نوو نوردیسک؛ ۱۰۰  سال نوآوری در مسیر بهبود زندگی

صد سال پیش، تشخیص دیابت معنای بسیار متفاوتی برای بیماران داشت. گزینه‌های درمانی محدود بودند و این بیماری برای بسیاری از بیماران حکم مرگ را داشت. ورود انسولین به پزشکی این وضعیت را تغییر داد، اما در آن زمان هنوز یک پرسش اساسی وجود داشت: چگونه می‌توان این درمان را به شکلی پایدار تولید کرد و در اختیار بیماران بیشتری گذاشت؟

ریشه‌ تولد نوو نوردیسک به سال ۱۹۲۳ با هدف پاسخ به این سؤال و توسعه درمانی که بتواند زندگی بیماران را تغییر دهد، بازمی‌گردد؛ از همان نقطه، مسیری آغاز شد که از تولید نخستین انسولین در دانمارک، به یکی از گسترده‌ترین برنامه‌های تحقیق و توسعه در حوزه بیماری‌های مزمن رسید. آنچه با تلاش برای تولید انسولین آغاز شد، در دهه‌های بعد به توسعه درمان‌های تازه، گسترش فعالیت‌های پژوهشی و حضور در بازارهای مختلف جهان منجر و در نهایت، با ادغام نوو و نوردیسک در سال ۱۹۸۹، باعث شکل‌گیری شرکت نوو نوردیسک شد.

از یک ایده تا ساخت انسولین در دانمارک

سال ۱۹۲۲، نقطه آغاز مسیری بود که بعدها به شکل‌گیری یکی از مهم‌ترین جریان‌های توسعه درمان‌های دیابت در دانمارک انجامید. در آن زمان، آگوست کروگ (August Krogh) دانشمند برجسته دانمارکی و برنده جایزه نوبل فیزیولوژی، همراه با همسرش ماری کروگ (Marie Krogh) به ایالات متحده سفر کرده بود. ماری که خود پزشک و پژوهشگر بود و از دیابت رنج می‌برد، در جریان این سفر از کشف موفقیت‌آمیز انسولین در تورنتوی کانادا باخبر شد.

انسولین تنها یک سال قبل توسط فردریک بانتینگ (Frederick Banting) و چارلز بست (Charles Best) شده بود و نتایج نویدبخش آن موجی از امید در میان بیماران دیابتی ایجاد کرده بود. با پیگیری و اصرار ماری آگوست کروگ ارتباط با تیم پژوهشی تورنتو را آغاز کرد تا راه برای تولید این داروی نجات‌بخش در دانمارک هموار شود.

در نهایت کروگ موفق شد مجوز تولید آن را برای کشور دانمارک دریافت کند؛ دستاوردی بزرگ از سفر کروگ‌ها به آمریکای شمالی که نقطه عطفی در انتقال دانش و تکنولوژی ساخت انسولین به دانمارک به شمار می‌رفت.

پس از بازگشت آگوست و ماری کروگ، آن دو با همکاری هانس کریستین هاگدورن (Hans Christian Hagedorn) و حمایت آگوست کونگستد (August Kongsted)، تلاش برای تولید انسولین در دانمارک را آغاز کردند. نخستین بیماران در مارس ۱۹۲۳ با انسولین تولیدی آن‌ها درمان شدند و این تلاش‌ها در نهایت به شکل‌گیری آزمایشگاه انسولین نوردیسک (Nordisk Insulinlaboratorium) و آغاز تولید تجاری انسولین در دانمارک منجر شد.

دو شرکت، یک رقابت برای نوآوری

در همین مسیر، اختلافی میان یکی از کارکنان نوردیسک و مدیریت شرکت شکل گرفت؛ اتفاقی که در نهایت به جدایی او و آغاز مسیری تازه منجر شد. هارولد و توروالد پدرسن (Harald and Thorvald Pedersen) که پیش‌تر در شرکت نوردیسک فعالیت می‌کردند، شرکت خود را با نام آزمایشگاه درمانی نوو (Novo Terapeutisk Laboratorium) در سال ۱۹۲۵ تاسیس کردند. از اینجا به بعد، توسعه درمان‌های مرتبط با دیابت دیگر تنها در یک مسیر دنبال نمی‌شد و دو شرکت دانمارکی در کنار یکدیگر به فعالیت خود ادامه دادند.

