سیستم ترمز مهمترین بخش ایمنی هر خودرو محسوب میشود. بسیاری از رانندگان تا زمانی که عملکرد ترمز بهطور جدی مختل نشود، به علائم هشداردهنده آن توجه نمیکنند؛ در حالی که بیشتر خرابیهای سیستم ترمز پیش از وقوع حادثه، نشانههایی از خود بروز میدهند. شناخت این علائم میتواند از هزینههای سنگین تعمیرات و مهمتر از آن، از بروز تصادفات خطرناک جلوگیری کند.
کارشناسان حوزه خودرو تأکید میکنند که هرگونه تغییر در عملکرد پدال ترمز، افزایش مسافت توقف یا روشن شدن چراغهای هشدار باید جدی گرفته شود. در ادامه مهمترین و خطرناکترین علائم خرابی سیستم ترمز را بررسی میکنیم.
روشن شدن چراغ هشدار ترمز یا ABS
یکی از اولین نشانههای وجود مشکل در سیستم ترمز، روشن شدن چراغ هشدار ترمز یا ABS روی صفحه کیلومتر است. بسیاری از رانندگان تصور میکنند روشن شدن این چراغها الزاماً به معنای خرابی سنسورها است، اما واقعیت این است که دلایل متعددی میتواند باعث فعال شدن این هشدارها شود.
چراغ ترمز معمولاً به موارد زیر اشاره دارد:
- کاهش سطح روغن ترمز
- نشتی در مدار هیدرولیک
- خرابی سیلندر اصلی ترمز
- فرسودگی شدید لنتها
- فعال بودن ترمز دستی
از طرف دیگر، چراغ ABS اغلب نشاندهنده اختلال در عملکرد سیستم ضدقفل ترمز است. این سیستم هنگام ترمزگیری شدید از قفل شدن چرخها جلوگیری میکند و خرابی آن میتواند کنترل خودرو را در شرایط اضطراری دشوار کند. اگر چراغ ABS روشن شود، ممکن است خودرو همچنان ترمز بگیرد اما عملکرد ضدقفل از مدار خارج شده باشد. در جادههای خیس یا هنگام ترمزگیری ناگهانی، این موضوع میتواند احتمال سر خوردن خودرو را افزایش دهد. نکته مهم این است که روشن شدن این چراغها را نباید صرفاً با خاموش و روشن کردن خودرو نادیده گرفت. بررسی سریع علت هشدار میتواند از خرابیهای گستردهتر جلوگیری کند.
نرم یا اسفنجی شدن پدال ترمز
پدال ترمز در حالت عادی باید مقاومت مشخصی داشته باشد. اگر هنگام فشردن پدال احساس کنید بیش از حد پایین میرود یا حالتی نرم و اسفنجی پیدا کرده است، احتمال وجود مشکل در مدار ترمز بسیار بالاست.
از مهمترین دلایل نرم شدن پدال ترمز میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- وجود هوا در مدار ترمز
- نشتی روغن ترمز
- خرابی سیلندر اصلی
- فرسودگی شیلنگهای ترمز
- کاهش کیفیت روغن ترمز
ورود هوا به سیستم هیدرولیک باعث میشود نیروی وارد شده از پدال بهدرستی به چرخها منتقل نشود. در نتیجه راننده برای توقف خودرو مجبور است پدال را بیشتر فشار دهد. این وضعیت بهویژه در سرعتهای بالا بسیار خطرناک است؛ زیرا زمان واکنش خودرو افزایش پیدا میکند. بسیاری از رانندگان متوجه این تغییر تدریجی نمیشوند و تصور میکنند عملکرد ترمز طبیعی است، در حالی که مسافت توقف خودرو بهطور محسوسی بیشتر شده است. در خودروهایی که مدت زیادی از سرویس دورهای آنها گذشته، نرم شدن پدال میتواند نشانه فرا رسیدن زمان تعویض لنت ترمز نیز باشد. به همین دلیل توصیه میشود وضعیت لنتها همزمان با بررسی سیستم هیدرولیک کنترل شود.
