بلوغ زودرس یکی از موضوعات مهم در سلامت نوجوانان است که در سالهای اخیر توجه پژوهشگران را به خود جلب کرده است. بلوغ مرحلهای طبیعی از زندگی است. در این دوره بدن تغییر میکند، هورمونها افزایش مییابند، احساسات شدیدتر میشوند.
بیشتر کودکان تقریباً همزمان با همکلاسیهای خود وارد بلوغ میشوند. اما برخی زودتر این مرحله را تجربه میکنند. حتی زمانی که پزشکان این زمانبندی را طبیعی میدانند، شروع زودتر از دوستان میتواند چالشهای عاطفی، اجتماعی ایجاد کند.
پژوهش گسترده درباره تأثیر بلوغ زودرس
پژوهشگران دانشگاه آرهوس به سرپرستی پروفسور «سیسیلیا راملاو هانسن» از دپارتمان سلامت عمومی تلاش کردند تأثیر بلوغ زودرس بر نوجوانان را بررسی کنند.
این تیم ۱۵٬۸۱۸ نوجوان دانمارکی را دنبال کرد. شرکتکنندگان به پرسشهایی درباره روند بلوغ خود پاسخ دادند. با افزایش سن این نوجوانان، وضعیت سلامت روان آنها نیز بررسی شد.
ارتباط بلوغ زودرس با سلامت عاطفی
نتایج نشان داد میان بلوغ زودرس، چالشهای سلامت روان ارتباطی واضح وجود دارد.
نوجوانانی که زودتر وارد بلوغ شده بودند، بیشتر در معرض موارد زیر قرار داشتند:
- احساس ناخوشی روانی
- دریافت تشخیصهای روانپزشکی
- مصرف داروهای روانپزشکی
به گفته «آن گامل-سورنسن» نویسنده اول مطالعه، بلوغ زودرس با افزایش خطر پریشانی روانشناختی عمومی مرتبط است. این موضوع در قالب سلامت خودارزیابی پایینتر، تشخیصهای روانپزشکی، مصرف دارو مشاهده شد. این روند در دختران قویتر بود، اما در پسران نیز دیده شد.
یافتهها نشان داد دخترانی که زودتر وارد بلوغ میشوند، در مقایسه با همسالان خود تقریباً دو برابر بیشتر در معرض دریافت داروهای روانپزشکی قرار دارند. در میان پسران افزایش خطر اندک بود.
اضطراب در دختران؛ پیامد برجسته بلوغ زودرس
پژوهشگران دریافتند دختران بیش از پسران تحت تأثیر بلوغ زودرس قرار میگیرند. «آن ماری لادهُف تامسن» دانشجوی دکتری، اضطراب نوجوانان را بررسی کرد.
حدود ۴ درصد دختران مطالعه تشخیص اضطراب دریافت کردند. نزدیک به ۱۲ درصد علائم اضطراب اجتماعی داشتند؛ از جمله:
- ترس از صحبت در جمع
- اضطراب شدید در موقعیتهای اجتماعی
الگو روشن بود. هرچه شروع بلوغ زودتر بود، خطر اضطراب بیشتر میشد. به ازای هر یک سال شروع زودتر بلوغ، احتمال دریافت تشخیص اضطراب حدود ۲۶ درصد افزایش یافت.
البته این به آن معنا نیست که هر دختری با بلوغ زودرس دچار اضطراب میشود. اما احتمال آن نسبت به همسالان بیشتر است.
رفتارهای پرخطر در سالهای نوجوانی
بلوغ زودرس میتواند بر رفتار نیز اثر بگذارد. «پرنیله یول کلمِنسن» پژوهشگر پسادکتری، رفتارهای پرریسک نوجوانان را بررسی کرد.
به گفته او، بلوغ زودتر، سریعتر با افزایش رفتارهای خطرپذیر در نوجوانی مرتبط است. این موضوع میتواند به شکل موارد زیر بروز کند:
- مصرف زودتر الکل
- استفاده از تنباکو
- گرایش به مواد مخدر
وقتی نوجوانی از نظر ظاهری بالغتر از همکلاسیها به نظر میرسد، دیگران نیز او را بالغتر تصور میکنند. در حالی که مغز هنوز در حال رشد است. این ناهماهنگی میان رشد جسمی، تکامل عاطفی میتواند به تجربههای زودهنگام منجر شود.
با این حال همه نوجوانان دارای بلوغ زودرس رفتار پرخطر ندارند. پژوهش تنها افزایش احتمال را نشان میدهد.
چرا آگاهی درباره بلوغ زودرس اهمیت دارد؟
پروفسور هانسن تأکید کرد که این مطالعات وجود ارتباط را نشان میدهند. اما برای درک کامل علتها، پژوهشهای بیشتری لازم است.
به گفته او، بررسی سازوکارهای زیستی، روانشناختی، اجتماعی ضروری است تا مشخص شود این پیوند چگونه شکل میگیرد.
این یافتهها اهمیت توجه بیشتر به نوجوانان دارای بلوغ زودرس را برجسته میکند. والدین، معلمان، متخصصان سلامت میتوانند در این دوره حمایت بیشتری ارائه دهند.
رشد کردن بهخودیخود تغییر بزرگی است. اگر زودتر از انتظار آغاز شود، میتواند طاقتفرساتر باشد. با درک، حمایت، نوجوانان میتوانند این مرحله را سالمتر، مطمئنتر پشت سر بگذارند.
کاهش شرم، سردرگمی در دوران بلوغ
یافتهها نشان میدهد زمانبندی بلوغ تجربه نوجوان را عمیقاً شکل میدهد.
مدارس، خانوادهها میتوانند محیطی ایجاد کنند که دانشآموزان درباره احساسات، تغییرات بدنی آزادانه صحبت کنند. گفتوگوی باز شرم، سردرگمی را کاهش میدهد.
آموزش شفاف، صادقانه درباره بلوغ نیز کمککننده است. وقتی نوجوانان بدانند رشد هر فرد با دیگری متفاوت است، مقایسه کمتر استرسزا میشود.
دانش، صبوری، همدلی میتواند این مرحله را برای بسیاری از نوجوانان هموارتر، کمهراستر کند.
انتشار نتایج پژوهش
این مطالعه در «Journal of Affective Disorders» منتشر شده است.
اگر این مقاله برایتان مفید بود، آن را با والدین، معلمان به اشتراک بگذارید و دیدگاه خود را درباره تجربه بلوغ زودرس بنویسید.
