گزارش تازه خبرگزاری رویترز پرده از رسوایی جدیدی در شرکت متا برداشته است؛ رسواییای که نشان میدهد این غول فناوری بهجای مقابله مؤثر با تبلیغات کلاهبرداری در فیسبوک و اینستاگرام، تمرکز خود را بر پنهانسازی این مشکل از دید نهادهای نظارتی گذاشته است. این افشاگری پرسشهای جدی درباره شفافیت، مسئولیتپذیری، و اولویتهای درآمدی متا مطرح میکند.
گزارش رویترز چه میگوید؟
بر اساس اسناد داخلی که توسط رویترز بررسی شده، متا بهجای کاهش واقعی تبلیغات کلاهبرداری، روشهایی طراحی کرده تا نهادهای نظارتی کمتر بتوانند این تبلیغات را شناسایی کنند. این رویکرد بهویژه پس از افزایش چشمگیر تبلیغات جعلی در فیسبوک و اینستاگرام، توجه قانونگذاران ژاپنی را به خود جلب کرد.
بسیاری از این تبلیغات شامل وعدههای سرمایهگذاری دروغین، ویدیوها یا تصاویر تولیدشده با هوش مصنوعی، و تأییدهای جعلی از سوی افراد مشهور بودند؛ موضوعی که حساسیت مقامات ژاپنی را برانگیخت.
نگرانی متا از احراز هویت اجباری تبلیغدهندگان
اسناد داخلی نشان میدهد متا بهشدت نگران تصمیم احتمالی ژاپن برای الزام احراز هویت همه تبلیغدهندگان بوده است. چنین اقدامی میتوانست کلاهبرداری را بهطور محسوسی کاهش دهد اما در عین حال خطر افت درآمد تبلیغاتی متا را نیز به همراه داشت.
در واکنش، شرکت یک فرآیند نظارتی فشرده برای کاهش ظاهری تعداد تبلیغات مشکلدار آغاز کرد. با این حال، اسناد نشان میدهد هدف اصلی، کمتر قابلدسترس کردن این تبلیغات برای نهادهای نظارتی ژاپن بوده است.
کتابخانه تبلیغات؛ از شفافیت تا مدیریت ادراک
در مرکز این راهبرد، ابزار Ad Library یا همان کتابخانه تبلیغات فیسبوک و اینستاگرام قرار داشت؛ ابزاری که در ابتدا با هدف شفافیت طراحی شده بود.
مطابق مکاتبات داخلی، متا متوجه شد که نهادهای ژاپنی از این ابزار بهعنوان یک آزمون ساده برای سنجش اثربخشی متا در مقابله با کلاهبرداری استفاده میکنند.
پاکسازی هدفمند نتایج جستوجو
تیمهای متا کلیدواژهها و نامهای افراد مشهوری را که بیشتر توسط قانونگذاران جستوجو میشد شناسایی کردند. سپس این جستوجوها بهطور مکرر انجام شد تا تبلیغات مشکوک شناسایی شده، و از سیستم حذف شوند.
ساندیپ آبراهام، پژوهشگر سابق کلاهبرداری در متا، میگوید:
«کتابخانه تبلیغات دیگر تصویر واقعی از وضعیت تبلیغات در متا ارائه نمیدهد. این ابزار فقط نشان میدهد متا در تلاش است از نهادهای نظارتی نمره قبولی بگیرد.»
«یافتنشدنی کردن» محتوای مسئلهدار
در اسناد داخلی، هدف این فرآیند بهصراحت چنین توصیف شده است: «غیرقابلیافتن کردن محتوای مشکلدار برای قانونگذاران، پژوهشگران، و روزنامهنگاران».
چند ماه بعد، تیمهای متا گزارش دادند که در نتایج جستوجوی کتابخانه تبلیغات، تقریباً هیچ نشانی از تبلیغات کلاهبرداری دیده نمیشود. دولت ژاپن نیز این وضعیت را مثبت ارزیابی کرد.
تاکایوکی کوبایاشی، از حزب حاکم لیبرال دموکرات، در گفتوگو با رسانههای محلی اعلام کرد که «تبلیغات کلاهبرداری کاهش یافته است». در نهایت، ژاپن از اجرای الزام احراز هویت که متا از آن واهمه داشت صرفنظر کرد.
الگوی ژاپن چگونه جهانی شد؟
اسناد نشان میدهد متا این روش را بعدها در بازارهایی مانند آمریکا، اروپا، هند، استرالیا، برزیل، و تایلند نیز به کار گرفت.
