مطالعات جدید نشان می‌دهند مصرف طولانی‌مدت استروئیدهای آنابولیک می‌تواند با آسیب قلبی، تصلب عروق، نارسایی قلبی و مرگ زودرس مرتبط باشد.
- مصرف طولانی‌مدت استروئیدهای آنابولیک با کاهش عملکرد پمپاژ قلب و افزایش پلاک عروق کرونر مرتبط شده است.
- در یک مطالعه دانمارکی، مصرف‌کنندگان استروئید با نرخ سه‌برابری حمله قلبی و تقریباً ۹ برابر بیشتر cardiomyopathy مواجه بودند.
- پیامدهای مصرف تنها به قلب محدود نیست و مشکلاتی مانند آکنه، رشد بافت پستان، اختلال نعوظ و اختلال در تولید طبیعی تستوسترون نیز گزارش شده است.
استروئید آنابولیک چگونه به قلب آسیب می‌زند؟
استروئید آنابولیک تقریباً ۷۰ سال پیش از یک آزمایش دوران جنگ سرد وارد باشگاه‌های ورزشی آمریکا شد و هرگز از آنجا خارج نشد. امروزه متخصصان قلب همچنان در حال بررسی پیامدهای مصرف این داروها هستند.
مطالعات اخیر مصرف طولانی‌مدت استروئیدهای آنابولیک را با آسیب و زخم‌شدن عروق، ضعیف‌شدن قلب و مرگ زودرس مرتبط دانسته‌اند. این خطرات حتی در مردانی که در دهه ۳۰ زندگی خود هستند نیز مشاهده شده است.
این داروها مؤثر هستند و همین موضوع بخش ناخوشایند ماجراست. تستوسترون مصنوعی می‌تواند نسبت به تمرین ورزشی به‌تنهایی، عضله‌سازی را با سرعت بیشتری انجام دهد و میلیون‌ها نفر تصمیم گرفته‌اند این مزیت را در ازای پذیرش خطرات آن به دست آورند.
استروئیدها از کجا آمدند؟
شیمیدان‌ها تستوسترون را در سال ۱۹۳۵ جداسازی کردند. Adolf Butenandt و Leopold Ruzicka در سال ۱۹۳۹ به‌دلیل این دستاورد و پژوهش‌های مرتبط با هورمون‌های جنسی، به‌طور مشترک جایزه نوبل شیمی را دریافت کردند.
کارآزمایی‌های بالینی با تستوسترون مصنوعی ظرف دو سال آغاز شد. پزشکان این ماده را برای درمان کمبود هورمون، بیماری‌های تحلیل‌برنده و بهبود وضعیت بیماران پس از سوختگی تجویز می‌کردند. این دارو در ابتدا برای ورزش طراحی نشده بود.
اما ورزشکاران به آن دست پیدا کردند. برخی وزنه‌برداران سواحل غربی آمریکا در اواخر دهه ۱۹۴۰ تزریق تستوسترون را آغاز کرده بودند، یعنی سال‌ها پیش از شکل‌گیری هرگونه برنامه سازمان‌یافته.
رقابت تسلیحاتی دوران جنگ سرد
مسابقات جهانی وزنه‌برداری سال ۱۹۵۴ در وین نقطه عطفی بود. John Ziegler، پزشک تیم آمریکا، از یکی از همتایان شوروی خود دریافت که وزنه‌برداران شوروی از تستوسترون استفاده می‌کنند.
Ziegler به آمریکا بازگشت و با Ciba Pharmaceuticals همکاری کرد. این شرکت در سال ۱۹۵۸ ماده methandrostenolone را با نام Dianabol وارد بازار کرد. Ziegler نیز شروع به تأمین آن برای وزنه‌برداران باشگاه York Barbell Club در پنسیلوانیا کرد.
تاریخ‌نگاران درباره میزان نقش Ziegler در ساخت این ترکیب اختلاف نظر دارند. چندین روایت، شیمیدان‌های سوئیسی Ciba را مسئول ساخت خود این ترکیب می‌دانند.
اما درباره نقش Ziegler در گسترش آن میان وزنه‌برداران آمریکایی اختلافی وجود ندارد.
