- بیش از ۷۰ درصد خانواده‌ها هنگام صرف غذا از رسانه‌های دیجیتال استفاده می‌کنند.
- استفاده والدین از رسانه ارتباط مستقیمی با رفتار کودکان هنگام غذا نشان نداد.
- تلویزیون نسبت به تلفن همراه بیشتر امکان تعامل و گفت‌وگوی خانوادگی را فراهم می‌کند.
استفاده از صفحه‌نمایش در وعده‌های خانوادگی؛ عادتی که به سرعت در حال گسترش است
وعده‌های غذایی خانوادگی سال‌ها یکی از مهم‌ترین فرصت‌های روزانه برای گفت‌وگو، تبادل اخبار، تقویت روابط و ایجاد ارتباط میان والدین، کودکان، اعضای خانواده بوده‌اند. اما اکنون این لحظه مشترک با حضور دائمی صفحه‌نمایش‌ها رقابت می‌کند؛ نمایشگرهایی که توجه افراد را از اطرافیان به دنیای دیجیتال معطوف می‌کنند.
نتایج پژوهش جدید پژوهشگران دانشگاه آریزونا نشان می‌دهد این تغییر بسیار گسترده‌تر از چیزی است که تصور می‌شد. بر اساس این مطالعه، بیش از ۷۰ درصد خانواده‌ها هنگام صرف غذا از نوعی رسانه یا دستگاه دیجیتال استفاده می‌کنند.
پژوهش دانشگاه آریزونا درباره صفحه‌نمایش هنگام غذا
پژوهشگران دانشگاه آریزونا والدینی را که فرزندانی بین ۴ تا ۱۰ سال داشتند مورد بررسی قرار دادند. در این نظرسنجی از آن‌ها پرسیده شد:
- چه کسی هنگام غذا از رسانه استفاده می‌کند؟
- از چه دستگاهی استفاده می‌شود؟
- این رفتار با چه میزان تکرار اتفاق می‌افتد؟
نتیجه بسیار قابل توجه بود. بیش از ۷۰ درصد خانواده‌ها اعلام کردند هنگام صرف وعده‌های غذایی از نوعی رسانه استفاده می‌کنند.
این آمار تمامی دستگاه‌های رایج را شامل می‌شود، از جمله:
- تلفن همراه
- تلویزیون
- تبلت
- کنسول‌های بازی دستی
Jiawen Wu، نویسنده اصلی مطالعه، گفت:
«وعده‌های غذایی خانوادگی شرایط ویژه‌ای دارند. این زمان، فرصتی مهم است تا اعضای خانواده کنار هم بنشینند، غذا بخورند، درباره زندگی خود صحبت کنند، ارتباطشان را تقویت کنند.»
آمارها چه چیزی را نشان می‌دهند؟
Matthew Lapierre، نویسنده ارشد پژوهش، توضیح داد که هدف این مطالعه بررسی دلیل استفاده افراد از دستگاه‌های دیجیتال نبوده است.
آنچه برای تیم پژوهشی اهمیت داشت، گستردگی این رفتار بود. زمانی که حدود هفت خانواده از هر ده خانواده هنگام صرف غذا به صفحه‌نمایش روی می‌آورند، این موضوع به تنهایی ارزش بررسی دقیق‌تر را دارد.
در این مطالعه، عوامل جمعیت‌شناختی مختلف نیز بررسی شدند، از جمله:
- سن
- جنسیت
- قومیت
- تعداد فرزندان
- تک‌والدی یا دووالدی بودن خانواده
همچنین دستگاه‌ها بر اساس اندازه نمایشگر به دو گروه تقسیم شدند:
- نمایشگرهای بزرگ
- نمایشگرهای کوچک
حضور فیزیکی همیشه به معنای حضور واقعی نیست
بسیاری از والدین تصور می‌کنند صرف نشستن کنار میز غذا برای حضور در کنار خانواده کافی است.
اما داده‌های این پژوهش نشان داد این تصور همیشه درست نیست. والدینی که تمام توجه خود را به تلفن همراه معطوف می‌کنند، اگرچه از نظر فیزیکی کنار خانواده حضور دارند، اما از نظر ذهنی جای دیگری هستند.
