پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد کتاب‌های تولیدشده با هوش مصنوعی سهم رو‌به‌رشدی از بازار نشر را تشکیل می‌دهند، بسیاری از خوانندگان نیز قادر به تشخیص آن‌ها نیستند.
- بررسی ۱۴٬۴۱۹ رمان خودانتشاری نشان داد هزاران کتاب عمدتاً توسط هوش مصنوعی نوشته شده‌اند.
- خوانندگان در بیشتر موارد نمی‌توانند آثار تولیدشده با هوش مصنوعی را از آثار نویسندگان انسانی تشخیص دهند.
- نویسندگان، ناشران، کتاب‌فروشان درباره آینده صنعت نشر، حق مؤلف، گسترش آثار هوش مصنوعی دیدگاه‌های متفاوتی دارند.
نتایج یک بررسی گسترده نشان می‌دهد کتاب‌های تولیدشده با هوش مصنوعی با سرعتی فزاینده وارد بازار نشر شده‌اند، بسیاری از خوانندگان نیز قادر به تشخیص آن‌ها نیستند. پژوهش روزنامه The New York Times روی هزاران رمان مستقل منتشرشده در Amazon نشان می‌دهد سهم آثار نوشته‌شده با کمک چت‌بات‌ها به‌طور پیوسته در حال افزایش است.
این روند، نگرانی‌های جدی نویسندگان، ناشران، کتاب‌فروشان، فعالان صنعت نشر را درباره آینده ادبیات، حق مؤلف، جایگاه نویسندگان حرفه‌ای افزایش داده است.
نویسندگان مستقل زیر فشار موج کتاب‌های هوش مصنوعی
Jess Michaels، نویسنده رمان‌های عاشقانه تاریخی، از سال ۱۹۹۹ به‌صورت تمام‌وقت نویسندگی می‌کند. او تاکنون ۱۱۷ رمان نوشته، آثارش را به‌صورت مستقل منتشر کرده است. همچنین ۱۰ عنوان از کتاب‌های او در فهرست پرفروش‌های USA Today قرار گرفته‌اند.
با این حال، Michaels می‌گوید فروش آثارش طی سال‌های اخیر آن‌قدر کاهش یافته که حتی به توقف انتشار کتاب‌های جدید فکر می‌کند.
به گفته او، دلیل اصلی این افت فروش، هجوم گسترده آثار تولیدشده با هوش مصنوعی به بازار است؛ آثاری که باعث شده دیده‌شدن کتاب‌های نویسندگان واقعی بسیار دشوارتر شود.
Michaels معتقد است مشکل فقط افزایش تعداد این کتاب‌ها نیست. او می‌گوید در عمل، آثارش بدون اجازه برای آموزش موتورهای هوش مصنوعی استفاده شده‌اند تا کتاب‌هایی «به سبک Jess Michaels» تولید و روانه بازار شوند.
او درباره این وضعیت می‌گوید احساس ویرانگری که از چنین اتفاقی ایجاد می‌شود، قابل توصیف نیست.
پژوهش جدید: خوانندگان توان تشخیص متون تولیدشده با هوش مصنوعی را ندارند
چند سال پس از آنکه مدل‌های هوش مصنوعی توانایی تولید متون پیچیده را به دست آوردند، محتوای تولیدشده توسط چت‌بات‌ها به‌تدریج وارد صنعت نشر نیز شد.
بسیاری از فعالان این صنعت امیدوار بودند داستان‌نویسی، به دلیل اتکا به احساسات انسانی، در برابر این موج مقاومت کند، خوانندگان نیز بتوانند آثار نوشته‌شده توسط انسان را از آثار تولیدشده با هوش مصنوعی تشخیص دهند.
اما پژوهش جدیدی به سرپرستی Tuhin Chakrabarty، استاد علوم کامپیوتر در State University of New York Stony Brook، نتیجه متفاوتی را نشان می‌دهد.
