درمان خوراکی حساسیت به بادامزمینی یا Peanut Oral Immunotherapy (OIT) همواره مسیری حساس و پرچالش بوده است. از یک سو، این روش میتواند به کودکان کمک کند تا در برابر تماس تصادفی با بادامزمینی واکنش شدید نشان ندهند. از سوی دیگر، پروتکلهای رایج به دوزهای نسبتاً بالای روزانه نیاز دارند که رسیدن به آنها ماهها زمان میبرد، نیازمند نظارت دقیق پزشکی است و اغلب با واکنشهای ناخوشایند همراه میشود؛ واکنشهایی که بسیاری از خانوادهها را وادار به ترک درمان میکند.
آموزش سیستم ایمنی با مواجهه کنترلشده با بادامزمینی
یک مطالعه تصادفیسازیشده جدید به رهبری مؤسسه پژوهشی SickKids و بیمارستان کودکان مونترال نشان میدهد که شاید مسیر سادهتری وجود داشته باشد.
بر اساس نتایج این پژوهش، کودکان برای رسیدن به محافظت معنادار الزاماً به دوزهای بالای نگهدارنده نیاز ندارند. مقادیر بسیار کم اما پایدار میتوانند سیستم ایمنی را آموزش دهند، در حالی که عوارض جانبی کمتری ایجاد میکنند.
در کانادا حدود دو درصد از کودکان و بزرگسالان با حساسیت به بادامزمینی زندگی میکنند؛ مشکلی که بهطور فزایندهای باعث افزایش مراجعات و بستریها در بیمارستانها شده است.
هدف اصلی OIT افزایش آستانه واکنش است؛ یعنی مقدار بادامزمینی که فرد میتواند مصرف کند پیش از آنکه علائم حساسیت آغاز شود. به این ترتیب، وجود ردپایی از بادامزمینی در یک بیسکویت یا تماس ناگهانی با سطح آلوده، به یک وضعیت اورژانسی تبدیل نمیشود.
روش کلاسیک درمان، افزایش تدریجی مواجهه با بادامزمینی تا رسیدن به یک دوز روزانه موسوم به «دوز نگهدارنده» است؛ دوزی که پس از مرحله افزایش، برای حفظ بیحسی ایمنی ادامه مییابد.
دوزهای کوچک هم میتوانند مؤثر باشند
آنچه تاکنون جای خالی آن احساس میشد، مقایسه مستقیم دوز نگهدارنده رایج با دوزی بسیار کمتر بود. این کارآزمایی برای نخستین بار این دو رویکرد را در کودکان کنار هم قرار داد.
در این مطالعه، ۵۱ کودک با تشخیص قطعی حساسیت به بادامزمینی بهصورت تصادفی به سه گروه تقسیم شدند:
- دوز نگهدارنده بسیار پایین: ۳۰ میلیگرم پروتئین بادامزمینی
- دوز نگهدارنده استاندارد: ۳۰۰ میلیگرم
- گروه پرهیز: بدون دریافت OIT
نتایج نشان داد که هر دو گروه دریافتکننده OIT افزایش قابلتوجه و تقریباً مشابهی در آستانه واکنش داشتند. به بیان سادهتر، کودکان هر دو گروه در پایان مطالعه میتوانستند مقدار بیشتری بادامزمینی را بدون بروز علائم تحمل کنند.
این یافته نگاه رایج را تغییر میدهد: برای ایجاد محافظت واقعی در برابر تماسهای جزئی و ناخواسته، دوزهای کوچک روزانه هم میتوانند کارآمد باشند.
«ما از این نتیجه هیجانزده شدیم که دوزهای نگهدارنده OIT بادامزمینی میتوانند بسیار کمتر از آنچه قبلاً تصور میشد باشند و همچنان پیامدهای مثبتی ایجاد کنند.»
جولیا آپتون، نویسنده هماول مطالعه و پژوهشگر SickKids
او اضافه میکند: «هرچه گزینههای بیشتری داشته باشیم، بهتر میتوانیم تجربه بیماران را حمایت کنیم و مراقبتی متناسب با نیاز هر کودک ارائه دهیم.»
واکنشهای کمتر، ترک درمان کمتر
خانوادههایی که OIT را تجربه کردهاند یا به آن فکر میکنند، بهخوبی از چالشها آگاهاند. دوزهای بالاتر معمولاً با بیزاری از طعم و علائمی مانند خارش، درد شکم، خسخس سینه یا حتی آنافیلاکسی همراه هستند؛ بهویژه در زمان بیماری یا فعالیت بدنی.
در این مطالعه، گروه دریافتکننده دوز ۳۰ میلیگرمی عوارض جانبی کمتری نسبت به گروه ۳۰۰ میلیگرمی داشت. نکته مهمتر اینکه هیچیک از کودکان گروه دوز پایین به دلیل عوارض، درمان را رها نکردند.
