- The Odyssey پیش از اکران به یکی از بحثبرانگیزترین فیلمهای سال ۲۰۲۶ تبدیل شده است.
- مهمترین محورهای انتقاد شامل انتخاب بازیگران، دقت تاریخی، لهجه بازیگران، بازنمایی شخصیتهای اسطورهای است.
- کارشناسان معتقدند اقتباسهای تازه از اودیسه بخشی طبیعی از تاریخ این اثر کلاسیک محسوب میشوند.
فیلم The Odyssey به کارگردانی Christopher Nolan هنوز اکران نشده، اما همین حالا به یکی از جنجالیترین فیلمهای سال ۲۰۲۶ تبدیل شده است. مهمترین محورهای انتقاد شامل انتخاب بازیگران، نحوه بازنمایی شخصیتهای اسطورهای، استفاده از لهجه آمریکایی، میزان پایبندی به تاریخ و حتی حضور بازیگران یونانی در این پروژه است.
اقتباس جدید نولان از حماسه مشهور هومر (Homer) علاوه بر اینکه یکی از موردانتظارترین فیلمهای سال محسوب میشود، از هماکنون بحثهای گستردهای را میان منتقدان، پژوهشگران، مخاطبان، کاربران شبکههای اجتماعی برانگیخته است.
فیلم The Odyssey؛ یکی از موردانتظارترین آثار سال ۲۰۲۶
کارگردان برنده جایزه اسکار Christopher Nolan این بار سراغ یکی از مشهورترین آثار ادبیات جهان رفته است. اقتباس سینمایی او از حماسه Odyssey یا اودیسه هومر، از مهمترین پروژههای سینمایی سال ۲۰۲۶ به شمار میرود.
در این فیلم بازیگرانی مانند Matt Damon، Zendaya، Lupita Nyong’o، Elliot Page حضور دارند و قرار است فیلم در ماه جولای اکران شود.
با این حال، پروژه نولان پیش از رسیدن به پرده سینما با موجی از انتقادها درباره انتخاب بازیگران، تفسیر شخصیتهای اسطورهای، وفاداری به روایت اصلی روبهرو شده است.
انتخاب بازیگران؛ نخستین موج جنجالها
براساس گزارش BBC، بخش قابل توجهی از واکنشها به ترکیب بازیگران فیلم مربوط میشود. برخی از مفسران محافظهکار از تصمیم نولان برای حضور بازیگر ترنس Elliot Page، رپر Travis Scott در این پروژه انتقاد کردند.
اما بیشترین واکنشها متوجه Lupita Nyong’o، بازیگر برنده اسکار، بود که نقش هلن تروآ (Helen of Troy) را بازی میکند.
برخی منتقدان با اشاره به اینکه هومر در متن اصلی، هلن را با توصیف «بازوان سفید» معرفی کرده است، انتخاب نایونگو را مناسب این نقش ندانستند.
حمایت ایلان ماسک از یکی از انتقادها
Matt Walsh، از چهرههای محافظهکار، مدعی شد نولان برای جلوگیری از متهم شدن به نژادپرستی، بازیگری با ریشه کنیایی را برای این نقش انتخاب کرده است. او برای این ادعا هیچ مدرکی ارائه نکرد.
در ادامه، Elon Musk نیز در شبکههای اجتماعی از این دیدگاه حمایت کرد.
در مقابل، شمار زیادی از کاربران این انتقادها را ناشی از پیشداوری و سوگیری دانستند.
واکنش متفاوت دانشگاهیان به این حاشیهها
Daniel Mendelsohn، پژوهشگر و مترجم جدید حماسه هومر، این جنجالها را غیرضروری توصیف کرد.
او در جریان Hay Festival در بریتانیا گفت شخصیت هلن در متن اصلی اودیسه نقش نسبتاً محدودی دارد، به همین دلیل حجم گسترده بحثها درباره انتخاب بازیگر این نقش را اغراقآمیز دانست.
مندلسون همچنین تأکید کرد انتخاب Lupita Nyong’o با بحثهای تاریخی پیرامون مفهوم زیبایی در اسطوره تروآ همخوانی دارد.
خود نایونگو نیز در گفتوگو با مجله Elle در واکنشی کوتاه گفت:
«این یک داستان اسطورهای است. گروه بازیگران ما نیز تنوع جهان امروز را بازتاب میدهد.»
انتقاد از نبود بازیگران یونانی در فیلم The Odyssey
انتقادها به فیلم The Odyssey تنها از سوی جریانهای محافظهکار مطرح نشد. گروهی دیگر از منتقدان، نبود بازیگران یونانی در ترکیب اصلی بازیگران را زیر سؤال بردند.
Chris Cotonou، روزنامهنگار بریتانیایی-یونانی، در یادداشتی که در روزنامه The Guardian منتشر شد، نوشت هالیوود بار دیگر هنگام روایت یکی از مهمترین داستانهای اسطورهشناسی یونان، بازیگران یونانی را نادیده گرفته است.
