آیا نقاشی شب پرستاره ون گوگ (The Starry Night) تصویری از آسمان واقعی است؟ پژوهشگران کره جنوبی دریافته‌اند که آرایش ستارگان این شاهکار مشهور می‌تواند با آسمان سحرگاه ۲۲ ژوئیه ۱۸۸۹ در جنوب فرانسه مطابقت داشته باشد. بااین‌حال این یافته هنوز ثابت نمی‌کند که نقاشی دقیقاً در همان تاریخ خلق شده است.
نتایج این پژوهش در نشریه علمی Scientific Reports منتشر شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد وینسنت ون گوگ (Vincent van Gogh) ممکن است هنگام خلق یکی از شناخته‌شده‌ترین آثار تاریخ هنر، از مشاهده واقعی آسمان شب الهام گرفته باشد.
ون گوگ این تابلو را در سال ۱۸۸۹ و در دوران اقامت خود در بیمارستان روان‌پزشکی شهر Saint-Rémy-de-Provence فرانسه نقاشی کرد. در این اثر، آسمانی با ابرهای مارپیچی آبی و سفید، ستارگان درخشان و ماهی هلالی‌شکل بر فراز منظره یک روستا دیده می‌شود.
آیا ستارگان نقاشی شب پرستاره واقعی هستند؟
پژوهشگران شرکت علوم فضایی SLLAB در کره جنوبی با همکاری محققان دانشگاه Kyung Hee در سئول تلاش کردند موقعیت جغرافیایی منظره نقاشی را شناسایی کنند.
آن‌ها برای تعیین این موقعیت از طراحی دیگری از ون گوگ استفاده کردند که تصور می‌شود همان منطقه را نشان می‌دهد. سپس با کمک شبیه‌سازی رایانه‌ای، آسمانی را بازسازی کردند که در ساعات اولیه ۲۲ ژوئیه ۱۸۸۹ از آن نقطه قابل مشاهده بوده است.
شباهت موقعیت ماه، زهره و خوشه ستاره‌ای هایادس
نتایج شبیه‌سازی از شباهتی قابل‌توجه میان عناصر آسمانی نقاشی و موقعیت اجرام آسمانی در تاریخ مورد بررسی حکایت داشت.
- ماه: در بخش بالایی سمت راست آسمان قرار داشت.
- سیاره زهره: در بخش پایین‌تر سمت چپ دیده می‌شد.
- خوشه ستاره‌ای هایادس (Hyades): میان ماه و زهره قرار گرفته بود.
هایادس خوشه‌ای متشکل از صدها ستاره در صورت فلکی گاو یا ثور (Taurus) است. پنج ستاره درخشان این خوشه با چشم غیرمسلح دیده می‌شوند و در آسمان الگویی مشخص شبیه حرف V تشکیل می‌دهند.
پژوهشگران متوجه شدند که آرایش ستارگان در بخش مرکزی نقاشی شب پرستاره شباهت قابل‌توجهی به ساختار این خوشه ستاره‌ای دارد.
دانشمندان چگونه ستارگان نقاشی را بررسی کردند؟
برای بررسی دقیق‌تر این شباهت، محققان از روشی آماری استفاده کردند که تفاوت‌های مربوط به موقعیت، اندازه و چرخش شکل‌ها را حذف می‌کند.
این روش به پژوهشگران امکان داد به‌جای مقایسه اندازه ظاهری ستارگان یا زاویه قرارگیری آن‌ها، موقعیت نسبی نقاط را نسبت به یکدیگر بررسی کنند.
Elijah Jeong-hyun Kim، اخترشناس و مهندس و نویسنده اصلی پژوهش، در گفت‌وگو با CNN توضیح داد که نقاشان الزاماً ستارگان را با اندازه و جهت‌گیری واقعی آن‌ها ترسیم نمی‌کنند.
به همین دلیل حتی اگر اندازه ستارگان یا زاویه قرارگیری آن‌ها در نقاشی تغییر کرده باشد، همچنان می‌توان روابط مکانی میان آن‌ها را بررسی کرد.
نتیجه این مقایسه نشان داد که آرایش مرکزی ستارگان تابلو ساختار خوشه هایادس را حفظ کرده است.
به باور پژوهشگران، این شباهت می‌تواند نشان دهد ون گوگ به‌جای آنکه تمام آسمان را صرفاً از تخیل خود خلق کند، الگویی واقعی را مشاهده کرده و سپس آن را با سبک هنری ویژه خود بازآفرینی کرده است.
آیا تاریخ خلق نقاشی شب پرستاره ون گوگ اشتباه است؟
یکی از بحث‌برانگیزترین بخش‌های پژوهش جدید به تاریخ خلق نقاشی شب پرستاره مربوط می‌شود.
تاریخ‌نگاران هنر معمولاً معتقدند این تابلو در اواسط ژوئن ۱۸۸۹ خلق شده است. موزه هنر مدرن نیویورک (MoMA) نیز همین تاریخ‌گذاری را پذیرفته است.