سفت شدن پدال ترمز
برخلاف تصور برخی رانندگان، تنها نرم شدن پدال نشانه خرابی نیست. سفت شدن بیش از حد پدال نیز میتواند یکی از خطرناکترین علائم نقص در سیستم ترمز باشد. در این شرایط راننده برای متوقف کردن خودرو باید نیروی بیشتری به پدال وارد کند. این مشکل معمولاً ناشی از خرابی بوستر ترمز است.
بوستر ترمز قطعهای است که با استفاده از خلأ موتور، نیروی فشردن پدال را تقویت میکند. در صورت خرابی بوستر، راننده ناچار میشود فشار بسیار بیشتری وارد کند تا خودرو متوقف شود.
دلایل رایج سفت شدن پدال عبارتاند از:
- خرابی بوستر ترمز
- پارگی شیلنگ خلأ بوستر
- نشتی در سیستم وکیوم
- اختلال در پمپ خلأ خودروهای دیزلی
این مشکل معمولاً هنگام رانندگی در ترافیک یا مسیرهای کوهستانی بیشتر خود را نشان میدهد. اگر هنگام ترمزگیری احساس میکنید پدال مقاومت غیرعادی دارد، باید خودرو در اسرع وقت توسط تعمیرکار بررسی شود.
لرزش فرمان یا پدال هنگام ترمز
لرزش فرمان یا پدال هنگام ترمزگیری یکی از نشانههایی است که بسیاری از رانندگان آن را با تنظیم نبودن چرخها اشتباه میگیرند؛ در حالی که در بسیاری از موارد منشأ این مشکل به سیستم ترمز مربوط میشود. مهمترین دلایل بروز لرزش هنگام ترمز عبارتاند از:
تاب برداشتن دیسک ترمز
دیسک ترمز در اثر گرمای بیش از حد ممکن است دچار تغییر شکل شود. در این حالت هنگام تماس لنت با سطح دیسک، نیروی ترمز بهصورت یکنواخت منتقل نمیشود و لرزش ایجاد میشود.
فرسودگی نامتقارن لنتها
اگر لنتها بهطور یکنواخت ساییده نشوند، توزیع نیروی ترمز در دو سمت خودرو یکسان نخواهد بود و لرزش احساس میشود.
خرابی اجزای جلوبندی
گاهی خرابی سیبکها، بوشها یا بلبرینگ چرخ نیز هنگام ترمزگیری باعث ایجاد لرزش میشود.
ادامه رانندگی با دیسک تابدار میتواند به سایر قطعات سیستم ترمز آسیب وارد کند و هزینه تعمیرات را افزایش دهد. به همین دلیل توصیه میشود پس از مشاهده لرزش، وضعیت دیسک و لنتها بررسی شود. برای مثال بسیاری از مالکان پژو ۴۰۵ پس از مشاهده لرزش فرمان، متوجه میشوند که علاوه بر تعویض دیسک باید لنتها را نیز جایگزین کنند. در چنین شرایطی اطلاع از قیمت لنت پژو ۴۰۵ و انتخاب قطعات استاندارد میتواند از تکرار این مشکل جلوگیری کند.
افزایش مسافت توقف خودرو
یکی از خطرناکترین علائم خرابی سیستم ترمز، افزایش فاصله توقف خودرو است. این مشکل ممکن است در ابتدا چندان محسوس نباشد اما به مرور زمان ریسک تصادف را بهشدت افزایش میدهد. فرض کنید قبلاً خودرو پس از فشردن پدال در فاصله ۳۰ متری متوقف میشد، اما اکنون برای توقف کامل به ۴۰ یا ۵۰ متر نیاز دارد. همین چند متر اضافه میتواند تفاوت میان یک توقف ایمن و یک برخورد شدید باشد. دلایل اصلی افزایش مسافت توقف شامل موارد زیر است:
- فرسودگی لنت ترمز
- کاهش ضخامت دیسک
- روغن ترمز آلوده یا قدیمی
- خرابی بوستر
- کاهش چسبندگی لاستیکها
- وجود هوا در سیستم ترمز
فرسودگی لنتها از شایعترین عوامل این مشکل محسوب میشود. هرچه ضخامت لنت کمتر شود، توانایی آن در ایجاد اصطکاک کاهش پیدا میکند.
