اگر تصور میکنید دوران همهگیریها به پایان رسیده است، کارشناسان بیماریهای عفونی خبر چندان امیدوارکنندهای ندارند. به گفته متخصصان، چندین ویروس نگرانکننده ۲۰۲۶ ممکن است در آیندهای نهچندان دور بهطور غیرمنتظره گسترش یابند. موضوعی که اهمیت پایش مستمر سلامت عمومی را بیش از پیش برجسته میکند.
پاتریک جکسون، استادیار بیماریهای عفونی در دانشگاه ویرجینیا، در مقالهای برای نشریه The Conversation سه ویروس را معرفی کرده که بهگفته او باید در سال ۲۰۲۶ با دقت ویژه رصد شوند: آنفلوانزا A، امپاکس، ویروس اوروپوچ.
«سیارهای که هم گرمتر میشود هم جمعیتش در حال افزایش است، انسانها را با ویروسهای بیشتر و متنوعتری در تماس قرار میدهد. همچنین افزایش جابهجایی انسانها باعث میشود ویروسها بهسرعت در جهان منتشر شوند.»
در ادامه با جزئیات این ویروسهای نگرانکننده ۲۰۲۶ آشنا میشویم و میبینیم چرا جامعه علمی نسبت به آنها حساس شده است.
آنفلوانزا A؛ تهدیدی قدیمی با چهرهای تازه
ورود به دامداریها و انتقال به انسان
در سال ۲۰۲۴، سویه H5 آنفلوانزا برای نخستینبار در گاوهای شیری آمریکا شناسایی شد و بهسرعت در گلههای چندین ایالت گسترش یافت. از آن زمان، مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریها (CDC) ۷۱ مورد ابتلای انسانی و دو مرگ را گزارش کرده است.
نخستین مرگ مربوط به فردی در لوئیزیانا بود که در ژانویه ۲۰۲۵ به H5N1 مبتلا شد. مورد دوم در ایالت واشنگتن ثبت شد که نخستین ابتلا به سویه مرتبط H5N5 محسوب میشود.
الگوی انتقال و سطح خطر
تقریباً تمام مبتلایان کارگران صنایع لبنی یا طیور بودهاند و تاکنون هیچ انتقال انسانبهانسانی در آمریکا گزارش نشده است. فاصله ۹ ماهه میان موارد انسانی نیز تا حدی اطمینانبخش تلقی میشود.
CDC سطح خطر برای عموم را پایین میداند، با این حال برخی اپیدمیولوژیستها هشدار میدهند تنوع گونههای درگیر میتواند نشانه پتانسیل بالای جهش باشد.
نگرانی درباره پایش بیماری
برخی کارشناسان نسبت به توانایی CDC در ردیابی شیوع، پس از کاهش بودجه و نیرو، ابراز تردید کردهاند. این موضوع میتواند بر دقت دادههای نظارتی اثر بگذارد.
امپاکس (Mpox)؛ ویروسی نزدیک به آبله
از آفریقا تا گسترش جهانی
ویروس امپاکس که پیشتر «آبله میمونی» نامیده میشد، از دهه ۱۹۷۰ در آفریقا شناخته شده بود اما اخیراً توجه جهانی را جلب کرده است.
این ویروس که خویشاوند نزدیک آبله است، باعث تب و بثورات پوستی دردناک میشود که ممکن است هفتهها ادامه یابد.
زیرشاخهها و الگوی شیوع
امپاکس به چهار زیرشاخه تقسیم میشود:
- Ia
- Ib
- IIa
- IIb
در سال ۲۰۲۲، زیرشاخه IIb از طریق انتقال انسانبهانسان، عمدتاً تماس جنسی، به بیش از ۱۰۰ کشور گسترش یافت. اگرچه وضعیت اضطراری پایان یافته، شیوع همچنان ادامه دارد.
ظهور زیرشاخه Ib
در ۲۰۲۳، شیوع جدیدی از زیرشاخه Ib در جمهوری دموکراتیک کنگو آغاز شد و تا ۲۰۲۴ به کشورهای همسایه رسید.
