تأمین غذای جمعیت جهان با افزایش مداوم جمعیت، هر روز دشوارتر میشود. اکنون بیش از ۸٫۳ میلیارد نفر روی زمین زندگی میکنند و همچنان بسیاری از آنها به غذای مغذی و کافی دسترسی ندارند. در این میان، تلاشهای مرتبط با امنیت غذایی اغلب بر راهکارهای خشکیمحور مانند کشاورزی و توزیع مواد غذایی تمرکز دارد، در حالی که اقیانوسها با وجود نقش تاریخی خود در تغذیه انسان، کمتر مورد توجه قرار میگیرند.
پژوهش جدیدی نشان میدهد که صخرههای مرجانی میتوانند نقشی بسیار بزرگتر از آنچه تاکنون تصور میشد در تأمین غذا ایفا کنند؛ البته به شرط آنکه صید بیرویه متوقف شود.
پتانسیل پنهان صخرههای مرجانی برای تأمین غذا
دانشمندان مؤسسه پژوهشهای گرمسیری اسمیتسونین (STRI) با همکاری چندین مرکز علمی دیگر، وضعیت شیلات صخرههای مرجانی را در سراسر جهان بررسی کردند. نتایج این مطالعه نشان داد که بسیاری از جمعیتهای ماهیهای صخرهای بهشدت کاهش یافتهاند و بسیار کمتر از ظرفیت واقعی خود غذا تولید میکنند.
اگر به این جمعیتها فرصت بازسازی داده شود، صخرههای مرجانی میتوانند سالانه وعدههای غذایی دریایی بسیار بیشتری بهصورت پایدار فراهم کنند؛ بهویژه در کشورهایی که سوءتغذیه و گرسنگی در آنها شایع است.
صخرههای مرجانی چگونه به تغذیه انسان کمک میکنند؟
صخرههای مرجانی منبع غذا و درآمد میلیونها نفر در جهان هستند، بهخصوص در مناطق ساحلی. ماهیهای صخرهای پروتئینی باکیفیت بالا دارند و سرشار از مواد مغذی ضروری برای سلامت انساناند.
با این حال، زمانی که فشار صید بیش از حد افزایش مییابد، تعداد ماهیها کاهش پیدا میکند و صخرهها دیگر قادر نیستند در بلندمدت غذای کافی برای جوامع محلی فراهم کنند.
جسیکا زامبوراین-میسون، استاد دانشگاه علم و فناوری ملک عبدالله (KAUST)، میگوید: «مطالعه ما نشان میدهد که صید بیرویه چه میزان از ظرفیت تأمین غذا را از بین میبرد و در مقابل، بازسازی ذخایر ماهیهای صخرهای تا چه اندازه میتواند دسترسی به غذا را افزایش دهد.»
صید بیرویه چگونه تولید غذا را محدود میکند؟
صخرههای مرجانی توان بالقوه تولید غذای بسیار بیشتری نسبت به وضعیت فعلی دارند. زمانی که فشار صید کاهش یابد و جمعیت ماهیها احیا شود، میزان تولید سالانه ماهی میتواند بهطور قابلتوجهی افزایش پیدا کند.
بر اساس این پژوهش، این افزایش میتواند به حدود ۵۰ درصد برسد. چنین رشدی به معنای دهها هزار تا حتی میلیونها وعده غذایی اضافی در یک کشور خواهد بود. این اثر در مناطقی که صخرهها گستردهاند و صید شدید بوده، بسیار چشمگیرتر است.
کشور اندونزی در این زمینه برجسته است، در کنار بخشهایی از آفریقا و جنوب شرق آسیا که بهبود ذخایر ماهی میتواند کیفیت رژیم غذایی مردم را ارتقا دهد و دسترسی به غذا را افزایش دهد.
بازسازی صخرهها و کاهش گرسنگی
این تحقیق ارتباطی قوی میان بازسازی صخرههای مرجانی و کاهش گرسنگی نشان میدهد. کشورهایی که بیشترین افزایش بالقوه در تعداد وعدههای غذایی ماهی را دارند، اغلب با سطوح بالاتری از سوءتغذیه مواجهاند.
شان کانولی، پژوهشگر STRI، توضیح میدهد: «بین افزایش بالقوه تعداد وعدههای ماهی در صورت احیای ذخایر و شاخص جهانی گرسنگی کشورها، همبستگی مثبتی وجود دارد. بنابراین کشورهایی با شاخص سوءتغذیه بالاتر، بیشترین سود را از بازسازی ذخایر ماهیهای صخرهای خواهند برد.»
شواهدی از صخرههای مرجانی سراسر جهان
پژوهشگران شیلات صخرههای مرجانی را در مناطق مختلف جهان بررسی کردند؛ از کارائیب و آفریقا گرفته تا جنوب شرق آسیا و اقیانوس آرام. این مطالعه کشورهایی مانند پاناما، کنیا، ماداگاسکار، فیلیپین، اندونزی، جامائیکا و موریس را دربر میگیرد که بسیاری از جوامع آنها به صید ماهیهای صخرهای وابستهاند.
در ادامه، تعداد فعلی ماهیها با ظرفیتی که صخرهها در صورت مدیریت بهتر میتوانند پشتیبانی کنند، مقایسه شد. نتایج نشان داد که جمعیت ماهیها قابلیت بازسازی دارند، هرچند این فرایند بسته به شدت صید محلی میتواند بین حدود شش تا ۵۰ سال طول بکشد.
کاهش صید بیرویه به نفع انسان و طبیعت
بازسازی شیلات صخرههای مرجانی نیازمند برنامهریزی دقیق و مدیریت قوی است. محدودیتهای صید باید بهگونهای باشد که به ماهیها زمان کافی برای احیا بدهد، در عین حال جوامع محلی نیز در دوره گذار حمایت شوند.
در بسیاری از مناطق، منابع جایگزین درآمد و غذا نقش مهمی در این دوره خواهند داشت.
زامبوراین-میسون تأکید میکند: «یافتههای ما نشان میدهد که پایش و مدیریت مؤثر شیلات صخرهای، مزایایی فراتر از حفاظت محیطزیست دارد؛ این اقدامات مستقیماً با امنیت غذایی و سلامت عمومی مرتبطاند.»
چرا حفاظت از صخرههای مرجانی اهمیت دارد؟
صخرههای مرجانی تنها زیستگاههای دریایی نیستند. برای بسیاری از جوامع، آنها منبع روزانه غذا و درآمد محسوب میشوند. این پژوهش نشان میدهد که با بازگشت جمعیت ماهیها، دسترسی به غذا میتواند بهطور معناداری بهبود یابد.
در مناطقی که گرسنگی رایج است، چنین تغییری اهمیت حیاتی دارد. البته این فرایند یکشبه اتفاق نمیافتد و به زمان، محدودیتهای صید و حمایت از وابستگان دریا نیاز دارد. با این حال، دستاورد آن میتواند پایدار و بلندمدت باشد.
صخرههای سالمتر به معنای ماهی بیشتر، رژیم غذایی بهتر و جوامع ساحلی قویتر است. حفاظت از صخرهها فقط درباره طبیعت نیست؛ بلکه درباره انسانها و آینده آنهاست.
این پژوهش در مجله علمی Proceedings of the National Academy of Sciences منتشر شده است.
نظر شما درباره نقش صخرههای مرجانی در امنیت غذایی چیست؟ دیدگاه خود را در بخش دیدگاهها بنویسید یا این مقاله را با دیگران به اشتراک بگذارید.
