در مأموریتهای آپولو، فضانوردان برای رفع نیازهای خود از روشهایی ابتدایی و مشکلساز استفاده میکردند. اکنون با توسعه نسل جدید سیستم توالت توسط ناسا، تجربهای بسیار راحتتر در انتظار آنهاست. مأموریت Artemis II آغازگر دورهای تازه در بهداشت و استانداردهای زندگی در فضا خواهد بود.
نبود توالت در نخستین سفرهای ماه
در نخستین سفر انسان به ماه، فضانوردان هیچ توالتی همراه نداشتند. در برنامه آپولو، سیستمهایی شامل کیسههای پلاستیکی و قیفها مورد استفاده قرار میگرفت که بهقدری پیچیده و ناخوشایند بودند که خدمه در گزارش رسمی ناسا آنها را «آزاردهنده» و «چندشآور» توصیف کردند.
اکنون پس از گذشت بیش از نیم قرن از آخرین مأموریتهای سرنشیندار به ماه، چهار فضانورد مأموریت Artemis II با سیستمی بسیار پیشرفتهتر سفر خواهند کرد.
نسل جدید توالت فضایی
سیستم جدید ناسا با نام «سیستم مدیریت جهانی پسماند» یا UWMS طراحی شده تا مشکلات قدیمی را برطرف کند. این سیستم که بهطور ساده «توالت فضایی» نامیده میشود، تجربهای آشنا و راحتتر در شرایط بیوزنی ارائه میدهد.
ویژگیهای کلیدی سیستم جدید
- دستگیرههایی برای ثابت ماندن در شرایط ریزگرانش
- پردازش همزمان ادرار و مدفوع
- مناسب برای آناتومی زنان و مردان
- وجود درب برای ایجاد حس حریم خصوصی در کپسول کوچک
بیش از 10 سال توسعه فناوری
توسعه این سیستم بیش از یک دهه زمان برد. شرکت Collins Aerospace در سال 2015 قراردادی با ناسا برای توسعه این پروژه امضا کرد.
در این مسیر، دانشمندان علاوه بر رفع مشکلات گذشته، زیرساختی طراحی کردند که در مأموریتهای آینده به ماه و مریخ نیز قابل استفاده باشد.
مدیر پروژه UWMS، این سیستم را نتیجه «تکامل طراحی» دانست که بر پایه تجربیات برنامه آپولو، شاتل فضایی، ایستگاه فضایی بینالمللی شکل گرفته است.
مشکلات جدی در دوران آپولو
در کپسولهای آپولو، فضانوردان مجبور بودند کیسههای پلاستیکی چسبدار را به بدن خود متصل کنند. استفاده از این سیستم در محیط بدون جاذبه بسیار دشوار بود.
- نیاز به ترکیب دستی مواد ضدعفونیکننده داخل کیسهها
- نشت مکرر و مشکلات بهداشتی
- مشاهده شناور شدن فضولات در کابین
- انتشار مواد آلوده در فضای داخلی
در یکی از مأموریتها، فضانوردان با «قطعهای شناور از مدفوع» در کابین مواجه شدند. در مأموریتی دیگر نیز مجبور به جمعآوری مواد آلوده در فضای داخلی شدند.
در گزارش نهایی ناسا، این سیستم از نظر رضایت خدمه «ناموفق» ارزیابی شد.
پیشرفت در شاتل فضایی و ISS
پس از این تجربهها، ناسا سیستمهای پیشرفتهتری طراحی کرد. در برنامه شاتل فضایی، توالتی با مکش خلأ توسعه یافت که به فضانوردان اجازه تثبیت موقعیت میداد.
در ایستگاه فضایی بینالمللی نیز نسخه پیشرفتهتری استفاده شد، اما این سیستمها همچنان دارای محدودیتهایی بودند:
- عدم تطابق کامل با آناتومی زنان
- عدم پردازش همزمان ادرار و مدفوع
- حریم خصوصی محدود با پرده
نوآوریهای سیستم UWMS
سیستم UWMS برای رفع کامل این مشکلات طراحی شده است. این سیستم با استفاده از چاپ سهبعدی از جنس تیتانیوم ساخته شده و سبک، استاندارد، قابل نصب در فضاپیماهای مختلف است.
مزایای کلیدی
- طراحی سبک و ماژولار
- سازگاری با مأموریتهای آینده
- عملکرد همزمان چندگانه
- بهبود حریم خصوصی
این سیستم در سال 2020 در ایستگاه فضایی آزمایش شد و در سال 2021 بهطور کامل نصب شد. نسخه ویژه Artemis II نیز با اصلاحات لازم برای مأموریت ماه در کپسول Orion نصب شده است.
جمعبندی: آغاز عصر جدید بهداشت فضایی
مأموریت Artemis II نهتنها گامی مهم در بازگشت انسان به ماه است، بلکه استانداردهای زندگی در فضا را نیز متحول میکند. توالت فضایی جدید ناسا، تجربهای کاملاً متفاوت از گذشته ارائه میدهد.
اگر به فناوریهای فضایی علاقهمند هستید، این تحول را دنبال کنید؛ آینده زندگی در فضا از همین جزئیات شروع میشود.