بر اساس این تحقیق، بخش قابل‌توجهی از رمان‌های موجود در بازار یا مستقیماً توسط چت‌بات‌ها نوشته شده‌اند یا با کمک آن‌ها تولید شده‌اند، خوانندگان نیز در اغلب موارد قادر به تشخیص این موضوع نیستند.
بررسی بیش از ۱۴ هزار رمان منتشرشده در Amazon
تیم تحقیقاتی، تعداد ۱۴٬۴۱۹ رمان خودانتشاری را که بین ژانویه ۲۰۲۳ تا مارس ۲۰۲۶ در Amazon منتشر شده بودند بررسی کرد.
برای تحلیل این آثار از نرم‌افزار تشخیص هوش مصنوعی Pangram استفاده شد؛ ابزاری که از دید بسیاری از پژوهشگران علوم کامپیوتر یکی از قابل‌اعتمادترین ابزارهای شناسایی متون تولیدشده توسط هوش مصنوعی به شمار می‌رود.
نتایج بررسی نشان داد:
- در ۲٬۱۶۸ کتاب، بیش از ۵۰ درصد متن توسط هوش مصنوعی تولید شده بود.
- در ۹۷۰ کتاب، بیش از ۹۰ درصد محتوا منشأ هوش مصنوعی داشت.
پژوهشگران همچنین برآورد می‌کنند رمان‌هایی که دست‌کم ۲۵ درصد متن آن‌ها توسط هوش مصنوعی تولید شده، طی سه سال گذشته ده‌ها میلیون دلار فروش داشته‌اند.
این یافته‌ها هنوز فرایند داوری علمی را پشت سر نگذاشته‌اند، اما نگرانی‌هایی را که سال‌هاست در صنعت نشر مطرح می‌شود تقویت می‌کنند؛ اینکه آثار تولیدشده با هوش مصنوعی اکنون به بخشی اجتناب‌ناپذیر از بازار خرده‌فروشی کتاب تبدیل شده‌اند.
سیاست Amazon؛ ممنوعیت وجود ندارد، اما محدودیت‌هایی اعمال شده است
Amazon فروش کتاب‌های تولیدشده با هوش مصنوعی را در پلتفرم خود ممنوع نکرده است.
این شرکت از نویسندگانی که آثار خود را به‌صورت مستقل منتشر می‌کنند می‌خواهد اعلام کنند آیا هنگام تولید کتاب از هوش مصنوعی استفاده کرده‌اند یا خیر. همچنین هر نویسنده تنها مجاز است در هر هفته حداکثر ۱۰ کتاب در سامانه بارگذاری کند.
با این حال، نویسندگان الزامی برای اعلام استفاده از هوش مصنوعی به خوانندگان ندارند.
علاوه بر این، محدودیت ۱۰ کتاب در هفته نیز همچنان امکان انتشار آثار تولیدشده با هوش مصنوعی را با سرعت و مقیاسی فراهم می‌کند که برای یک نویسنده انسانی عملاً دست‌یافتنی نیست.
Josh Pflug، سخنگوی Amazon، اعلام کرد این شرکت قوانین مشخصی برای محتوای کتاب‌های عرضه‌شده در فروشگاه خود دارد. به گفته او، Amazon صرف‌نظر از اینکه یک کتاب با هوش مصنوعی تولید شده باشد یا خیر، برای جلوگیری، شناسایی، حذف محتوایی که با این قوانین مغایرت داشته باشد، از اقدامات پیشگیرانه، واکنشی استفاده می‌کند.
استفاده از هوش مصنوعی در کتاب‌های غیرداستانی بیشتر از رمان‌ها است
پژوهش دیگری که امسال توسط National Bureau of Economic Research منتشر شد نیز ارتباطی میان افزایش تعداد کتاب‌های تولیدشده با هوش مصنوعی در Amazon، رشد سریع تعداد کتاب‌های الکترونیکی این پلتفرم شناسایی کرد؛ هرچند Amazon با این نتیجه‌گیری موافق نیست.
در این تحقیق، نزدیک به ۶۰ هزار کتاب عرضه‌شده در Amazon با استفاده از ابزار Pangram مورد بررسی قرار گرفت.
