پژوهشی در استانبول کاهش قابل‌توجه ایمنی سرخک در جوانان را نشان می‌دهد. هم‌زمان پوشش واکسیناسیون ترکیه به ۹۲ درصد رسیده است.
- کاهش ایمنی در جوانان: میزان مثبت بودن آنتی‌بادی سرخک در افراد ۱۸ تا ۲۹ ساله در داده‌های سال ۲۰۲۲ به ۵۴.۶ درصد رسید.
- افت پوشش واکسیناسیون: پوشش نخستین دوز واکسن حاوی سرخک در ترکیه در سال ۲۰۲۵ به ۹۲ درصد کاهش یافت.
- افزایش موارد بیماری: ترکیه در پنج ماه نخست سال ۲۰۲۶، تعداد ۸۷۷ مورد سرخک گزارش کرد؛ رقمی چهار برابر کل موارد ثبت‌شده در سال ۲۰۲۵.
یک پژوهش جدید درباره ایمنی در برابر سرخک، اوریون و سرخجه نشان می‌دهد که ایمنی سرخک در جوانان استانبول به شکل محسوسی کمتر از افراد مسن‌تر است. در همین حال، پوشش نخستین دوز واکسن حاوی سرخک در ترکیه در سال ۲۰۲۵ به ۹۲ درصد کاهش یافته است؛ سطحی که پایین‌تر از هدف ۹۵ درصدی برای جلوگیری از گسترش بیماری در جامعه است.
کاهش ایمنی سرخک در جوانان استانبول
این پژوهش در دانشکده پزشکی دانشگاه استانبول انجام شده است. بر اساس یافته‌های آن، میزان مثبت بودن آنتی‌بادی سرخک از ۷۸.۴ درصد در دوره ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۹ به ۶۲.۶ درصد در سال ۲۰۲۲ کاهش یافته است.
کمترین میزان ایمنی در گروه سنی ۱۸ تا ۲۹ سال مشاهده شد. افراد ۵۰ ساله و بالاتر نیز بالاترین میزان ایمنی را داشتند.
این مطالعه که در مجله Medicina منتشر شده است، ۱۰ هزار و ۴۰۷ رکورد آزمایش بزرگسالان را که در بیمارستان دانشکده پزشکی دانشگاه استانبول طی سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۲ انجام شده بود، بررسی کرد.
پژوهشگران آنتی‌بادی‌های IgG را که نشان‌دهنده ایمنی ایجادشده پس از ابتلا یا واکسیناسیون علیه سرخک، اوریون و سرخجه هستند، بر اساس سن، جنسیت و دوره انجام آزمایش با یکدیگر مقایسه کردند.
در مجموع این دوره ۹ ساله، میزان مثبت بودن IgG سرخک ۷۵.۸ درصد، اوریون ۸۶.۳ درصد و سرخجه ۹۴.۹ درصد محاسبه شد.
با این حال، کاهش قابل‌توجهی در شاخص‌های ایمنی سرخک در جوانان دیده شد. در کل دوره ۹ ساله، ۹۳.۴ درصد از افراد ۵۰ ساله و بالاتر دارای آنتی‌بادی سرخک بودند. این رقم در گروه ۱۸ تا ۲۹ سال تنها ۷۰.۲ درصد بود.
تقریباً نیمی از جوانان آنتی‌بادی سرخک نداشتند
این کاهش در داده‌های سال ۲۰۲۲ آشکارتر بود. در این سال، تنها ۵۴.۶ درصد از افراد ۱۸ تا ۲۹ ساله که آزمایش داده بودند، آنتی‌بادی IgG سرخک داشتند.
به بیان دیگر، حدود ۴۵ درصد از افراد این گروه که آزمایش شده بودند، سطح قابل‌اندازه‌گیری آنتی‌بادی سرخک نداشتند.
پژوهشگران می‌گویند نسل‌های مسن‌تر ممکن است پیش از گسترش برنامه‌های واکسیناسیون، به بیماری مبتلا شده و از طریق ابتلای طبیعی ایمنی پیدا کرده باشند. در مقابل، ایمنی نسل‌های جوان‌تر بیشتر به واکسیناسیون دوران کودکی وابسته است.
کاهش آنتی‌بادی‌های ایجادشده از طریق واکسن در گذر زمان می‌تواند یکی از دلایل تفاوت مشاهده‌شده میان جوانان و افراد مسن‌تر باشد.
چرا نتایج این پژوهش را نمی‌توان به همه جوانان تعمیم داد؟
پروفسور Bülent Kılıç، رئیس انجمن متخصصان بهداشت عمومی ترکیه، میزان بالاتر آنتی‌بادی در افراد مسن‌تر را با ابتلای طبیعی این نسل‌ها به بیماری مرتبط می‌داند.
