- تابلوی Café Terrace at Night نخستین اثر پرستاره شناختهشده ونگوگ است.
- پنج جزئیت ظاهراً ساده تابلو، معانی تاریخی، فلسفی عمیقی دارند.
- ستارگان این اثر بر اساس آرایش واقعی آسمان آرل ترسیم شدهاند.
نخستین شب پرستاره ونگوگ؛ نقطه عطفی در نگاه یک نابغه
بسیاری تصور میکنند شاهکار The Starry Night نخستین مواجهه وینسنت ونگوگ با آسمان پرستاره بوده است، اما واقعیت چیز دیگری است. نخستین شب پرستاره ونگوگ در واقع تابلوی Café Terrace at Night بود؛ اثری که نهتنها آغاز دلبستگی هنرمند به آسمان شب محسوب میشود، بلکه نقطه عطفی در شیوه درک او از جهان به شمار میآید.
به گفته مورخ هنر، Kelly Grovier، این اثر متعلق به سال ۱۸۸۸ تنها تصویری از یک کافه در میدان شهر نیست، بلکه از خلال پنج جزئیت مهم، نحوه بازتعریف جایگاه هنرمند در برابر جهان را آشکار میکند.
تابلویی که پیش از The Starry Night خلق شد
وینسنت ونگوگ حدود ۹ ماه پیش از خلق The Starry Night، تابلوی Café Terrace at Night را نقاشی کرد. این اثر که در سپتامبر ۱۸۸۸ در شهر آرل فرانسه خلق شد، کافهای روشنشده با نور فانوسها را زیر آسمانی تیره و پوشیده از صورتهای فلکی به تصویر میکشد.
این تابلو که امروزه در نمایشگاه بزرگ ونگوگ در توکیو به نمایش درآمده، اثری تلقی میشود که هنرمند در آن هم خود، هم نقش هنرمند بهعنوان شاهد جهان را بازتعریف کرد.
مهاجرت به آرل؛ جستوجوی تولدی دوباره
ونگوگ در آغاز سال ۱۸۸۸ از پاریس به آرل نقل مکان کرد. او پس از تجربه حرفههایی مانند دلالی آثار هنری، معلمی، موعظهگری، تصمیم گرفت تمام زندگی خود را وقف هنر کند.
هرچند تأثیرپذیری از امپرسیونیسم باعث روشنتر شدن پالت رنگی آثارش شد، اما وضعیت جسمی، روانی او رو به وخامت بود. ونگوگ منطقه پروانس را فضایی برای نوزایی خلاقانه، معنوی میدید.
او در نامههایی به برادرش Theo نوشت که دیگر نمیخواهد صرفاً آنچه را مقابل چشمانش قرار دارد بازنمایی کند. هدف او ثبت «احساس بینهایت» بود.
پنج جزئیتی که راز این شاهکار را آشکار میکنند
۱. سنگفرشها؛ نشانههایی از گذشته پنهان
سنگفرشهای چندرنگ که نزدیک به یکچهارم تابلو را پوشاندهاند، در نگاه نخست توجه را از کافه منحرف میکنند.
ونگوگ در نامهای به خواهرش توضیح داده بود که نور چراغ زردرنگ کافه، سنگفرشها را به طیفی از رنگهای بنفش، صورتی تبدیل کرده است.
اما Kelly Grovier معتقد است معنای عمیقتری در این بخش نهفته است. زیر این میدان، راهروهای طاقدار دوران روم باستان موسوم به «cryptoportico» قرار داشتند. از این منظر، سنگفرشها تنها بازی رنگ نیستند، بلکه یادآور بقایای گذشتهاند.
۲. ستونهای گمشده؛ حذف عمدی تاریخ
فروشگاهی که در مرکز تابلو دیده میشود، در واقع جای ستونهای کورنتی متعلق به سده نخست میلادی را گرفته است.
این بقایای معبد رومی در میدان دید ونگوگ قرار داشتند، اما او آگاهانه تصمیم گرفت آنها را وارد نقاشی خود نکند.