نتایج نشان داد حدود ۵۳ درصد کتاب‌های منتشرشده در سال ۲۰۲۵ دارای متنی هستند که توسط هوش مصنوعی تولید شده است؛ در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۳ تنها ۲۳ درصد بود.
این پژوهش همچنین نشان داد استفاده از هوش مصنوعی در دسته‌بندی‌های غیرداستانی مانند کتاب‌های سفر و ورزش‌های فضای باز بسیار بیشتر از آثار داستانی است. همچنین هرچه استفاده از هوش مصنوعی گسترده‌تر شده، میانگین امتیاز کتاب‌های تازه منتشرشده در Amazon نیز کاهش یافته است.
کتاب‌فروشان درباره کتاب‌های هوش مصنوعی اتفاق‌نظر ندارند
هر دو پژوهش می‌توانند در پرونده‌های حقوقی مرتبط با نقض حق مؤلف علیه شرکت‌های فعال حوزه هوش مصنوعی به‌عنوان مستندات جدید مورد استفاده قرار گیرند.
در شکایت‌های متعددی که علیه OpenAI، Anthropic، Google، XAI و Meta مطرح شده است، نویسندگان ادعا می‌کنند افزایش آثار تولیدشده با هوش مصنوعی بازار را اشباع کرده، فروش کتاب‌های آن‌ها را کاهش داده است.
در ماه‌های اخیر نیز مجموعه‌ای از حاشیه‌ها و جنجال‌های مرتبط با هوش مصنوعی، نگرانی‌های تازه‌ای را در دنیای نشر ایجاد کرده است. در نتیجه، توزیع‌کنندگان، کتاب‌فروشان درباره اینکه آیا این آثار باید در قفسه‌های فروش قرار بگیرند یا خیر، دیدگاه‌های متفاوتی دارند.
موضع Barnes & Noble
James Daunt، مدیرعامل Barnes & Noble، پیش‌تر اعلام کرده بود اگر کتاب‌های تولیدشده با هوش مصنوعی به‌طور شفاف برچسب‌گذاری شوند، فروش آن‌ها را مشکلی نمی‌داند.
این اظهارات با واکنش گسترده نویسندگان، خوانندگان در شبکه‌های اجتماعی روبه‌رو شد.
Daunt بعداً توضیح داد که Barnes & Noble به‌صورت فعال در حال حذف تمام کتاب‌های تولیدشده با هوش مصنوعی از فهرست فروش آنلاین خود است، همچنین این آثار را آگاهانه برای فروشگاه‌های فیزیکی سفارش نمی‌دهد.
او در عین حال افزود اگر مشتری مشخصی درخواست چنین کتابی را داشته باشد، فروشگاه امکان تهیه آن را خواهد داشت، هرچند احتمال شکل‌گیری چنین تقاضایی را بسیار پایین می‌داند.
با وجود این سیاست، همچنان برخی رمان‌هایی که به‌صراحت اعلام کرده‌اند با ابزارهای هوش مصنوعی تولید شده‌اند، در وب‌سایت Barnes & Noble برای فروش عرضه می‌شوند.
Bookshop استفاده از هوش مصنوعی را «فریب» می‌داند
Andy Hunter، بنیان‌گذار پلتفرم مستقل فروش کتاب Bookshop، موضع بسیار سخت‌گیرانه‌تری دارد.
او استفاده از هوش مصنوعی برای تولید کتاب را «فریب» توصیف می‌کند و معتقد است نباید اجازه داده شود مشتریان با چنین آثاری گمراه شوند.
Hunter می‌گوید این پلتفرم از توزیع‌کنندگان کتاب خواسته آثار تولیدشده با هوش مصنوعی را فیلتر کنند، اما با توجه به اینکه بیش از ۸۰۰ هزار کتاب خودانتشاری در سایت وجود دارد، اجتناب از عبور برخی از این آثار تقریباً غیرممکن است.