«این دوز آنقدر کم است که حتی کودکانی که طعم بادامزمینی را دوست ندارند هم میتوانند درمان را ادامه دهند.»
توماس ایوِگر، نویسنده همارشد و پژوهشگر وابسته SickKids
او تأکید میکند که این نخستین مقایسه بین دوز استاندارد و چنین دوز پایینی است و ممکن است حداقل دوز مؤثر حتی کمتر از ۳۰ میلیگرم باشد.
پایبندی به درمان، قلب تپنده OIT است. پروتکلی که کودکان بتوانند بدون ناراحتی آن را ادامه دهند، احتمال ایجاد محافظت پایدار در برابر حوادث ناخواسته را افزایش میدهد؛ همان دلیلی که بسیاری از خانوادهها را به سمت این درمان میکشاند.
اهداف دوز در درمان حساسیت به بادامزمینی
برای درک بهتر، ۳۰ میلیگرم تقریباً معادل یکدهم یک دانه بادامزمینی است. دوز نگهدارنده استاندارد ۳۰۰ میلیگرمی تقریباً برابر با پروتئین یک بادامزمینی کامل است.
در حالی که دوز ۳۰۰ میلیگرمی ممکن است برای افزایش تحمل بالا و مصرف آزادانه بادامزمینی مناسب باشد، بسیاری از خانوادهها چنین هدفی ندارند. آنها به دنبال آرامش خاطر هستند؛ اینکه یک بیسکویت آلوده فرزندشان را راهی اورژانس نکند.
این مطالعه نشان میدهد برای چنین هدفی، یک دوز روزانه متعادل میتواند آستانه واکنش را افزایش دهد و همزمان عوارض خفیفتری داشته باشد.
پژوهشگران تأکید میکنند که OIT یک راهکار یکسان برای همه نیست. برخی خانوادهها ممکن است ترجیح دهند برای مدت طولانی روی دوز بسیار پایین باقی بمانند، چون تعادل مناسبی میان محافظت، راحتی و سادگی ایجاد میکند.
برخی دیگر شاید با دوز پایین شروع کنند و در صورت تغییر هدف، بهتدریج دوز را افزایش دهند. تغییر کلیدی اینجاست که اکنون پزشکان میتوانند درمان را متناسب با کودک تنظیم کنند، نه اینکه فقط یک هدف دوز بالا را پیشنهاد دهند.
درمانی ایمنتر و در دسترستر
پروتکلهای دوز بالا معمولاً زمانبر هستند و هم برای کلینیکها هم برای خانوادهها دلهرهآورند، موضوعی که دسترسی به درمان را محدود میکند.
اگر بتوان با دوزهای کمتر، محافظت مشابهی ایجاد کرد، کودکان بیشتری از مزایای OIT بهرهمند خواهند شد.
دوز نگهدارنده پایینتر همچنین میتواند نیاز به ویزیتهای مکرر برای افزایش دوز در کلینیک را کاهش دهد و سطح نظارت لازم را پایین بیاورد؛ عاملی که به مراکز کممنابع کمک میکند و صفهای انتظار را کوتاهتر میسازد.
«این مطالعه نشان داد مقادیر بسیار کم بادامزمینی که با واکنشهای کمتری همراهاند، میتوانند بهاندازه مقادیر بالا برای ایمونوتراپی خوراکی مؤثر باشند و درمان را ایمنتر و در دسترستر کنند.»
موشه بن-شوشان، متخصص آلرژی و ایمونولوژی کودکان در بیمارستان کودکان مونترال
آینده درمان حساسیت به بادامزمینی
اگر خانواده شما در حال بررسی OIT است یا به دلیل عوارض یا طعم ناخوشایند آن را متوقف کردهاید، این پژوهش گزینههای تازهای برای گفتوگو با متخصص آلرژی فراهم میکند.
یک دوز روزانه بسیار پایین میتواند حاشیه ایمنی در برابر تماسهای تصادفی را افزایش دهد، در حالی که واکنشها و ترک درمان را به حداقل میرساند. این رویکرد در عین حال راه دوزهای استاندارد را برای خانوادههایی که تحمل بالاتر میخواهند، نمیبندد؛ بلکه مسیر محافظت را گستردهتر میکند.
پژوهشهای آینده مشخص خواهند کرد که آیا دوز مؤثر میتواند حتی کمتر از ۳۰ میلیگرم باشد و این نتایج در بلندمدت چگونه پایدار میمانند.
با این حال، پیام اصلی همین حالا هم روشن است: در OIT بادامزمینی برای کودکان، دوز کمتر میتواند همچنان قدرتمند باشد و تنظیم هوشمندانه دوز، محافظت را قابلاعتمادتر، قابلتحملتر و در دسترستر میکند.
اگر این مقاله برایتان مفید بود، تجربه یا پرسش خود را در بخش نظرات بنویسید یا آن را با والدین دیگر به اشتراک بگذارید.
