بارش شهابی جباری یا Orionids از ۲ اکتبر تا ۷ نوامبر ۲۰۲۶ فعال است و طبق تقویم به‌روز ناسا، شب ۲۱ تا ۲۲ اکتبر به اوج می‌رسد. این بارش از ذرات به‌جامانده از دنباله‌دار مشهور هالی شکل می‌گیرد و در آسمان تاریک می‌تواند حدود ۱۰ تا ۲۰ شهاب در ساعت تولید کند. با این حال، در سال ۲۰۲۶ نور ماه کار رصد را کمی دشوارتر می‌کند.
بارش شهابی جباری ۲۰۲۶ چه زمانی آغاز می‌شود؟
ناسا دوره فعالیت Orionids در سال ۲۰۲۶ را از ۲ اکتبر تا ۷ نوامبر اعلام کرده است. اوج بارش برای شب ۲۱ تا ۲۲ اکتبر پیش‌بینی شده؛ زمانی که زمین از بخش متراکم‌تری از مسیر ذرات دنباله‌دار هالی عبور می‌کند.
اگر شب اوج هوا ابری باشد، فرصت کاملاً از دست نمی‌رود. بارش جباری یک رویداد چند هفته‌ای است و در شب‌های اطراف اوج نیز می‌توان شهاب‌های آن را دید.
در اوج بارش چند شهاب می‌توان دید؟
ناسا برای آسمان تاریک حدود ۱۰ تا ۲۰ شهاب در ساعت را ذکر می‌کند. انجمن شهاب آمریکا نیز نرخ معمول این بارش را در همین محدوده می‌داند. این عدد برای شرایط مناسب و دور از آلودگی نوری است؛ بنابراین در شهرهای بزرگ تعداد قابل مشاهده معمولاً کمتر خواهد بود.
شهاب‌های جباری سریع‌اند و با سرعت حدود ۶۶ کیلومتر بر ثانیه وارد جو زمین می‌شوند. همین سرعت بالا می‌تواند ردهای درخشان و کوتاه‌مدتی در آسمان ایجاد کند.
نور ماه در سال ۲۰۲۶ چه اثری دارد؟
شرایط ماه امسال ایده‌آل نیست. انجمن شهاب آمریکا پیش‌بینی می‌کند در شب اوج، ماه در فاز افزاینده و بخش بزرگی از قرص آن روشن باشد. در نتیجه شهاب‌های کم‌نورتر ممکن است در روشنایی ماه دیده نشوند.
با این حال، یک پنجره تاریک‌تر در ساعات پیش از سپیده‌دم و پس از پایین رفتن ماه می‌تواند شرایط بهتری ایجاد کند. بنابراین برای رصد جدی، ساعات پایانی شب ارزش بیشتری دارند.
برای دیدن بارش جباری به کدام سمت نگاه کنیم؟
کانون ظاهری بارش در نزدیکی صورت فلکی جبار و کمی بالاتر از ستاره درخشان ابط‌الجوزا قرار دارد، اما لازم نیست فقط به جبار خیره شوید. ناسا توصیه می‌کند بخش وسیعی از آسمان را زیر نظر بگیرید؛ شهاب‌ها می‌توانند در نقاط مختلف آسمان ظاهر شوند.
۵ نکته برای رصد بهتر
- تا حد امکان از نور شهر و چراغ خیابان فاصله بگیرید.
- حداقل ۲۰ تا ۳۰ دقیقه به چشم‌ها فرصت دهید به تاریکی عادت کنند.
- تلسکوپ یا دوربین دوچشمی لازم نیست؛ میدان دید باز چشم برای بارش شهابی مناسب‌تر است.
- به‌جای نگاه کردن مستقیم به کانون بارش، بخش بزرگی از آسمان را ببینید.
- پیش از حرکت، وضعیت ابر و بارندگی محل رصد را بررسی کنید.
بارش جباری چه ارتباطی با دنباله‌دار هالی دارد؟
هر سال زمین از میان ذراتی عبور می‌کند که دنباله‌دار 1P/Halley در مسیر خود برجای گذاشته است. ورود این ذرات کوچک به جو و سوختن آن‌ها همان ردهای نورانی را ایجاد می‌کند که به‌عنوان شهاب می‌بینیم.
اگر به رصد بارش‌های شهابی علاقه دارید، راهنمای فوت‌وفن درباره بارش شهابی برساوشی ۲۰۲۶ نیز توضیح می‌دهد چگونه شرایط ماه و آلودگی نوری روی تعداد شهاب‌های قابل مشاهده اثر می‌گذارد.
جمع‌بندی
بارش شهابی جباری از ۲ اکتبر آغاز می‌شود و در شب ۲۱ تا ۲۲ اکتبر ۲۰۲۶ به اوج می‌رسد. نور ماه امسال بخشی از شهاب‌های کم‌نور را پنهان می‌کند، اما انتخاب مکانی تاریک و استفاده از ساعات مناسب پیش از سپیده‌دم همچنان می‌تواند فرصت خوبی برای دیدن شهاب‌های سریع حاصل از دنباله‌دار هالی فراهم کند.
منابع: NASA Science و American Meteor Society.