Kobo زیر فشار موج کتاب‌های هوش مصنوعی
Michael Tamblyn، مدیرعامل Rakuten Kobo، می‌گوید این شرکت زیر بار «بهمنی» از کتاب‌های تولیدشده با هوش مصنوعی قرار گرفته است.
به گفته او، سال گذشته پلتفرم خودانتشاری Kobo حدود ۴۵ درصد کتاب‌های ارسالی را رد کرد که ۸۵ درصد این رد شدن‌ها به دلیل تولید محتوا با هوش مصنوعی بوده است.
هشدار Draft2Digital درباره آینده نویسندگان مستقل
Kris Austin، هم‌بنیان‌گذار و مدیرعامل Draft2Digital، اعلام کرد طی ۱۸ ماه گذشته حجم بارگذاری کتاب‌های کم‌کیفیت و پرتعداد، که عمدتاً منشأ هوش مصنوعی دارند، به‌شدت افزایش یافته است.
او هشدار داد این روند، ساختاری را که جامعه نویسندگان مستقل طی سال‌ها ایجاد کرده‌اند، با تهدیدی جدی مواجه می‌کند.
سؤالات متداول
آیا کتاب‌های نوشته‌شده با هوش مصنوعی در Amazon مجاز هستند؟
بله. Amazon فروش کتاب‌های تولیدشده با هوش مصنوعی را ممنوع نکرده است، اما از نویسندگان مستقل می‌خواهد اعلام کنند آیا هنگام تولید کتاب از هوش مصنوعی استفاده کرده‌اند یا خیر. با این حال، نمایش این اطلاعات برای خوانندگان الزامی نیست.
پژوهش انجام‌شده چه تعداد کتاب را بررسی کرده است؟
در پژوهش اصلی، ۱۴٬۴۱۹ رمان خودانتشاری منتشرشده در Amazon بین ژانویه ۲۰۲۳ تا مارس ۲۰۲۶ با استفاده از ابزار Pangram بررسی شدند.
چه تعداد از این کتاب‌ها عمدتاً توسط هوش مصنوعی نوشته شده‌اند؟
نتایج نشان داد در ۲٬۱۶۸ کتاب بیش از ۵۰ درصد متن، در ۹۷۰ کتاب بیش از ۹۰ درصد متن توسط هوش مصنوعی تولید شده است.
آیا خوانندگان می‌توانند کتاب‌های تولیدشده با هوش مصنوعی را تشخیص دهند؟
بر اساس یافته‌های این پژوهش، بیشتر خوانندگان در تشخیص رمان‌هایی که به‌طور کامل یا با کمک هوش مصنوعی نوشته شده‌اند، موفق نیستند.
بیشترین استفاده از هوش مصنوعی در چه نوع کتاب‌هایی مشاهده شده است؟
طبق نتایج پژوهش، استفاده از هوش مصنوعی در کتاب‌های غیرداستانی، به‌ویژه موضوعاتی مانند سفر و ورزش‌های فضای باز، بیشتر از رمان‌های داستانی است.
جمع‌بندی
کتاب‌های نوشته‌شده با هوش مصنوعی اکنون به بخشی از بازار جهانی نشر تبدیل شده‌اند. پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند سهم این آثار در حال افزایش است، بسیاری از خوانندگان توانایی تشخیص آن‌ها را ندارند، نویسندگان مستقل نسبت به تأثیر آن بر فروش و حقوق مؤلف هشدار می‌دهند. در مقابل، شرکت‌هایی مانند Amazon، Barnes & Noble، Bookshop، Rakuten Kobo و Draft2Digital هرکدام سیاست متفاوتی برای مواجهه با این روند در پیش گرفته‌اند.
با توجه به سرعت رشد فناوری، نحوه مدیریت شفافیت، حق مؤلف، اعتماد مخاطبان نقش مهمی در آینده صنعت نشر خواهد داشت.
نظر شما چیست؟ آیا اگر بدانید یک رمان با هوش مصنوعی نوشته شده است، همچنان آن را می‌خوانید؟ دیدگاه خود را با ما به اشتراک بگذارید.