در داخل شرکت، از این راهبرد بهعنوان یک «کتاب بازی جهانی» برای مقابله با فشارهای نظارتی یاد میشود؛ راهبردی که هدف آن به تعویق انداختن هرچه بیشتر احراز هویت اجباری تبلیغدهندگان است.
واکنش متا به اتهامات
اندی استون، سخنگوی متا، در گفتوگو با رویترز هرگونه فریب یا دستکاری را رد کرد و گفت:
«حذف تبلیغات کلاهبرداری از کتابخانه تبلیغات اقدامی گمراهکننده نیست. این تبلیغات بهطور کامل از سیستم حذف میشوند.»
به گفته او، احراز هویت بهتنهایی کافی نیست و متا از ابزارهای متعددی برای مقابله با کلاهبرداری استفاده میکند. این شرکت مدعی است که طی یک سال گذشته، گزارشهای کلاهبرداری ۵۰ درصد کاهش یافته است.
میلیاردها دلار درآمد، میلیاردها دلار ریسک
رویترز پیشتر فاش کرده بود که تبلیغات کلاهبرداری با ریسک بالا، سالانه حدود ۷ میلیارد دلار برای متا درآمد ایجاد میکنند.
اسناد داخلی نشان میدهد متا، ریسکهای مرتبط با کلاهبرداری را در ارزیابیهای داخلی سال ۲۰۲۵ در بالاترین سطح قرار داده است. همچنین برآورد شده که مقررات احتمالی در اروپا و بریتانیا میتواند تا ۹٫۳ میلیارد دلار هزینه به این شرکت تحمیل کند.
چرا احراز هویت سراسری اجرا نمیشود؟
خواسته اصلی نهادهای نظارتی، احراز هویت همه تبلیغدهندگان است. گوگل از سال ۲۰۲۰ این سیاست را اجرا کرده و اعلام کرده که اکنون ۹۰ درصد تبلیغدهندگانش تأیید هویت شدهاند.
متا اما هزینه بالای این اقدام را مانع اصلی میداند. طبق اسناد، اجرای این سیستم حدود ۲ میلیارد دلار هزینه دارد و میتواند ۴٫۸ درصد از درآمد شرکت را کاهش دهد.
راب لیترن، مدیر سابق فیسبوک، این رویکرد را مورد انتقاد قرار داده و میگوید:
«همیشه فکر میکردم همه پلتفرمهای بزرگ باید چنین کاری انجام دهند.»
اثر «بزن و فرار» در کلاهبرداری دیجیتال
اسناد نشان میدهد اگر احراز هویت فقط در برخی کشورها اجباری شود، تبلیغات کلاهبرداری به بازارهای دیگر منتقل میشوند.
برای نمونه، تبلیغاتی که در تایوان ممنوع شده بودند، توسط الگوریتمهای متا به کاربران کشورهای دیگر نمایش داده شدند. در یکی از یادداشتهای داخلی، این وضعیت «جابجایی آسیب» نامگذاری شده است.
نمونه تایوان؛ وقتی اجبار نتیجه میدهد
در تایوان، قانونی که در سال ۲۰۲۳ تصویب شد، احراز هویت تبلیغدهندگان مالی را اجباری کرد. نتایج بسیار چشمگیر بود:
- کاهش ۹۶ درصدی تبلیغات کلاهبرداری سرمایهگذاری
- کاهش ۹۴ درصدی موارد جعل هویت
دولت تایوان همچنین اعلام کرد که در طول سال ۲۰۲۵، مجموعاً ۵۹۰ هزار دلار جریمه علیه متا اعمال کرده است.
مدیریت ادراک بهعنوان یک استراتژی
اسناد داخلی نشان میدهد متا با شبیهسازی جستوجوهای نهادهای نظارتی، سیستمهای خود را بر همان اساس «پاکسازی» کرده است. در داخل شرکت، از این رویکرد با عنوان «مدیریت ادراک کلاهبرداری» یاد میشود.
در یک کنفرانس بینالمللی در لندن، کارکنان متا کاهش شدت انتقادات از این شرکت را نشانه «تغییر چشمگیر در لحن انتقادی» توصیف کردند.
جمعبندی
افشاگری رویترز تصویری نگرانکننده از نحوه برخورد متا با تبلیغات کلاهبرداری ارائه میدهد؛ رویکردی که بیش از حل ریشهای مشکل، بر کنترل برداشت نهادهای نظارتی تمرکز دارد. این پرونده بار دیگر ضرورت مقررات شفاف، و الزامآور در حوزه تبلیغات دیجیتال را برجسته میکند.
نظر شما درباره این راهبرد متا چیست؟ دیدگاه خود را در بخش نظرات بنویسید یا این مقاله را با دیگران به اشتراک بگذارید.