مبنای اصلی این نظر نامه‌ای است که ون گوگ حدود ۱۸ ژوئن ۱۸۸۹ برای برادرش Theo نوشت. او در این نامه به کار تازه‌ای درباره آسمان پرستاره اشاره کرده بود.
بااین‌حال پژوهشگران کره جنوبی معتقدند برخی ویژگی‌های نجومی نقاشی با تاریخ رایج آن سازگار نیست.
چرا پژوهشگران تاریخ ۲۲ ژوئیه ۱۸۸۹ را پیشنهاد می‌کنند؟
محققان چند اختلاف مهم میان وضعیت آسمان در اواسط ژوئن و عناصر تصویرشده در نقاشی شناسایی کردند.
- وضعیت ماه در ژوئن: در اواسط ژوئن ۱۸۸۹ ماه تقریباً کامل بود، درحالی‌که ون گوگ آن را به شکل هلال نقاشی کرده است.
- موقعیت ستارگان: به گفته پژوهشگران، حوالی ۱۹ ژوئن و نزدیک به انقلاب تابستانی، ستارگان درخشان کافی برای ایجاد آرایش دیده‌شده در تابلو پیش از سپیده‌دم از افق بالا نیامده بودند.
- آسمان ۲۲ ژوئیه: در این تاریخ خوشه هایادس همراه با سیاره زهره در بخش شرقی آسمان طلوع می‌کرد.
- شکل ماه در ژوئیه: ظاهر ماه در این تاریخ به هلال تصویرشده در نقاشی نزدیک‌تر بود.
مجموع این شواهد باعث شده است پژوهشگران احتمال دهند که آسمان واقعی ۲۲ ژوئیه ۱۸۸۹ در شکل‌گیری ترکیب‌بندی نهایی تابلو نقش داشته است.
جزئیات بوم نقاشی چه چیزی را نشان می‌دهد؟
پژوهشگران همچنین بررسی‌های پیشین درباره روند خلق تابلو را مطالعه کردند.
برخی از این بررسی‌ها نشان می‌دهند که جای تعدادی از ستارگان روی بوم، پیش از رنگ‌آمیزی آسمان آبی خالی گذاشته شده و بعدها تکمیل شده است.
به اعتقاد محققان، این یافته می‌تواند احتمال برنامه‌ریزی قبلی برای جایگاه ستارگان را تقویت کند.
به بیان دیگر، ممکن است ون گوگ موقعیت ستارگان را از پیش در ذهن داشته یا بر اساس مشاهده‌ای واقعی تعیین کرده باشد.
ارتباط تاریخ نقاشی با بیماری ون گوگ
پیشنهاد تاریخ جدید برای خلق شب پرستاره، پرسش‌هایی درباره وضعیت سلامتی ون گوگ در تابستان ۱۸۸۹ نیز مطرح می‌کند.
بر اساس برداشت رایج از زندگی این نقاش، او در اواسط ژوئیه دچار یک حمله بیماری شده بود و طی هفته‌های پس از آن توانایی کار کردن نداشت.
چنین زمانی ممکن است با فرضیه مشاهده آسمان در ۲۲ ژوئیه ناسازگار به نظر برسد.
برای بررسی این موضوع، پژوهشگران نامه‌های فرانسوی و هلندی مرتبط با زندگی ون گوگ را دوباره مطالعه کردند.
آن‌ها بر اساس این بازخوانی احتمال داده‌اند که حمله بیماری در اواخر ژوئیه رخ داده باشد، نه در اواسط آن.
البته این بررسی نیز تاریخ دقیق حمله را مشخص نمی‌کند. بنابراین نمی‌توان از آن به‌عنوان مدرکی قطعی برای تعیین زمان خلق تابلو استفاده کرد.
نظر دانشمندان درباره کشف راز شب پرستاره
با وجود نتایج جالب پژوهش، کارشناسان مستقلی که در انجام آن مشارکت نداشته‌اند، درباره نتیجه‌گیری قطعی هشدار می‌دهند.
آیا می‌توان تاریخ یک نقاشی را با موقعیت ستارگان تعیین کرد؟
Yongxiang Huang، متخصص اقلیم‌شناسی و هواشناسی دریایی در دانشگاه Xiamen چین، این پژوهش را از نظر روش‌شناسی جالب توجه دانسته است.
به گفته او، ترکیب مدل‌سازی نجومی با سوابق تاریخی وضعیت هوا و نامه‌های شخصی رویکردی ارزشمند برای بررسی گذشته ارائه می‌دهد.
بااین‌حال Huang تأکید می‌کند که تعیین تاریخ دقیق خلق یک نقاشی بر اساس آرایش اجرام آسمانی در آن دشوار است.