رقابت نوو و نوردیسک فقط به حضور همزمان دو شرکت در یک بازار محدود نمی‌شد. هر دو شرکت با تکیه بر پژوهش و فناوری، به دنبال راه‌هایی برای بهبود تولید انسولین و توسعه درمان‌های مرتبط با دیابت بودند.

در دهه ۱۹۳۰، هر دو شرکت به ایجاد مراکزی برای مراقبت تخصصی از افراد مبتلا به دیابت روی آوردند. این مراکز علاوه بر ارائه مراقبت و راهنمایی، شناخت شرکت‌ها از نیازهای بیماران را نیز بیشتر کردند. همچنین در ادامه این مسیر، با افزایش شناخت هر دو شرکت نسبت به بیماری دیابت، نوآوری‌های زیادی اتفاق افتاد. یکی از نمونه‌های مهم، توسعه انسولین NPH در سال ۱۹۴۶ بود. این نوع انسولین با اثر طولانی‌تر، مدت بیشتری در بدن فعال می‌ماند و می‌توانست نیاز به تزریق‌های مکرر را کاهش دهد.

در دهه ۱۹۸۰، تحولات مهمی در فناوری تولید و عرضه انسولین رقم خورد. نوو در سال ۱۹۸۲ انسولین انسانی تصفیه‌شده (Purified Human Insulin) را عرضه کرد و در سال ۱۹۸۵ با معرفی نخستین قلم تزریق انسولین در جهان، نحوه مصرف داروها را آسان‌تر ساخت. سپس در سال ۱۹۸۷، نوو نخستین محصولات انسولین انسانی تولیدشده با استفاده از مخمر اصلاح‌شده ژنتیکی (Genetically modified yeast) را عرضه کرد. این فناوری امکان تولید انسولین انسانی در مقیاس بسیار بزرگ‌تر را فراهم می‌کرد و یکی از نقاط عطف مهم در مسیر توسعه فناوری تولید انسولین بود.

این نوآوری‌ها نشان می‌دهد که رقابت دو شرکت صرفا برای حضور در بازار نبود؛ پژوهش و فناوری، ابزار اصلی هر دو شرکت برای پیشبرد درمان و پاسخ به نیازهای بیماران بود؛ اما بعد از گذشت ۶ دهه فعالیت مستقل، این دو شرکت سرانجام به نقطه‌ای رسیدند که آینده آن‌ها را تغییر داد؛ ادغام نوو و نوردیسک در سال ۱۹۸۹.

ادغام دو شرکت؛ تولد نوو نوردیسک

در سال ۱۹۸۹، نوو و نوردیسک پس از چند دهه فعالیت و رقابت، تصمیم گرفتند در قالب یک شرکت واحد به مسیر خود ادامه دهند. حاصل این ادغام، شکل‌گیری نوو نوردیسک (Novo Nordisk) بود؛ شرکتی که تجربه و دانش دو مجموعه باسابقه دانمارکی را در کنار یکدیگر قرار داد و مسیر تازه‌ای را برای ادامه پژوهش و توسعه درمان‌ها باز کرد.

پس از ادغام، فعالیت نوو نوردیسک به تدریج از تمرکز تاریخی روی دیابت فراتر رفت و حوزه‌هایی مانند چاقی، بیماری‌های نادر و بیماری‌های قلبی عروقی را نیز در بر گرفت.

از ابتدای سال ۲۰۰۰، مسیر نوو نوردیسک تنها روی توسعه داروهای جدید متمرکز نبود. شرکت در این دوره تلاش کرد نقش فعال‌تری در بهبود دسترسی به درمان و ارتقای سلامت عمومی ایفا کند.