از سال ۲۰۲۴ تاکنون:
- ۱۰ مورد در آمریکا گزارش شده
- ۳ مورد در کالیفرنیا از نوع Ib بوده
- تا نوامبر ۲۰۲۵، ۱۹ مورد در بریتانیا ثبت شده
بیشتر مبتلایان سابقه سفر یا ارتباط با مناطق آلوده داشتهاند، اما شواهدی از انتقال محدود خارج از آفریقا نیز دیده میشود.
چالشهای مهار
«جهان بهای بیتوجهی به شیوعهای قبلی را میپردازد.»
با وجود خفیف بودن اغلب موارد و وجود واکسن، درمان اختصاصی برای امپاکس وجود ندارد. CDC انتظار ثبت موارد بیشتر در اروپا و آمریکا را دارد.
ویروس اوروپوچ؛ بیماری حشرهزاد در حال گسترش
منشأ و نحوه انتقال
ویروس اوروپوچ نخستینبار در دهه ۱۹۵۰ در ترینیداد شناسایی شد. این ویروس از طریق حشرات گزنده، بهویژه پشههای ریز Culicoides paraensis، منتقل میشود.
گمان میرود منشأ آن تنبلها باشد، به همین دلیل گاهی «تب تنبل» نامیده میشود.
گسترش جغرافیایی
این بیماری که زمانی محدود به آمازون بود، از دهه ۲۰۰۰ در آمریکای جنوبی و مرکزی ظاهر شد. در شیوع ۲۰۲۴:
- موارد مرتبط با سفر در اروپا گزارش شد
- نخستین مرگها در باهیا برزیل ثبت شد
پشه ناقل در سراسر قاره آمریکا، حتی جنوب شرقی ایالات متحده، حضور دارد. بنابراین دامنه انتشار میتواند بیشتر شود.
خطرات بارداری و نوزادان
در شیوع ۲۰۲۴ انتقال عمودی (مادر به جنین) گزارش شد. همچنین ارتباطی با میکروسفالی، کوچکبودن غیرطبیعی سر نوزاد، مشاهده شد.
نبود واکسن و درمان
سازمان جهانی بهداشت در ژانویه ۲۰۲۶ نقشه راه تحقیق و توسعه برای مقابله با اوروپوچ منتشر کرد. توسعه واکسن و درمان در اولویت است، زیرا در حال حاضر هیچکدام وجود ندارد.
سایر ویروسهای قابل توجه در ۲۰۲۶
چیکونگونیا
ویروسی پشهزاد با علائمی شبیه دنگی و زیکا. در سال ۲۰۲۵:
- ۴۴۵٬۲۷۱ مورد مشکوک و تأییدشده
- ۱۵۵ مرگ
نیپا
شیوع اخیر در بنگال غربی توجهات را جلب کرد، اما پژوهشگران احتمال همهگیری گسترده را پایین میدانند، زیرا قدرت انتقال ویروس محدود است. واکنش به شیوع نیز سریع و هدفمند توصیف شد.
بازگشت بیماریهای قابل پیشگیری
حتی بیماریهای قابل مهار نیز در حال بازگشتاند. سرخک بهدلیل کاهش نرخ واکسیناسیون دوباره اوج گرفته و برخی کشورها وضعیت حذف بیماری را از دست دادهاند.
چرا پایش ویروسهای نگرانکننده ۲۰۲۶ حیاتی است؟
کارشناسان بر رویکرد «یک سلامت» تأکید دارند؛ یعنی پیوند سلامت انسان، حیوان، محیطزیست.
«هوشیاری در برابر تهدیدات ویروسی شناختهشده و نوظهور، همراه توسعه واکسن و درمان، میتواند همه را ایمن نگه دارد.»
در جهانی بههمپیوسته، آمادگی بهاندازه درمان اهمیت دارد.
جمعبندی
ویروسهای نگرانکننده ۲۰۲۶ نشان میدهند تهدید بیماریهای عفونی همچنان پابرجاست. از آنفلوانزا A تا امپاکس و اوروپوچ، پایش، واکسیناسیون، تحقیق علمی نقش کلیدی در پیشگیری از بحران بعدی دارند.
بهنظر شما کدام ویروس بیشترین خطر را دارد؟ دیدگاهتان را در کامنتها بنویسید و مقاله را با دوستانتان بهاشتراک بگذارید.