با این حال، Kılıç تأکید می‌کند که نتایج این پژوهش را نمی‌توان مستقیماً به تمام جوانان تعمیم داد.
او توضیح می‌دهد: «افراد شرکت‌کننده در این مطالعه به‌صورت تصادفی از جامعه انتخاب نشده‌اند. افرادی بررسی شده‌اند که در یک بیمارستان مشخص، آزمایش سرخک، اوریون یا سرخجه برای آنها درخواست شده بود. بنابراین نتیجه ۵۴.۶ درصد را نمی‌توان به این شکل تفسیر کرد که حدود نیمی از جوانان استانبول در برابر سرخک ایمنی ندارند.»
او همچنین می‌گوید آنتی‌بادی‌های ایجادشده پس از واکسیناسیون ممکن است به مرور زمان کاهش پیدا کنند، اما حافظه ایمنی می‌تواند همچنان وجود داشته باشد. در صورت مواجهه دوباره فرد با ویروس، سیستم ایمنی ممکن است بار دیگر شروع به تولید آنتی‌بادی کند.
به همین دلیل، صرفاً بر اساس نتیجه IgG نمی‌توان گفت ایمنی فرد ضعیف است و نمی‌توان نتیجه گرفت که همه جوانان باید دوباره واکسینه شوند.
به گفته Kılıç، برای تعیین نیاز به دوز یادآور باید علاوه بر سطح آنتی‌بادی، ایمنی سلولی، سابقه واکسیناسیون افراد و سابقه ابتلا به بیماری نیز بررسی شود.
با وجود این محدودیت‌ها، او این پژوهش را نشانه مهمی برای انجام مطالعه‌ای می‌داند که نماینده کل ترکیه باشد.
ترکیه در میان کشورهای دارای بیشترین موارد سرخک در منطقه اروپا
اگرچه آخرین سال تحت پوشش نتایج آزمایشگاهی این پژوهش ۲۰۲۲ است، داده‌های مربوط به موارد بیماری در ترکیه نشان می‌دهد کاهش ایمنی در برابر سرخک به یک مسئله جاری در حوزه سلامت عمومی تبدیل شده است.
بر اساس داده‌های سازمان جهانی بهداشت، تعداد موارد سرخک در ترکیه از ۱۲۷ مورد در سال ۲۰۲۲ به ۵ هزار و ۴ مورد در سال ۲۰۲۳ افزایش یافت.
تعداد موارد در سال ۲۰۲۴ به هزار و ۵۲۳ مورد و در سال ۲۰۲۵ به ۲۱۹ مورد کاهش یافت. با این حال، تنها در پنج ماه نخست سال ۲۰۲۶، تعداد ۸۷۷ مورد سرخک گزارش شد.
در نتیجه، تعداد موارد ثبت‌شده در پنج ماه نخست ۲۰۲۶ چهار برابر کل موارد گزارش‌شده در سال ۲۰۲۵ بوده است.
ترکیه با این تعداد موارد، در همین بازه زمانی در میان کشورهای منطقه اروپایی سازمان جهانی بهداشت، در رتبه پنجم کشورهایی قرار گرفت که بیشترین موارد سرخک را گزارش کرده‌اند.
Kılıç می‌گوید شیوع سرخک نتیجه ظهور ناگهانی افراد واکسینه‌نشده در یک سال نیست، بلکه افراد مستعد ابتلا در طول سال‌ها روی هم جمع می‌شوند.
او می‌گوید: «هر سال، باقی ماندن یک گروه کوچک از کودکان خارج از چرخه واکسیناسیون، پس از چند سال جمعیتی مستعد ابتلا ایجاد می‌کند که ویروس می‌تواند در آن گسترش پیدا کند. به همین دلیل نیز در ترکیه تقریباً هر چهار تا پنج سال یک بار شیوع سرخک مشاهده می‌شود. حدود ۵ هزار مورد ثبت‌شده در سال ۲۰۲۳ نیز نتیجه همین انباشت بود.»
حدود ۷۲ هزار کودک ممکن است نخستین دوز واکسن را دریافت نکرده باشند
افزایش موارد سرخک هم‌زمان با کاهش پوشش واکسیناسیون رخ داده است. بر اساس آخرین برآوردهای سازمان جهانی بهداشت و یونیسف که در ژوئیه ۲۰۲۶ منتشر شد، پوشش نخستین دوز واکسن حاوی سرخک در ترکیه در سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ برابر با ۹۵ درصد بود.
این میزان در سال ۲۰۲۴ به ۹۴ درصد و در سال ۲۰۲۵ به ۹۲ درصد کاهش یافت.