به بیان دیگر، حضور فیزیکی می‌تواند به نوعی غیبت ذهنی تبدیل شود؛ بدن کنار میز باقی می‌ماند، اما توجه فرد به فضای دیگری منتقل می‌شود.
رفتار والدین و کودکان همیشه مشابه نیست
ممکن است انتظار داشته باشید اگر والدین هنگام غذا از رسانه استفاده کنند، کودکان نیز همان رفتار را تقلید کنند.
اما نتایج مطالعه چنین ارتباطی را نشان نداد.
استفاده والدین از رسانه هنگام غذا هیچ همبستگی مستقیمی با میزان استفاده کودکان از رسانه در همان زمان نداشت.
Matthew Lapierre گفت:
«این نتیجه برای ما غافلگیرکننده بود، زیرا انتظار داشتیم استفاده از رسانه در میان والدین، کودکان با یکدیگر همبستگی داشته باشد.»
این یافته پیام مهمی برای متخصصان سلامت دارد.
Jiawen Wu توضیح داد که احتمالاً لازم است والدین، کودکان به عنوان دو گروه مستقل مورد بررسی قرار گیرند.
اصلاح عادت والدین الزاماً باعث تغییر رفتار کودکان نخواهد شد، بنابراین هر گروه ممکن است به راهکارهای متفاوتی نیاز داشته باشد.
قومیت بیشترین نقش را در الگوی استفاده از رسانه داشت
در میان تمامی عوامل بررسی‌شده، قومیت بیشترین قدرت پیش‌بینی رفتار خانواده‌ها را داشت.
خانواده‌های African American
والدین African American بیشتر از رسانه به‌صورت مشترک استفاده می‌کردند، کمتر به شکل انفرادی.
در بسیاری از موارد، زمانی که والدین صفحه‌نمایشی را مشاهده می‌کردند، کودک نیز همان محتوا را همراه آن‌ها دنبال می‌کرد.
خانواده‌های Asian American
در خانواده‌های Asian American الگوی متفاوتی مشاهده شد.
والدین، کودکان معمولاً هر کدام به‌صورت جداگانه از رسانه استفاده می‌کردند؛ گویی هر فرد در دنیای دیجیتال مستقل خود قرار داشت.
Jiawen Wu گفت:
«شواهدی در اختیار داریم که نشان می‌دهد استفاده مشترک، استفاده فردی از رسانه می‌توانند تأثیرات متفاوتی بر کودکان داشته باشند، زیرا استفاده مشترک می‌تواند راهی برای تأثیرگذاری والدین بر رفتار رسانه‌ای فرزندان باشد.»
این تفاوت اهمیت زیادی دارد، زیرا تماشای مشترک به والدین فرصت می‌دهد برداشت کودک از محتوای رسانه‌ای را هدایت کنند.
اندازه صفحه‌نمایش نیز بر رفتار خانواده تأثیر می‌گذارد
نوع دستگاه دیجیتال نیز تعیین می‌کند رسانه اعضای خانواده را به یکدیگر نزدیک کند یا از هم دور سازد.
پژوهشگران دو نوع استفاده را مشاهده کردند:
- استفاده فعال
- استفاده غیرفعال
والدین بیشتر از تلفن همراه استفاده فعال داشتند.
پس از آن، رفتارهای غیرفعالی مانند تماشای تلویزیون یا مرور تبلت مشاهده شد.
کودکان نیز به‌راحتی میان بازی کردن، تماشای ویدئو جابه‌جا می‌شدند.
نمایشگرهای بزرگ تعامل بیشتری ایجاد می‌کنند
Cecilia Sada Garibay، از نویسندگان مطالعه، توضیح داد که خودِ نوع دستگاه فضای میز غذا را تغییر می‌دهد.
تلویزیون در نقطه‌ای قرار می‌گیرد که همه اعضای خانواده می‌توانند آن را ببینند، اما تلفن همراه تنها در اختیار یک نفر قرار دارد و دیگران را از تجربه مشترک کنار می‌گذارد.