او بعدها از این کار پشیمان شد. Ziegler شاهد بود افراد تحت آزمایش دوز مصرفی خود را افزایش می‌دهند و به بزرگی پروستات و کوچک‌شدن بیضه‌ها دچار می‌شوند. او در نهایت پیش از مرگش در سال ۱۹۸۳، استفاده از این داروها را محکوم کرد.
رونق استروئیدها در دهه ۱۹۸۰
در اوایل دهه ۱۹۶۰، شرکت‌های داروسازی حدود ۱۲ استروئید رقیب را در بازار عرضه کرده بودند. کمیته بین‌المللی المپیک در سال ۱۹۷۶ مصرف این داروها را ممنوع کرد. با این حال، استفاده از آنها همچنان افزایش یافت.
سپس دهه تناسب اندام از راه رسید. باشگاه‌های تجاری در حومه شهرهای آمریکا گسترش پیدا کردند، بدنسازی به جریان اصلی ورزش تبدیل شد و استروئیدها از رختکن ورزشکاران حرفه‌ای به سالن‌های تمرین معمولی راه یافتند.
ابعاد واقعی این پدیده سرانجام در دسامبر ۱۹۸۸ آشکار شد. William Buckley از Pennsylvania State University، تعداد ۳۴۰۳ دانش‌آموز پسر سال آخر دبیرستان را در ۴۶ مدرسه بررسی کرد.
او دریافت که ۶.۶ درصد از آنها در حال مصرف استروئیدهای آنابولیک بودند یا قبلاً از آنها استفاده کرده بودند. این رقم نشان می‌داد که حدود ۵۰۰ هزار پسر آمریکایی ممکن است درگیر مصرف این داروها بوده باشند.
- بیش از دو سوم مصرف‌کنندگان، مصرف را در سن ۱۶ سالگی یا زودتر آغاز کرده بودند.
- حدود ۲۱ درصد، یک متخصص سلامت را منبع اصلی تهیه دارو معرفی کردند.
- یک سوم مصرف‌کنندگان اصلاً قصد نداشتند در ورزش‌های مدارس شرکت کنند.
Buckley که در آن زمان استادیار آموزش سلامت بود، گفت: «این موضوع بسیار گسترده‌تر از چیزی است که فکر می‌کردیم.»
سه ماه پیش از آن، دونده سرعت Ben Johnson پس از مثبت‌شدن آزمایش stanozolol در بازی‌های المپیک سئول، مدال طلای دوی ۱۰۰ متر خود را از دست داده بود. این دو اتفاق در کنار یکدیگر باعث شدند استروئیدها به یک موضوع ملی در آمریکا تبدیل شوند.
ورود کنگره آمریکا به ماجرا
قانون‌گذاران آمریکا به‌سرعت واکنش نشان دادند. رئیس‌جمهور George H. W. Bush در نوامبر ۱۹۹۰ قانون Anabolic Steroids Control Act را امضا کرد. این قانون استروئیدها را در دسته Schedule III قانون Controlled Substances Act قرار داد.
دو قانون بعدی دامنه کنترل را گسترده‌تر کردند. قانون سال ۲۰۰۴، prohormoneها را نیز تحت کنترل فدرال قرار داد.
قانون Designer Anabolic Steroid Control Act of 2014 حدود دو ده ترکیب دیگر را به فهرست اضافه کرد و مجازات‌هایی تا سقف ۵۰۰ هزار دلار برای برچسب‌گذاری نادرست تعیین کرد.
با این حال، اجرای قوانین نتوانست بازار را از بین ببرد. آزمایشگاه‌های زیرزمینی و فروشندگان آنلاین جای داروخانه‌ها را گرفتند و این داروها همچنان برای افرادی که به دنبالشان بودند، به‌راحتی قابل دسترس باقی ماندند.
قلب درباره مصرف استروئید چه می‌گوید؟
متخصصان قلب برای دهه‌ها بیشتر بر گزارش‌های موردی تکیه می‌کردند. سپس تیمی به سرپرستی Aaron Baggish در Massachusetts General Hospital یک مقایسه کنترل‌شده انجام داد و نتایج آن را در سال ۲۰۱۷ منتشر کرد.
