازهگیری رشد تومور
برای سنجش سرعت تکثیر سلولها، پژوهشگران از شاخصی به نام Ki-67 استفاده کردند. این نشانگر بیان میکند سلولها با چه سرعتی تقسیم میشوند.
- Ki-67 بالا یعنی تکثیر سریع سلولها
- Ki-67 پایین یعنی تقسیم آهستهتر سلولها
از هر شرکتکننده در ابتدای مطالعه، یک نمونهبرداری انجام شد. یک سال بعد، نمونهبرداری دوم با هدایت MRI از همان نقطه تومور صورت گرفت. این روش دقت مقایسه را افزایش داد.
پس از یک سال، نتایج دو گروه متفاوت بود. در گروهی که رژیم غذایی خود را تغییر داده بودند، سطح Ki-67 کاهش یافت. در گروه رژیم معمول، این شاخص افزایش پیدا کرد.
به بیان ساده، سلولهای سرطانی در گروه اصلاح رژیم غذایی آهستهتر تکثیر شدند. در گروه دیگر، سرعت تقسیم سلولی بیشتر شد.
با این حال، برخی شاخصها مانند سطح PSA یا درجه تومور در هر دو گروه تقریباً ثابت ماند. این موضوع غیرمنتظره نبود، زیرا چنین شاخصهایی معمولاً طی یک سال تغییر چشمگیری ندارند.
مکمل روغن ماهی؛ احتیاط لازم است
برخی شرکتکنندگان به دلیل عوارض گوارشی مکمل روغن ماهی، مطالعه را ترک کردند. روغن ماهی ممکن است با داروهای رقیقکننده خون تداخل داشته باشد.
مصرف مکمل باید حتماً زیر نظر پزشک انجام شود.
نکته مهمتر این است که این مطالعه ثابت نمیکند خوردن ماهی شما را از جراحی بینیاز میکند. نتایج نشاندهنده یک ارتباط است، نه اثبات قطعی.
این پژوهش کوچک بود، در یک مرکز درمانی انجام شد. برای تغییر دستورالعملهای بالینی، مطالعات بزرگتر، طولانیتر ضروری است. با این حال، بررسی مستقیم بافت تومور نقطه قوت این تحقیق محسوب میشود.
توصیههای کاربردی برای بیماران تحت نظارت فعال
برای افرادی که تحت نظارت فعال هستند، پیشنهادها ساده است:
- کاهش مصرف غذاهای سرخکردنی
- کاهش تنقلات فوقفرآوریشده
- مصرف سالمون یا ساردین دو بار در هفته
- استفاده از تخممرغ مرغهای تغذیهشده با بذر کتان
- افزودن دانه چیا به وعده صبحانه
تغییرات کوچک میتوانند در بلندمدت اثر قابلتوجهی ایجاد کنند.
روغنهای پختوپز و سرطان؛ نخستین گام در مسیر پژوهش
پیشرفت علمی تدریجی است. ابتدا مکانیسمها شناسایی میشوند. سپس مشخص میشود آیا این یافتهها به بهبود واقعی بیماران منجر میشود یا خیر.
این مطالعه نشان داد تغییر نوع چربی مصرفی با کاهش تکثیر سلولهای سرطانی در بافت تومور مرتبط است. گام بعدی، اثبات کاهش گسترش سرطان یا تأخیر در درمان خواهد بود.
در این میان، بهبود رژیم غذایی معمولاً خطر جدی ندارد. برخلاف جراحی یا پرتودرمانی، تغییر نوع روغن و چربی مصرفی عوارض کمتری دارد. حتی اگر تأثیر ضدسرطانی محدود باشد، سلامت قلب، عملکرد شناختی نیز ممکن است بهبود یابد.
برای مردانی که تحت نظارت فعال هستند، انجام اقدامات سازنده میتواند احساس کنترل بیشتری ایجاد کند. این تقویت روانی شاید به اندازه اثرات زیستی اهمیت داشته باشد.
رژیم غذایی معجزه نیست. جایگزین پایش منظم سرطان هم نخواهد شد. با این حال، پژوهشها نشان میدهد آنچه در بشقاب خود میگذارید، بیش از آنچه تصور میشد اهمیت دارد.
نتایج کامل این پژوهش در Journal of Clinical Oncology منتشر شده است.
جمعبندی درباره ارتباط روغنهای پختوپز و سرطان
روغنهای پختوپز و سرطان اکنون به یکی از محورهای مهم تحقیقات تغذیهای تبدیل شدهاند. اصلاح نسبت امگا ۶ به امگا ۳ ممکن است سرعت رشد سلولهای سرطانی را کاهش دهد، هرچند برای نتیجهگیری قطعی هنوز زمان لازم است.
نتیجهگیری
شواهد اولیه نشان میدهد تغییر در نوع چربی مصرفی میتواند بر تکثیر سلولهای سرطان پروستات اثر بگذارد. اگرچه این یافتهها قطعی نیست، اما اصلاح رژیم غذایی گامی کمخطر برای حمایت از سلامت عمومی محسوب میشود.
نظر شما درباره نقش رژیم غذایی در کنترل سرطان چیست؟ تجربه یا پرسش خود را در بخش دیدگاهها بنویسید، این مقاله را برای دیگران ارسال کنید.