نقش تخیل هنری ون گوگ را نباید نادیده گرفت
Ulrike Kuchner، اخترشناس و پژوهشگر حوزه ارتباط هنر و علم که در این مطالعه مشارکت نداشته است، نیز بر اهمیت تخیل هنرمند تأکید می‌کند.
از دیدگاه او، ون گوگ ممکن است مشاهدات واقعی خود را با تخیل هنری ترکیب کرده باشد.
برای مثال، این احتمال وجود دارد که نقاش شکل واقعی ماه را مطابق ترجیحات زیبایی‌شناختی خود تغییر داده باشد.
بنابراین پژوهش جدید نمی‌تواند به‌طور قطعی مشخص کند که تابلو صرفاً بازتاب یک مشاهده واقعی است یا ترکیبی از مشاهده طبیعت و تخیل هنرمند.
آیا ون گوگ نقاشی شب پرستاره را در چند مرحله خلق کرد؟
نویسندگان پژوهش نیز می‌پذیرند که شواهد موجود برای تعیین زمان دقیق تکمیل اثر کافی نیست.
آن‌ها چند احتمال را مطرح می‌کنند:
- ون گوگ ممکن است نقاشی را در ژوئن آغاز کرده و در ژوئیه به پایان رسانده باشد.
- این احتمال وجود دارد که او تابلویی نیمه‌تمام را که از قبل روی آن کار کرده بود، در مدت کوتاهی تکمیل کرده باشد.
- ممکن است آرایش واقعی ستارگان در آسمان ژوئیه بر بخش‌هایی از ترکیب‌بندی اثر تأثیر گذاشته باشد، بدون آنکه تمام تابلو در همان تاریخ خلق شده باشد.
در نتیجه، شباهت نجومی شناسایی‌شده لزوماً به معنای تغییر قطعی تاریخ خلق نقاشی نیست.
سؤالات متداول درباره نقاشی شب پرستاره ون گوگ
آیا نقاشی شب پرستاره ون گوگ بر اساس آسمان واقعی کشیده شده است؟
پژوهشی جدید نشان می‌دهد آرایش برخی ستارگان نقاشی با آسمان سحرگاه ۲۲ ژوئیه ۱۸۸۹ در جنوب فرانسه شباهت دارد. بااین‌حال الهام‌گرفتن قطعی ون گوگ از این آسمان هنوز اثبات نشده است.
ون گوگ نقاشی شب پرستاره را چه زمانی کشید؟
تاریخ رایج خلق این اثر اواسط ژوئن ۱۸۸۹ است. پژوهشگران کره جنوبی احتمال داده‌اند که مشاهده آسمان در ۲۲ ژوئیه همان سال نیز در شکل‌گیری نقاشی نقش داشته باشد.
خوشه ستاره‌ای هایادس چه ارتباطی با شب پرستاره دارد؟
هایادس خوشه‌ای ستاره‌ای در صورت فلکی گاو است. پژوهشگران دریافته‌اند که موقعیت نسبی برخی ستارگان مرکزی تابلو به آرایش ستارگان این خوشه شباهت دارد.
آیا ماه نقاشی شب پرستاره از نظر نجومی دقیق است؟
ماه در تابلو به شکل هلال دیده می‌شود. این شکل با وضعیت ماه در ۲۲ ژوئیه ۱۸۸۹ سازگاری بیشتری نسبت به اواسط ژوئن دارد، اما ممکن است نتیجه انتخاب هنری ون گوگ نیز باشد.
آیا پژوهش جدید تاریخ خلق شب پرستاره را تغییر داده است؟
خیر. پژوهش جدید فرضیه‌ای درباره ارتباط تابلو با آسمان ژوئیه ۱۸۸۹ مطرح می‌کند، اما زمان دقیق آغاز یا تکمیل آن را ثابت نمی‌کند.
جمع‌بندی؛ راز شب پرستاره ون گوگ هنوز حل نشده است
پژوهش جدید درباره نقاشی شب پرستاره ون گوگ نشان می‌دهد که یکی از مشهورترین تصاویر آسمان در تاریخ هنر ممکن است ریشه‌ای واقعی در مشاهده ستارگان داشته باشد.
شباهت آرایش ستارگان تابلو با خوشه هایادس در آسمان ۲۲ ژوئیه ۱۸۸۹ سرنخ تازه‌ای درباره شیوه کار این هنرمند ارائه می‌دهد. بااین‌حال اختلاف میان شواهد نجومی، نامه‌های تاریخی و برداشت‌های هنری اجازه نمی‌دهد تاریخ خلق اثر با قطعیت تغییر کند.
شاید جذاب‌ترین نتیجه این پژوهش آن باشد که مرز میان مشاهده علمی و تخیل هنری در آثار ون گوگ همیشه روشن نیست.
شما چه فکر می‌کنید؟ آیا شب پرستاره تصویری خیال‌انگیز از آسمان واقعی است یا جهانی که ون گوگ در ذهن خود آفریده بود؟ دیدگاهتان را با ما در میان بگذارید.