به باور Grovier، ونگوگ در تلاش بود جهانی بیافریند که زیر بار سنگین گذشته قرار نداشته باشد.
۳. صندلیهای خالی؛ سکوتی معنادار
هرچند کافه پرجنبوجوش به نظر میرسد، نخستین چیزی که نگاه مخاطب را جذب میکند، میزها، صندلیهای خالی هستند.
این خلأ اتفاقی تلقی نمیشود.
بر اساس منابع تاریخی، این میدان در سال ۱۳۹۹ میلادی محل اعدام یکی از اشرافزادگان بوده است. تصور میشود این پیشینه تاریخی، حس نظارهگری و انتظار موجود در تابلو را تقویت کرده باشد.
۴. برج؛ هدایت نگاه به حافظه شهر
خطوط پرسپکتیو اثر، نگاه مخاطب را به سمت برجی در پسزمینه هدایت میکنند.
این بنا بخشی از موزه Lapidaire بود؛ مکانی که هنگام ورود ونگوگ به آرل، کتیبههای رومی، قطعات معماری، آثار مسیحیت اولیه در آن نگهداری میشد.
مشخص است که ونگوگ بلافاصله پس از ورود به شهر از این موزه بازدید کرده بود. او بعدها آثاری الهامگرفته از گورستان تاریخی Alyscamps خلق کرد.
۵. ستارگان؛ تنها عنصر تغییرناپذیر
با وجود اینکه ونگوگ بسیاری از عناصر تابلو را تغییر داد، بازتفسیر کرد، در ترسیم ستارگان آسمان دقتی وسواسگونه به خرج داد.
پژوهشها نشان میدهند آرایش ستارگان در این اثر تا حد زیادی با صورت فلکی دلو که در میانه سپتامبر ۱۸۸۸ بر فراز آسمان آرل دیده میشد، مطابقت دارد.
به اعتقاد Kelly Grovier، ستارگان تنها عنصر ثابت این جهان در حال دگرگونی هستند.
ونگوگ نیز اندکی پس از تکمیل اثر در نامهای به Theo نوشت:
«برای نقاشی کردن ستارهها، شبها بیرون میروم.»
آغاز فصلی تازه در هنر ونگوگ
Café Terrace at Night که اکنون در Ueno Royal Museum توکیو نگهداری میشود، صرفاً نخستین تجربه ونگوگ در ترسیم آسمان شب نیست. این اثر آغاز مرحلهای تازه در هنر او محسوب میشود؛ دورهای که هنرمند تلاش کرد فراتر از واقعیت ظاهری، معنای بیکران هستی را به تصویر بکشد.
سؤالات متداول
آیا Café Terrace at Night نخستین شب پرستاره ونگوگ است؟
بله. این اثر که در سال ۱۸۸۸ خلق شد، نخستین نقاشی شناختهشده ونگوگ با محوریت آسمان پرستاره محسوب میشود.
تفاوت Café Terrace at Night با The Starry Night چیست؟
این تابلو حدود ۹ ماه پیش از The Starry Night خلق شد، نقطه آغاز نگاه فلسفی ونگوگ به آسمان شب به شمار میرود.
چرا ستارگان این تابلو اهمیت دارند؟
زیرا ونگوگ موقعیت آنها را با دقت ثبت کرد، پژوهشها نشان میدهند با آرایش واقعی آسمان آرل مطابقت دارند.
Kelly Grovier چه برداشتی از این اثر دارد؟
او معتقد است پنج جزئیت کلیدی تابلو نشان میدهند ونگوگ در حال بازتعریف رابطه هنرمند با جهان بوده است.
جمعبندی
نخستین شب پرستاره ونگوگ تنها یک نقاشی زیبا نیست؛ سندی از تغییر نگرش هنرمندی است که میخواست بینهایت را در بوم خود ثبت کند. اگر به تاریخ هنر علاقهمند هستید، بازخوانی این اثر میتواند لایههای تازهای از نبوغ ونگوگ را پیش روی شما بگشاید.
