- لاستیک خودرو یکی از منابع اصلی میکروپلاستیکها است
- ذرات آن بر رشد و رفتار موجودات دریایی اثر میگذارند
- این آلودگی وارد زنجیره غذایی انسان نیز میشود
مقدمه
آلودگی لاستیک خودرو یکی از منابع پنهان اما بسیار مهم میکروپلاستیکها در محیط زیست آبی است. هر بار که خودرو ترمز میگیرد، میپیچد یا حرکت میکند، ذرات ریز لاستیک وارد طبیعت میشوند و از طریق باران به رودخانهها و دهانههای رودخانهای منتقل میگردند.
تحقیقات جدید نشان میدهد این ذرات نه تنها در آب باقی میمانند، بلکه بر رشد، تغذیه و رفتار ماهیها و سختپوستان اثرات جدی دارند.
آلودگی لاستیک خودرو؛ یک آلاینده نادیده گرفته شده
در بحث میکروپلاستیکها معمولاً زبالههای بستهبندی و میکروبیودها مطرح میشوند، اما لاستیک خودرو کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
با این حال، برخی پژوهشها نشان میدهد سایش لاستیک میتواند نزدیک به نیمی از میکروپلاستیکهای موجود در محیطهای زمینی و آبی را تشکیل دهد.
بریتا باچلر، مدیر تحقیقات پلاستیکهای اقیانوسی در Ocean Conservancy، میگوید:
«رانندگی باْ خودرو یا حتی سوار شدن در اتوبوس مانند کشیدن یک پاککن روی سطح زمین است، با این تفاوت که خردههای آن میکروپلاستیکهای سمی هستند.»
ترکیب پیچیده لاستیک خودرو چیست؟
لاستیک خودرو تنها از لاستیک ساده ساخته نشده است. این محصول ترکیبی از لاستیک طبیعی و مصنوعی، مواد شیمیایی، افزودنیها و فلزات است.
- لاستیک طبیعی و مصنوعی
- مواد افزودنی شیمیایی
- فلزات سنگین
این ترکیبات هنگام فرسایش وارد آب و غذای موجودات دریایی میشوند.
سوزان براندر، اکوتوکسیکولوژیست دانشگاه ایالتی اورگن، میگوید:
«آلودگی بیشتری در کنار جادهها نسبت به داخل آبراهها مشاهده میشود، اما این ذرات در نهایت وارد آب میشوند.»
چگونه ذرات لاستیک وارد آب میشوند؟
ذرات بسیار کوچک بلافاصله پس از ایجاد شدن وارد هوا میشوند. سپس باران باقی ذرات را از سطح جادهها به سمت سیستمهای زهکشی هدایت میکند.
بریتا باچلر توضیح میدهد:
«این چرخه از همان لحظه آغاز میشود. برخی ذرات در هوا هستند، برخی در آب حرکت میکنند و همین باعث گسترش گسترده آنها میشود.»
نقش ماده 6PPD
یکی از ترکیبات مهم در لاستیک، ماده 6PPD است که برای جلوگیری از ترک خوردن لاستیک استفاده میشود. این ماده در غلظتهای پایین میتواند برای ماهیهایی مانند سالمون کشنده باشد.
بازسازی شرایط واقعی جاده
پژوهشگران برای شبیهسازی شرایط واقعی، ترکیبی از لاستیک خودروهای مختلف را استفاده کردند:
- 14٪ کامیونهای سبک
- 41٪ خودروهای سواری
- 45٪ کامیونها و اتوبوسها
ذرات در آب و مواد آلی قرار داده شدند و با روشهای مکانیکی خرد شدند تا اندازه آنها بین 1 تا 20 میکرومتر برسد.
تأثیر بر ماهیها و میگوها
نتایج نشان داد ذرات فرسوده لاستیک نسبت به ذرات تازه، میزان بیشتری توسط موجودات دریایی خورده میشوند.
کلاریسا راگوسو، پژوهشگر ارشد، میگوید:
«در هر دو گونه، میزان بلع ذرات فرسوده به طور قابل توجهی بالاتر بود.»
اگرچه مرگومیر مشاهده نشد، اما رشد هر دو گونه کاهش یافت. میگوها حساستر بودند و واکنش شدیدتری نشان دادند.
تغییرات رفتاری
برخی تغییرات شامل افزایش فعالیت یا کاهش پاسخ به استرس بود. این تغییرات میتواند در طبیعت باعث افزایش آسیبپذیری در برابر شکار شود.
تأثیر بر زنجیره غذایی
میگوهای mysid نقش مهمی در زنجیره غذایی دارند.
سوزان براندر توضیح میدهد:
«نهنگهای خاکستری روزانه میلیونها عدد از این موجودات را مصرف میکنند. ماهیهایی که ما میخوریم نیز از همین زنجیره تغذیه میکنند.»
راهکارهای کاهش آلودگی لاستیک خودرو
- طراحی لاستیکهای کمریزگرد
- سیستمهای جمعآوری ذرات در آبهای سطحی
- فناوری جذب گرد و غبار لاستیک از خودرو
به گفته بریتا باچلر:
«این پژوهش ما را به شرایط واقعی محیطی نزدیکتر میکند و برای ارزیابی خطرات اکولوژیکی بسیار مهم است.»
نتیجهگیری
آلودگی لاستیک خودرو یک تهدید جدی و کمتر شناخته شده برای اکوسیستمهای آبی است. این ذرات بر رشد، رفتار و زنجیره غذایی اثر میگذارند و نیاز به راهکارهای فوری برای کنترل آن وجود دارد.
توجه به فناوریهای جدید و کاهش مصرف خودروهای آلاینده میتواند نقش مهمی در حفاظت از محیط زیست داشته باشد.
سؤالات متداول (FAQ)
آیا لاستیک خودرو واقعاً میکروپلاستیک تولید میکند؟
بله، سایش لاستیک یکی از منابع اصلی تولید میکروپلاستیک در محیط زیست است.
آیا این ذرات برای انسان خطرناک هستند؟
به طور مستقیم هنوز در حال بررسی است، اما از طریق زنجیره غذایی میتوانند به انسان منتقل شوند.
کدام موجودات بیشتر تحت تأثیر قرار میگیرند؟
ماهیها و سختپوستان مانند میگوها بیشترین حساسیت را نشان میدهند.
ماده 6PPD چیست؟
یک افزودنی در لاستیک است که برای جلوگیری از ترک خوردگی استفاده میشود اما میتواند برای برخی گونههای آبزی سمی باشد.
