پژوهشهای جدید نشان میدهد که شکار، تنها جمعیت بوقلمونهای وحشی را کاهش نمیدهد، بلکه میتواند آینده ساختار گلهها را نیز تغییر دهد. طبق یافتههای تازه دانشگاه جورجیا، بوقلمونهای ماده ممکن است در واکنش به فشار شکار، نسبت جنسیتی جوجهها را به سمت تولد مادهها سوق دهند. تغییری ظریف اما مداوم که در بلندمدت میتواند پیامدهای جدی برای پایداری جمعیت بوقلمونها داشته باشد.
چگونه شکار آینده گلههای بوقلمون را تغییر میدهد
بوقلمونهای ماده فقط با انتخاب محل لانهسازی بر آینده گله اثر نمیگذارند. پژوهش جدید نشان میدهد که در مناطقی با فشار بالای شکار، احتمال تولد جوجههای ماده بیشتر میشود. این تغییر کوچک اگر در فصلهای متوالی تکرار شود، میتواند پویایی گلهها را دگرگون کرده و مدیریت جمعیت سالم بوقلمونها را دشوارتر کند.
«این نسبتهای جنسیتی در جوجهها میتواند پیامدهای مهمی برای جمعیت بوقلمونها داشته باشد».
— ارین اولری، دانشجوی دکتری دانشکده جنگلداری و منابع طبیعی Warnell دانشگاه جورجیا
او توضیح میدهد که اگر نرهای باکیفیت به دلیل شکار حذف شوند، مادهها ممکن است تمایلی به جفتگیری با نرهای ضعیفتر نداشته باشند. این موضوع در بلندمدت میتواند منجر به کاهش تولید نرها یا غالب شدن تولد مادهها شود.
ردیابی بوقلمونها در سه ایالت آمریکا
برای بررسی دقیق این پدیده، پژوهشگران صدها بوقلمون وحشی شامل مادهها، نرها، لانهها و جوجهها را در ایالتهای جورجیا، کارولینای جنوبی و لوئیزیانا طی سه فصل تولیدمثل زیر نظر گرفتند.
مکانهایی با شکار فعال بهاری با مناطقی مشابه که شکار در آنها محدود یا ممنوع بود مقایسه شدند. پژوهشگران با استفاده از GPS، بقای بوقلمونها، تلاش برای لانهسازی و جنسیت جوجهها را ثبت کردند.
تفاوت چشمگیر نرخ بقا
نتایج نشان داد که در مناطق شکارشده، تنها حدود ۵۰ درصد نرهای مقیم تا پایان دوره تولیدمثل زنده میمانند. این رقم در مناطق بدون شکار به حدود ۸۳ درصد میرسید.
این تفاوت اهمیت زیادی دارد، زیرا جفتگیری بوقلمونها رقابتی است. نرهای غالب و نمایشی، زودتر جفت پیدا میکنند و حذف آنها میتواند زمانبندی و موفقیت لانهسازی را مختل کند.
وقتی نرهای برتر ناپدید میشوند
بوقلمونهای وحشی به یک تقویم فصلی دقیق متکی هستند. مادهها پیش از تخمگذاری، چندین نر را بررسی میکنند و به دنبال نشانههای ژنتیکی و رفتاری برتر میگردند.
شدت نمایش، قدرت صدا، و کیفیت قلمرو همگی در انتخاب نقش دارند. اگر نرهای برتر در اوایل فصل شکار شوند، مادهها مجبور میشوند جفت جدیدی پیدا کنند یا لانهسازی را به تأخیر بیندازند.
تغییر نسبت جنسیتی جوجهها
در برخی مناطق، نسبت معمول ۵۰-۵۰ نر و ماده بهطور محسوسی تغییر کرد. در مناطق با شکار رایج، احتمال تولد جوجههای ماده حدود ۲۳ درصد بیشتر بود و در برخی گلهها، نزدیک به دو سوم جوجهها ماده بودند.
در مقابل، در مناطق بدون شکار، نسبتها تقریباً متعادل باقی ماند که نشان میدهد حضور پایدار نرها مانع از این تغییر میشود.
نقش استرس مادری در تعیین جنسیت
در پرندگان، جنسیت جوجه توسط تخم مادر تعیین میشود. شواهد فزایندهای وجود دارد که نشان میدهد هورمونهای مادری میتوانند تحت شرایط خاص، نسبت جنسیتی را تغییر دهند.
فرضیه اصلی پژوهشگران این است که فعالیت شکار در دوره تخمگذاری، استرس بوقلمونهای ماده را افزایش میدهد و این استرس بهطور ظریف سطح هورمونها را تغییر داده و تخمها را به سمت تولد مادهها سوق میدهد.
«بوقلمونها حیوانات باهوشی هستند و میدانند هنگام تولیدمثل شکار در جریان است».
— ارین اولری
اگر مادهای طی چند روز به یک نر مراجعه کند و او ناگهان ناپدید شود، مجبور است جفت جدیدی پیدا کند. تکرار این تجربه میتواند باعث شود مادهها بهطور ناخودآگاه خطر مرگ بالاتر نرها را درک کنند.
پیامدهای تغییر در پویایی گلهها
در نگاه اول، افزایش تعداد مادهها ممکن است مفید به نظر برسد، زیرا مادهها تخم میگذارند. اما کمبود پایدار نرهای بالغ میتواند باروری را کاهش داده و هماهنگی تولیدمثل را بر هم بزند.
اگر تعداد نرها بسیار کم شود، مادهها ممکن است دیرتر لانهسازی کنند یا پس از شکست، دوباره تلاش کنند. این موضوع به تولد دیرهنگام جوجهها و کاهش بقای آنها منجر میشود.
مدیریت پایدار جمعیت بوقلمونها
این پژوهش خواستار توقف شکار نیست، بلکه بر زمانبندی و سیاستگذاری مبتنی بر زیستشناسی تأکید دارد.
- شروع فصل شکار پس از اوج جفتگیری، احتمال حذف نرهای غالب را کاهش میدهد.
- تعیین سهمیه شکار بر اساس بقای محلی و بهرهوری، به حفظ تعداد کافی نرها کمک میکند.
- بهبود زیستگاههای لانهسازی و پرورش جوجهها، اثرات منفی تأخیر در تولیدمثل را جبران میکند.
احیای زیستگاههایی مانند جنگلهای کاج باز، ساوانای بلوطی و حاشیههای علفی نقش کلیدی در بازگشت موفق بوقلمونها داشته است.
مسیرهای پژوهشی آینده
این تغییر در نسبت جنسیتی پرسشهای تازهای مطرح میکند. آیا در مناطق با شکار سنگین، هورمونهای استرس مادهها قابل اندازهگیری است؟ اگر فشار شکار کاهش یابد، این نسبت چه مدت باقی میماند؟
پژوهشهای آینده میتوانند شامل بررسی هورمونها در تخمها، ردیابی دقیقتر بقای نرها و آزمایش اثر زمانبندیهای مختلف شکار باشند.
جمعبندی
بوقلمونها بارها نشان دادهاند که با مدیریت درست میتوانند احیا شوند. این پژوهش نشان میدهد که مادهها بازیگران منفعل نیستند، بلکه ممکن است بهطور پنهان، ترکیب نسل بعدی را با تغییرات محیط اجتماعی تنظیم کنند.
این تحقیق در مجله علمی Journal of Avian Biology منتشر شده است.
اگر به مدیریت حیات وحش و تأثیر فعالیتهای انسانی بر اکوسیستم علاقهمندید، این مقاله را با دیگران به اشتراک بگذارید یا دیدگاه خود را در بخش نظرات بنویسید.