در سال ۲۰۰۵، نوو نوردیسک با راه‌اندازی برنامه Changing Diabetes، گام مهمی برای افزایش آگاهی درباره دیابت و بهبود مراقبت از مبتلایان به این بیماری برداشت. این مسیر چهار سال بعد، با برنامه Changing Diabetes in Children  ادامه پیدا کرد تا کودکان مبتلا به دیابت نوع یک در کشورهای کم درآمد و با درآمد متوسط به دارو و خدمات درمانی مورد نیاز خود دسترسی بیشتری داشته باشند.

در سال ۲۰۱۹، نوو نوردیسک با معرفی نخستین درمان خوراکی بر پایهGLP-1  برای دیابت نوع دو، گام مهمی در مسیر درمان این بیماری برداشت. این نوآوری، امکان دریافت GLP-1 را بدون نیاز به تزریق فراهم کرد و گزینه‌ای تازه را در اختیار افرادی قرار داد که با دیابت نوع دو زندگی می‌کردند.

در همین سال، نوو نوردیسک راهبرد زیست‌محیطی Circular for Zero را نیز با هدف حرکت به سمت فعالیت‌هایی با اثر صفر روی محیط‌زیست آغاز کرد. یک سال بعد، در سال ۲۰۲۰، راهبرد مسئولیت اجتماعی Defeat Diabetes به این مسیر اضافه شد. این راهبرد روی پیشگیری بهتر، گسترش دسترسی به مراقبت‌های درمانی و توسعه نوآوری‌هایی برای بهبود زندگی افراد تمرکز داشت.

سال ۲۰۲۳ برای نوو نوردیسک یک نقطه عطف تاریخی بود. شرکت صدمین سال فعالیت خود را جشن گرفت؛ صد سالی که از نخستین تولید انسولین در دانمارک آغاز شده و به توسعه درمان‌های متنوع برای بیماری‌های مزمن رسیده بود. این مناسبت فرصتی برای بازنگری در دستاوردهای گذشته و تاکید دوباره به ماموریت شرکت برای ایجاد تغییر در سلامت جهانی بود.

در سال ۲۰۲۴، نوو نوردیسک با خرید سه مرکز تولید محصولات استریل از شرکت Catalent، ظرفیت تولید خود را به شکل قابل توجهی افزایش داد. این اقدام با هدف پاسخ‌گویی به رشد تقاضا برای محصولات شرکت، به‌ ویژه در حوزه دیابت و چاقی، انجام شد و به تعداد بیشتری از بیماران امکان دسترسی به درمان‌ها را فراهم کرد.

در سال ۲۰۲۵، نوو نوردیسک فعالیت خود را بیشتر از گذشته روی سلامت متابولیک و قلبی‌عروقی متمرکز کرد. شرکت اعلام کرد که در حال توسعه درمان‌های جدید برای بیماری‌هایی مانند دیابت نوع دو، چاقی، بیماری‌های قلبی‌عروقی و MASH است.

بر اساس آخرین آمار، در حال حاضر، محصولات نوو نوردیسک در مجموع به دست ۴۵.۶ میلیون نفر مبتلا به دیابت و چاقی در سراسر جهان رسید و داروی نوآورانه درمان چاقی این شرکت بر پایه مولکول سماگلوتاید (Semaglutide) در ۵۲ کشور عرضه شد.

این تحولات نشان می‌دهد که نوو نوردیسک از ابتدای دهه ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵، در کنار توسعه درمان‌های نوآورانه، تلاش کرده است نقش گسترده‌تری در بهبود سلامت جهانی، افزایش دسترسی به درمان، مسئولیت اجتماعی و مقابله با بیماری‌های مزمن ایفا کند؛ مسیری که بیش از یک قرن پیش با تلاش برای تولید انسولین در دانمارک آغاز شد و اکنون به یکی از مهم‌ترین بخش‌های هویت این شرکت و فعالیت آن به عنوان یک برند جهانی در حوزه سلامت تبدیل شده است.