به اعتقاد او، این موضوع تنها به یک فیلم محدود نمیشود، بلکه بخشی از روندی است که طی سالهای گذشته در اقتباسهای سینمایی از اسطورههای یونان بارها تکرار شده است.
دقت تاریخی؛ بحثی که با انتشار نخستین تریلر آغاز شد
انتشار نخستین تریلر فیلم در ماه دسامبر، موج تازهای از واکنشها را به همراه داشت. برخی از مخاطبان معتقد بودند طراحی زره Agamemnon شباهت زیادی به لباس Batman دارد.
گروهی دیگر نیز ادعا کردند کشتی Odysseus بیشتر به کشتیهای وایکینگ شباهت دارد تا شناورهای یونان باستان.
این انتقادها بار دیگر این پرسش را مطرح کرد که یک اثر اقتباسی از اسطورههای باستانی تا چه اندازه باید به دقت تاریخی پایبند باشد.
آیا اسطورهها باید مانند اسناد تاریخی بررسی شوند؟
Prof. Susan Deacy، استاد و پژوهشگر اسطورهشناسی یونان، در گفتوگو با BBC گفت امروزه آثار اسطورهای بیش از گذشته مانند اسناد تاریخی مورد قضاوت قرار میگیرند.
او توضیح داد:
«اودیسه اثری است که بارها و بارها بازآفرینی شده است. تقریباً هر دوره، هومر مخصوص به خود را خلق کرده است.»
به گفته او، اقتباسهای متفاوت از چنین اثری نهتنها طبیعی است، بلکه بخشی از تاریخ زنده ماندن این داستان محسوب میشود.
با وجود همه این بحثها، The Odyssey همچنان یکی از موردانتظارترین فیلمهای سال ۲۰۲۶ باقی مانده است. اینکه کریستوفر نولان چگونه این حماسه مشهور را تفسیر کرده، پس از اکران فیلم با جزئیات بیشتری مورد ارزیابی قرار خواهد گرفت.
جنجال لهجه آمریکایی بازیگران
حاشیههای فیلم تنها به انتخاب بازیگران محدود نشد. یکی از تریلرهای منتشرشده نشان داد شخصیتهای فیلم، با وجود حضور چند بازیگر بریتانیایی، دیالوگهای خود را با لهجه آمریکایی بیان میکنند؛ موضوعی که در شبکههای اجتماعی واکنشهای گستردهای به دنبال داشت.
بیشترین انتقادها متوجه شخصیت Telemachus با بازی Tom Holland بود. او در یکی از صحنهها جملهای با مضمون «پدرم دارد به خانه برمیگردد» را با زبانی کاملاً امروزی، لهجه آمریکایی بیان میکند.
برخی کاربران معتقد بودند شخصیتهای فیلم «انگار به جای حضور در یک حماسه اسطورهای، مقابل یکی از شعبههای استارباکس ایستادهاند و گفتوگو میکنند.»
عدهای دیگر نیز بر این باور بودند که دیالوگها، فضای تاریخی و حماسی داستان را منتقل نمیکنند.
نظر کارشناسان درباره بحث لهجهها
با این حال، کارشناسان معتقدند این انتقادها از نظر تاریخی چندان مستدل نیست.
ساکنان یونان باستان نه مانند آمریکاییهای امروز صحبت میکردند، نه مانند بازیگران انگلیسی قرنهای اخیر. بنابراین هیچیک از این دو لهجه را نمیتوان از نظر تاریخی «صحیح» دانست.
با وجود این، در هالیوود طی دهههای گذشته به یک سنت رایج تبدیل شده است که شخصیتهای یونان باستان، روم باستان یا جهانهای فانتزی اغلب با لهجه انگلیسی صحبت کنند.
Prof. Susan Deacy توضیح میدهد محبوبیت لهجه انگلیسی بیش از آنکه ریشه در دقت تاریخی داشته باشد، نتیجه سنتهای سینمایی است. از نگاه مخاطبان نیز این شیوه بیان، رسمیتر و متناسبتر با آثار تاریخی به نظر میرسد.
او همچنین تأکید میکند استفاده از زبان رسمی و سنگین الزاماً به این معنا نیست که روایت به متن اصلی هومر نزدیکتر شده است.
آیا زبان امروزی با روح اودیسه سازگارتر است؟
برخی پژوهشگران یادآور میشوند که Odyssey در آغاز اثری شفاهی بوده و برای روایت در میان مردم عادی شکل گرفته است.
به همین دلیل، از دیدگاه برخی متخصصان، استفاده از زبانی سادهتر و روزمره میتواند بیش از یک زبان کاملاً رسمی، با روح اولیه این اثر همخوانی داشته باشد.
چرا فیلم The Odyssey تا این اندازه بحثبرانگیز شده است؟
کارشناسان معتقدند یکی از مهمترین دلایل شکلگیری این حجم از بحث و جدل، جایگاه ویژه Christopher Nolan در صنعت سینما است.