پژوهشگران ۱۴۰ وزنه‌بردار مرد باتجربه را که بین ۳۴ تا ۵۴ سال داشتند، بررسی کردند. از میان آنها، ۸۶ نفر حداقل دو سال سابقه مصرف استروئید در طول زندگی خود داشتند و ۵۴ نفر اعلام کردند که هرگز از این داروها استفاده نکرده‌اند.
تفاوت قابل توجه بود. میانگین کسر جهشی بطن چپ در مصرف‌کنندگان ۵۲ درصد بود، در حالی که این رقم در افراد غیرمصرف‌کننده ۶۳ درصد بود. به این معنا که قلب مصرف‌کنندگان با هر ضربان، مقدار کمتری خون پمپاژ می‌کرد.
مصرف‌کنندگان همچنین پلاک بیشتری در عروق کرونر داشتند و میزان این تجمع با افزایش سال‌های مصرف در طول زندگی بیشتر می‌شد.
Baggish هنگام انتشار این مطالعه در مجله Circulation به خبرنگاران گفت: «شدت اختلال عملکرد بیشتر از حد انتظار بود و بنابراین غافلگیرکننده بود.»
نتایج مطالعه دانمارکی
پژوهشگران دانمارکی بعداً به‌جای اسکن، پیامدهای واقعی سلامت را بررسی کردند. آنها ۱۱۸۹ مرد را که به‌دلیل مصرف استروئید در مراکز تناسب اندام بین سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۸ با محرومیت یا مجازات مواجه شده بودند، در برابر ۵۹۴۵۰ مرد از جمعیت عمومی مقایسه کردند.
در طول میانگین ۱۱ سال پیگیری، میزان حمله قلبی در مصرف‌کنندگان سه برابر بیشتر بود.
میزان cardiomyopathy یا بیماری عضله قلب نیز تقریباً ۹ برابر بیشتر بود. نارسایی قلبی، لخته‌های خونی و آریتمی‌های قلبی نیز افزایش یافته بودند.
این اعداد باعث شدند مصرف استروئید در کنار عوامل خطر کلاسیکی قرار گیرد که پزشکان معمولاً آنها را بررسی می‌کنند.
Josefine Windfeld-Mathiasen که سرپرستی تحلیل سال ۲۰۲۵ را بر عهده داشت، گفت این سیگنال‌ها «نه‌تنها ارتباط بودند بلکه ارتباط‌هایی بسیار قوی بودند». میانگین سن مردان هنگام ورود به مطالعه فقط ۲۷ سال بود.
آسیب استروئیدها فراتر از قلب
یک مطالعه در سال ۲۰۲۵ دامنه این تصویر را به زنان نیز گسترش داد. پژوهشگران Odense University Hospital، تعداد ۱۶۴ ورزشکار تفریحی را که از مراکز تناسب اندام دانمارک جذب شده بودند، اسکن کردند. حدود یک چهارم این افراد زن بودند.
مصرف‌کنندگان فعال در مقایسه با افراد غیرمصرف‌کننده، پلاک نرم‌تر و مستعد پارگی بیشتری در عروق کرونر خود داشتند. مصرف طولانی‌تر در طول زندگی با کلسیفیکاسیون شدیدتر ارتباط داشت و مصرف بیش از پنج سال، شدیدترین تغییر را نشان می‌داد.
میزان تجمعی مصرف همچنین با توده غیرطبیعی عضله قلب در هر دو جنس ارتباط داشت.
آسیب‌ها تنها به قلب محدود نمی‌شوند. بیش از ۱۰ درصد مصرف‌کنندگان در یکی از گروه‌های مورد مطالعه در دانمارک، آکنه، رشد بافت پستان یا اختلال نعوظ را گزارش کردند.
ترکیبات خوراکی به کبد فشار وارد می‌کنند و سرکوب تولید طبیعی تستوسترون می‌تواند ماه‌ها پس از توقف مصرف ادامه داشته باشد.
نسل جدید مصرف‌کنندگان استروئید
جمعیت مصرف‌کنندگان تغییر کرده است. یک فراتحلیل شامل ۱۸۷ مطالعه، میزان مصرف در طول زندگی را در سراسر جهان ۳.۳ درصد برآورد کرد. این رقم در مردان به ۶.۴ درصد افزایش می‌یافت و در زنان به ۱.۶ درصد می‌رسید.