پوشش دوز دوم نیز از ۹۴ درصد در سال ۲۰۲۴ به ۹۱ درصد در سال ۲۰۲۵ رسید.
رد واکسن و تردید نسبت به واکسیناسیون یک خطر جدی است
سرخک بیماری بسیار مسری است. به گفته سازمان جهانی بهداشت، برای متوقف کردن انتشار بیماری در جامعه، پوشش هر دو دوز واکسن باید دست‌کم به ۹۵ درصد برسد.
کاهش پوشش نخستین دوز در ترکیه به ۹۲ درصد یعنی حدود هشت کودک از هر ۱۰۰ کودک در گروه سنی هدف، این دوز را دریافت نمی‌کنند.
وزارت بهداشت ترکیه تعداد رسمی «کودکان واکسینه‌نشده» را اعلام نکرده است. با این حال، یک محاسبه تقریبی بر اساس ۸۹۵ هزار و ۳۷۴ تولد زنده در سال ۲۰۲۵ که از سوی مؤسسه آمار ترکیه منتشر شده، نشان می‌دهد حدود ۷۲ هزار کودک ممکن است نخستین دوز واکسن سرخک را دریافت نکرده باشند.
Kılıç می‌گوید عبور میزان رد واکسن و تردید نسبت به واکسیناسیون از ۵ درصد، خطر مهمی ایجاد می‌کند.
به گفته او، هدف رسیدن به پوشش دست‌کم ۹۵ درصد است، اما حتی ناتوانی در دسترسی به تمام کودکان از طریق خدمات معمول نیز باعث کاهش این میزان می‌شود.
هر سال که کودکانی که به آنها دسترسی پیدا نشده یا واکسنشان رد شده است به این گروه اضافه شوند، جمعیت مستعد ابتلا نیز افزایش پیدا می‌کند.
سؤالات متداول
آیا جوانان استانبول ایمنی کمتری در برابر سرخک دارند؟
این پژوهش کاهش ایمنی را در جوانان نشان داده است، اما نتایج آن به دلیل شیوه انتخاب افراد مورد آزمایش، قابل تعمیم مستقیم به همه جوانان استانبول نیست.
چرا میزان آنتی‌بادی سرخک در افراد مسن‌تر بیشتر است؟
پژوهشگران و Bülent Kılıç احتمال می‌دهند افراد نسل‌های مسن‌تر در گذشته به بیماری مبتلا شده و از طریق ابتلای طبیعی ایمنی پیدا کرده باشند.
آیا کاهش آنتی‌بادی IgG به معنی از بین رفتن کامل ایمنی است؟
خیر. کاهش آنتی‌بادی لزوماً به معنی از بین رفتن کامل ایمنی نیست، زیرا حافظه ایمنی ممکن است باقی بماند و هنگام مواجهه دوباره با ویروس، پاسخ ایمنی ایجاد شود.
پوشش واکسن سرخک در ترکیه چقدر است؟
پوشش نخستین دوز واکسن حاوی سرخک در ترکیه در سال ۲۰۲۵، ۹۲ درصد و پوشش دوز دوم ۹۱ درصد گزارش شده است.
چرا پوشش ۹۵ درصدی واکسیناسیون اهمیت دارد؟
سازمان جهانی بهداشت برای جلوگیری از گسترش سرخک در جامعه، پوشش دست‌کم ۹۵ درصدی برای هر دو دوز واکسن را ضروری می‌داند.
جمع‌بندی
ایمنی سرخک در داده‌های یک پژوهش انجام‌شده در استانبول، به‌ویژه در گروه جوانان، کاهش قابل‌توجهی نشان داده است. هم‌زمان افت پوشش واکسیناسیون در ترکیه و افزایش موارد بیماری در سال ۲۰۲۶، اهمیت بررسی وضعیت ایمنی و واکسیناسیون در سطح ملی را بیشتر کرده است.
با این حال، نتایج مطالعه استانبول به دلیل جامعه مورد بررسی نباید به تمام جوانان تعمیم داده شود. برای ارزیابی دقیق‌تر وضعیت ایمنی، بررسی سابقه واکسیناسیون، ابتلا، آنتی‌بادی و ایمنی سلولی اهمیت دارد.
اگر این موضوع برای شما مهم است، وضعیت واکسیناسیون خود و اعضای خانواده را از مسیرهای رسمی خدمات سلامت بررسی کنید.
یادآوری: این مقاله بر پایه اطلاعات و یافته‌های ارائه‌شده در متن اصلی تهیه شده است و نتایج یک مطالعه آزمایشگاهی را نمی‌توان بدون بررسی‌های تکمیلی به کل جمعیت تعمیم داد.