فیلمهای نولان همواره به دلیل بودجههای کلان، کمپینهای تبلیغاتی گسترده، تأثیر فرهنگی قابلتوجه، توجه رسانهها و مخاطبان را به خود جلب میکنند.
از سوی دیگر، اودیسه یکی از مهمترین آثار تاریخ ادبیات جهان به شمار میرود. همین موضوع باعث شده هر فردی که آشنایی هرچند اندکی با اسطورههای یونان دارد، درباره این اقتباس سینمایی اظهار نظر کند.
تجربه مشابه مترجم جدید اودیسه
Emily Wilson، پژوهشگری که در سال ۲۰۱۷ ترجمه جدیدی از حماسه هومر منتشر کرد، میگوید خود او نیز با واکنشهای مشابهی روبهرو شده بود.
به گفته وی، استفاده از زبان مدرن در ترجمه باعث شد در شبکههای اجتماعی هدف حمله و انتقاد قرار گیرد.
وی معتقد است بسیاری از این بحثها بیش از آنکه به خود اثر مربوط باشند، بازتابی از اختلافهای فرهنگی، سیاسی، هویتی در جوامع امروز هستند.
کریستوفر نولان در مرکز جنگهای فرهنگی
به باور بسیاری از تحلیلگران، جایگاه ویژه Christopher Nolan در فضای فرهنگی امروز نیز به افزایش حساسیتها نسبت به این فیلم کمک کرده است.
Tom Shone، نویسنده و منتقد سینما که کتابی مفصل درباره نولان نوشته است، میگوید آثار این کارگردان را نمیتوان بهسادگی در چارچوب یک گرایش سیاسی مشخص قرار داد.
به گفته شون، فیلمهای نولان به گونهای ساخته میشوند که مخاطبان با دیدگاههای سیاسی متفاوت، بتوانند برداشتهای مختلفی از آنها داشته باشند.
به همین دلیل، برخی از مخاطبان محافظهکار معتقدند انتخابهای نولان در فیلم The Odyssey نسبت به آنچه انتظار داشتند، رویکردی پیشروتر دارد.
از سوی دیگر، نولان در تمام پروژههای خود، از مجموعه فیلمهای Batman گرفته تا آثار علمیتخیلی و فضایی، همواره برداشت شخصی خود را وارد روایت کرده است.
همین ویژگی در اقتباس او از Odyssey نیز دیده میشود. برخی مخاطبان این رویکرد را مورد انتقاد قرار دادهاند، اما کارشناسان معتقدند همین نگاه متفاوت، یکی از مهمترین دلایل توجه گسترده به فیلم است.
جمعبندی
The Odyssey حتی پیش از آغاز اکران، به یکی از پرحاشیهترین فیلمهای سال ۲۰۲۶ تبدیل شده است. انتخاب بازیگران، نحوه بازنمایی شخصیتهای اسطورهای، نبود بازیگران یونانی، بحث دقت تاریخی، استفاده از لهجه آمریکایی، همگی به شکلگیری موجی از واکنشها دامن زدهاند.
با این حال، بسیاری از پژوهشگران تأکید میکنند که اودیسه در طول تاریخ بارها بازتفسیر شده است و هر اقتباس، نگاه تازهای به این اثر کلاسیک ارائه میدهد. قضاوت نهایی درباره موفقیت یا شکست نسخه کریستوفر نولان نیز پس از اکران رسمی فیلم امکانپذیر خواهد بود.
اگر به اخبار دنیای سینما، اقتباسهای ادبی، آثار کریستوفر نولان علاقهمند هستید، فوتوفن را دنبال کنید تا تازهترین اخبار و تحلیلها را از دست ندهید.
سؤالات متداول
چرا فیلم The Odyssey پیش از اکران جنجالساز شده است؟
مهمترین دلایل، انتخاب بازیگران، نحوه بازنمایی شخصیتهای اسطورهای، استفاده از لهجه آمریکایی، بحث دقت تاریخی، نبود بازیگران یونانی در ترکیب اصلی بازیگران است.
بیشترین انتقادها متوجه کدام بازیگر بوده است؟
بیشترین واکنشها به انتخاب Lupita Nyong’o برای ایفای نقش هلن تروآ اختصاص داشته است.
کارشناسان درباره دقت تاریخی فیلم چه نظری دارند؟
برخی متخصصان معتقدند اسطورهها نباید مانند اسناد تاریخی ارزیابی شوند، زیرا اودیسه در طول تاریخ بارها بازآفرینی و تفسیر شده است.
چرا استفاده از لهجه آمریکایی مورد انتقاد قرار گرفت؟
برخی مخاطبان معتقدند این لهجه با فضای حماسی داستان هماهنگ نیست، اما کارشناسان تأکید میکنند هیچ لهجه امروزی از نظر تاریخی به یونان باستان نزدیکتر نیست.