بیشتر مصرف‌کنندگان امروزی هرگز در مسابقات ورزشی شرکت نمی‌کنند. آنها می‌خواهند ظاهر خاصی داشته باشند و پژوهشگران به‌طور فزاینده‌ای شبکه‌های اجتماعی را به‌عنوان یکی از منابع فشار مطرح می‌کنند.
Muscle dysmorphia یا تصور تحریف‌شده از اینکه فرد بیش از حد لاغر یا کوچک است، بارها در میان این گروه مشاهده شده است.
پژوهش‌های پیشگیری اکنون بر آموزش به‌جای ممنوعیت تأکید دارند، زیرا دهه‌ها ممنوعیت نتوانسته‌اند بازار این داروها را کوچک کنند.
در همین حال، روش‌های معمول فعالیت بدنی که از سلامت قلب محافظت می‌کنند همچنان برای همه در دسترس هستند؛ بدون هزینه و بدون خطر ناشی از مصرف استروئید.
ابزارهایی که خطر بیماری قلبی را پیش‌بینی می‌کنند نیز ممکن است در آینده به پزشکان کمک کنند تا مصرف‌کنندگان سابق را پیش از آغاز علائم شناسایی کنند.
مطالعه کامل درباره وضعیت قلبی‌عروقی مصرف‌کنندگان مرد و زن در مجله JAMA Network Open منتشر شده است.
سؤالات متداول
آیا مصرف طولانی‌مدت استروئیدهای آنابولیک به قلب آسیب می‌زند؟
مطالعات ارائه‌شده در این مقاله مصرف طولانی‌مدت را با کاهش عملکرد قلب، افزایش پلاک عروق کرونر و افزایش خطر بیماری‌های قلبی مرتبط دانسته‌اند.
مصرف استروئید چه اثری بر خطر حمله قلبی دارد؟
در یک مطالعه دانمارکی، مردانی که به‌دلیل مصرف استروئید تحت پیگیری بودند، در طول میانگین ۱۱ سال، سه برابر بیشتر دچار حمله قلبی شدند.
آیا استروئیدها می‌توانند باعث نارسایی قلبی شوند؟
بله. در مطالعه دانمارکی، علاوه بر cardiomyopathy، میزان نارسایی قلبی، لخته‌های خونی و آریتمی نیز در مصرف‌کنندگان افزایش یافته بود.
آیا زنان نیز ممکن است از مصرف استروئید آسیب ببینند؟
بله. مطالعه سال ۲۰۲۵ روی ورزشکاران زن و مرد نشان داد مصرف‌کنندگان فعال پلاک نرم و مستعد پارگی بیشتری داشتند و مصرف تجمعی با توده غیرطبیعی عضله قلب ارتباط داشت.
آیا بیشتر مصرف‌کنندگان استروئید ورزشکار حرفه‌ای هستند؟
خیر. متن پژوهش اشاره می‌کند که بیشتر مصرف‌کنندگان امروزی هرگز در مسابقات شرکت نمی‌کنند و هدف آنها بیشتر رسیدن به ظاهر بدنی خاص است.
جمع‌بندی
استروئید آنابولیک می‌تواند عضله‌سازی را سریع‌تر کند اما شواهد مطرح‌شده در مطالعات مختلف نشان می‌دهند که مصرف طولانی‌مدت آن با آسیب‌های جدی قلبی و پیامدهای دیگر سلامت مرتبط است.
مطالعات روی مردان و زنان، از کاهش عملکرد قلب و افزایش پلاک عروق گرفته تا حمله قلبی، cardiomyopathy، نارسایی قلبی و سایر عوارض را نشان داده‌اند. پژوهش‌های پیشگیری نیز بر آموزش به‌جای ممنوعیت صرف تأکید دارند.
اگر درباره پیامدهای مصرف استروئیدهای آنابولیک نگران هستید، ارزیابی خطر قلبی توسط متخصص می‌تواند به شناسایی زودهنگام مشکلات کمک کند.