محصولات درمانی نوو نوردیسک

امروز محصولات درمانی نوو نوردیسک بسیار فراتر از انسولین است و حوزه‌های مختلفی از بیماری‌های مزمن و اختلالات نادر را پوشش می‌دهد. اگرچه دیابت همچنان مهم‌ترین حوزه فعالیت شرکت محسوب می‌شود، اما نوو نوردیسک طی دهه‌های اخیر دامنه فعالیت خود را به درمان چاقی، بیماری‌های نادر، اختلالات رشد، اختلالات انعقادی و درمان اختلالات مرتبط با کمبود هورمون‌های جنسی نیز گسترش داده است.

نوو نوردیسک در حوزه دیابت، علاوه بر انواع انسولین و داروهای مبتنی بر GLP-1، داروهای دیگری نیز برای کنترل و مدیریت دیابت در اختیار دارد. رپاگلیناید (Repaglinide) یکی از داروهای خوراکی است که برای کمک به کنترل قند خون در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ استفاده می‌شود. همچنین گلوکاگون (Glucagon) دارویی است که در شرایط افت شدید قند خون به کار رفته و به افزایش سریع سطح قند خون کمک می‌کند.

نوو نوردیسک در حوزه درمان جایگزینی هورمونی نیز داروهایی برای کمک به جبران کاهش هورمون‌های زنانه دارد. این داروها عمدتاً حاوی استروژن یا ترکیبی از استروژن و پروژستین هستند و برای کمک به کنترل علائم ناشی از کاهش هورمون‌ها، از جمله در دوران یائسگی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

در حوزه اختلالات نادر خونی و هموفیلی نیز نوو نوردیسک سابقه طولانی در توسعه و عرضه درمان دارد. این سبد درمانی شامل داروهایی برای هموفیلی A و B و برخی اختلالات نادر انعقادی است که با هدف پیشگیری از خونریزی یا کنترل آن مورد استفاده قرار می‌گیرند. از جمله  فاکتورهای انعقادی نوترکیب برای جایگزینی فاکتورهای انعقادی کمبود‌یافته و همچنین درمان‌های جدیدتر برای کاهش خطر خونریزی در بیماران مبتلا به هموفیلی A و B در این حوزه قرار می‌گیرند. نوو نوردیسک همچنین در حال توسعه نسل‌های جدید درمان‌های هموفیلی، از جمله درمان‌هایی با دفعات تزریق کمتر و شیوه‌های مصرف آسان‌تر است.

اگرچه انسولین همچنان بخش مهمی از هویت تاریخی و سبد درمانی نوو نوردیسک است، اما سبد محصولات این شرکت امروز حوزه‌های درمانی بسیار گسترده‌تری را در بر می‌گیرد؛ از درمان‌های دیابت و چاقی گرفته تا بیماری‌های نادر، اختلالات رشد، اختلالات انعقادی، بیماری‌های قلب و عروق و درمان جایگزینی هورمونی. این تنوع نشان می‌دهد نوو نوردیسک طی دهه‌ها فعالیت، تمرکز خود را از یک حوزه درمانی مشخص به مجموعه‌ای گسترده‌تر از نیازهای درمانی بیماران توسعه داده است.

داستان نوو نوردیسک از درمان دیابت آغاز شد، اما در طول بیش از یک قرن، همراه با گسترش فعالیت‌های پژوهشی شرکت تغییر کرد. آنچه در این مسیر ثابت مانده، استفاده از علم و نوآوری برای پاسخ به نیازهای بیماران است.

امروز، میراث نوو نوردیسک را می‌توان در سه محور دید: ریشه در درمان دیابت، نوآوری علمی و تلاش برای پاسخ به نیازهای بیماران. سه عنصری که گذشته این شرکت را به مسیر آینده آن پیوند می‌زند.