به همین دلیل کارشناسان توصیه میکنند هنگام خرید قطعات مصرفی، کیفیت را فدای قیمت نکنید. بهعنوان مثال در خودروهای پژو، استفاده از لنتهای بیکیفیت میتواند عملکرد سیستم ترمز را تحت تأثیر قرار دهد. بسیاری از رانندگان هنگام خرید لنت ۲۰۶ اصلی به دنبال محصولاتی هستند که استانداردهای لازم را داشته باشند و بتوانند در شرایط مختلف رانندگی عملکرد مطمئنی ارائه دهند.
علائمی که معمولاً همراه خرابی ترمز ظاهر میشوند
علاوه بر نشانههای اصلی، برخی علائم جانبی نیز میتوانند از وجود مشکل در سیستم ترمز خبر دهند:
- صدای سوت یا جیغ هنگام ترمزگیری: این صدا معمولاً به دلیل تمام شدن لنت یا تماس فلز با فلز ایجاد میشود.
- کشیده شدن خودرو به یک سمت: اگر خودرو هنگام ترمز به چپ یا راست منحرف میشود، ممکن است یکی از کالیپرها یا سیلندرهای ترمز دچار مشکل شده باشد.
- بوی سوختگی از چرخها: داغ شدن بیش از حد لنت یا گیر کردن کالیپر میتواند باعث ایجاد بوی سوختگی شود.
- نشت روغن زیر خودرو: مشاهده لکههای روغن ترمز در زیر خودرو یکی از هشدارهای جدی است که نباید نادیده گرفته شود.
چگونه از خرابی ناگهانی سیستم ترمز جلوگیری کنیم؟
پیشگیری همیشه کمهزینهتر از تعمیر است. برای افزایش ایمنی سیستم ترمز بهتر است اقدامات زیر بهصورت دورهای انجام شود:
- بررسی سطح روغن ترمز هر چند ماه یکبار
- تعویض روغن ترمز طبق توصیه سازنده
- کنترل ضخامت لنتها در سرویسهای دورهای
- بازدید وضعیت دیسکهای ترمز
- توجه به صداها و لرزشهای غیرعادی
- استفاده از قطعات استاندارد و باکیفیت
همچنین بهتر است سرویسهای دورهای را به تعویق نیندازید. بسیاری از مشکلات ترمز در مراحل اولیه با هزینهای اندک قابل رفع هستند اما در صورت بیتوجهی میتوانند به خرابیهای گسترده و خطرناک تبدیل شوند.
جمعبندی
سیستم ترمز تنها بخشی از خودرو است که در شرایط بحرانی میتواند جان سرنشینان را نجات دهد. روشن شدن چراغ هشدار ترمز یا ABS، نرم یا سفت شدن پدال، لرزش فرمان هنگام ترمزگیری و افزایش مسافت توقف از مهمترین نشانههای خرابی این سیستم هستند.
بیتوجهی به این علائم میتواند خطر تصادف را بهشدت افزایش دهد. به همین دلیل توصیه میشود هرگونه تغییر در عملکرد ترمز را جدی بگیرید و در صورت مشاهده علائم غیرعادی، خودرو را در سریعترین زمان ممکن توسط متخصص بررسی کنید. رسیدگی بهموقع نهتنها ایمنی رانندگی را افزایش میدهد، بلکه از تحمیل هزینههای سنگین تعمیرات در آینده نیز جلوگیری خواهد کرد.
این مطلب صرفا جنبه تبلیغاتی داشته و فوت و فن هیچ مسئولیتی را در رابطه با آن نمیپذیرد