او گفت:
«تمام انواع استفاده از رسانه می‌توانند بر ارتباطات هنگام غذا تأثیر بگذارند، بنابراین بهترین توصیه خاموش کردن دستگاه‌های رسانه‌ای پیش از صرف غذاست. با این حال، تلویزیون دست‌کم می‌تواند به موضوعی برای گفت‌وگو میان اعضای خانواده تبدیل شود، زیرا همه آن را تماشا می‌کنند.»
آیا صفحه‌نمایش‌ها همیشه اثر منفی دارند؟
پژوهشگران تأکید کردند این نتایج به معنای آن نیست که صفحه‌نمایش‌ها الزاماً شام خانوادگی را خراب می‌کنند.
Matthew Lapierre گفت شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد رسانه‌ها ممکن است بر کودکان، خانواده‌ها اثرات نامطلوبی داشته باشند، اما این موضوع هنوز به نتیجه قطعی نرسیده است.
حتی ممکن است پخش یک برنامه تلویزیونی در پس‌زمینه، در برخی شرایط جایگزین بحث یا تنش‌های معمول هنگام صرف غذا شود.
به همین دلیل، تصویر نهایی بسیار پیچیده‌تر از یک نتیجه‌گیری ساده است.
والدین چه اقدامی می‌توانند انجام دهند؟
مهم‌ترین نتیجه عملی این پژوهش، افزایش آگاهی نسبت به این عادت است.
این مطالعه برای ارائه قوانین سختگیرانه طراحی نشده بود، بلکه هدف آن کمک به متخصصان سلامت برای شناسایی خانواده‌هایی بود که بهتر است درباره استفاده از رسانه هنگام غذا با آن‌ها گفت‌وگو شود.
Matthew Lapierre گفت:
«با این حال، معتقدم یافته‌های ما می‌تواند به متخصصان سلامت کمک کند خانواده‌هایی را شناسایی کنند که لازم است درباره استفاده از رسانه هنگام وعده‌های غذایی با آن‌ها صحبت شود، زیرا بسیاری از خانواده‌ها تمایل دارند هنگام صرف غذا آگاهانه‌تر از رسانه استفاده کنند.»
شاید وعده غذایی بعدی فرصت مناسبی باشد تا نگاهی به اطراف میز بیندازید، ببینید چه کسانی واقعاً در کنار خانواده حضور دارند، چه کسانی تنها از نظر فیزیکی آنجا هستند.
سؤالات متداول
چند درصد خانواده‌ها هنگام غذا از صفحه‌نمایش استفاده می‌کنند؟
طبق این پژوهش، بیش از ۷۰ درصد خانواده‌ها هنگام صرف وعده‌های غذایی از نوعی رسانه یا دستگاه دیجیتال استفاده می‌کنند.
آیا استفاده والدین از تلفن همراه باعث افزایش استفاده کودکان می‌شود؟
خیر. این مطالعه ارتباط مستقیمی میان میزان استفاده والدین، کودکان از رسانه هنگام غذا پیدا نکرد.
کدام عامل بیشترین ارتباط را با الگوی استفاده از رسانه داشت؟
در این پژوهش، قومیت قوی‌ترین عامل پیش‌بینی‌کننده الگوی استفاده از رسانه در خانواده‌ها بود.
آیا تلویزیون نسبت به تلفن همراه اثر متفاوتی دارد؟
بله. پژوهشگران معتقدند تلویزیون به دلیل تماشای مشترک می‌تواند زمینه گفت‌وگو میان اعضای خانواده را فراهم کند، در حالی که تلفن همراه معمولاً تجربه‌ای فردی ایجاد می‌کند.
جمع‌بندی
نتایج این مطالعه نشان می‌دهد استفاده از صفحه‌نمایش در وعده‌های خانوادگی به رفتاری بسیار رایج تبدیل شده است. هرچند پژوهشگران هنوز درباره آثار نهایی این عادت به نتیجه قطعی نرسیده‌اند، اما افزایش آگاهی والدین نسبت به نحوه استفاده از رسانه می‌تواند به حفظ کیفیت ارتباطات خانوادگی کمک کند.
منبع: این پژوهش در مجله JAMA Pediatrics منتشر شده است.
