چرا هوش مصنوعی از عبارت «نه فقط… بلکه همچنین…» استفاده می‌کند؟

• الگوی «نه فقط… بلکه همچنین…» در متن‌های تولیدشده توسط هوش مصنوعی تقریباً سه برابر بیشتر از نوشته‌های انسانی دیده می‌شود.
• این ساختار یک ویژگی جدید هوش مصنوعی نیست و ریشه‌هایی در روش‌های بلاغی ادبی دارد.
• افزایش استفاده از متن‌های تولیدشده توسط AI می‌تواند باعث تقویت دوباره همین الگوها در مدل‌های آینده شود.

چرا هوش مصنوعی از عبارت «نه فقط… بلکه همچنین…» استفاده می‌کند؟

چت‌بات‌هایی مانند ChatGPT، Claude و Gemini در بسیاری از متن‌های تولیدشده خود از یک ساختار زبانی مشخص استفاده می‌کنند؛ الگویی که ابتدا یک تعریف معمولی یا محدود را مطرح می‌کند، سپس با عبارتی قوی‌تر آن را گسترش می‌دهد.

این الگو که در زبان ترکی با ساختار «yalnızca… değil, ayrıca…» شناخته می‌شود، در فارسی معادل «نه فقط… بلکه همچنین…» است. پژوهشگران می‌گویند این ساختار در نوشته‌های تولیدشده توسط هوش مصنوعی بسیار بیشتر از نوشته‌های انسانی دیده می‌شود، اما هنوز دلیل دقیق علاقه مدل‌های زبانی به استفاده مکرر از آن مشخص نیست.

در متن‌های تولیدشده توسط هوش مصنوعی، برخی واژه‌ها و ساختارهای جمله‌ای با فراوانی بیشتری نسبت به سایر موارد تکرار می‌شوند. یکی از برجسته‌ترین نمونه‌ها همین الگوی مقایسه‌ای است که یک موضوع را ابتدا با یک تعریف ساده مطرح کرده، سپس با یک بیان قوی‌تر یا گسترده‌تر ادامه می‌دهد.

Will Oremus، نویسنده The Atlantic، گزارش کرده است که این ویژگی در ChatGPT، Claude، Gemini و مدل‌های متن‌باز مختلف دیده می‌شود و به یکی از ساده‌ترین نشانه‌های قابل تشخیص در سبک نوشتاری هوش مصنوعی تبدیل شده است.

ساختاری که ابتدا محدود می‌کند، سپس گسترش می‌دهد

جمله‌هایی مانند «این موضوع نه فقط برای واحد بانکداری خصوصی، بلکه برای کل شرکت نیز یک دستاورد محسوب می‌شود» نمونه‌ای از این الگو هستند. در چنین جمله‌ای، بخش دوم جمله تعریف اول را گسترده‌تر می‌کند.

در برخی نمونه‌ها، بخش اول جمله کاملاً رد می‌شود و جای خود را به یک بیان قوی‌تر می‌دهد. برای مثال، جمله‌هایی مانند «هدف یک فرد نبود، واقعیت بود» نمونه دیگری از همین روش بیان هستند.

این ساختار در کنار الگوی دیگری نیز دیده می‌شود که به‌خصوص در داستان‌ها و متن‌های ادبی مشکوک به تولید توسط هوش مصنوعی رایج است:

• نه A و نه B، بلکه فقط C

در این نوع جمله‌ها، نویسنده ابتدا چند احتمال را رد می‌کند و سپس یک نتیجه نهایی و تأکیدی ارائه می‌دهد.

اگر شکسپیر امروز می‌نوشت، ممکن بود به استفاده از هوش مصنوعی متهم شود

الگوی «نه فقط… بلکه همچنین…» توسط هوش مصنوعی ایجاد نشده است. نمونه‌هایی از این شیوه بیان حتی در آثار کلاسیک ادبی نیز دیده می‌شود.

در نمایشنامه Julius Caesar اثر William Shakespeare، برخی جمله‌های مشهور از ساختاری مشابه استفاده می‌کنند.

برای نمونه، در بخشی که بروتوس توضیح می‌دهد که سزار را کمتر دوست نداشته، بلکه روم را بیشتر دوست داشته است، یا در جمله مشهور «من برای ستایش سزار نیامده‌ام، بلکه برای دفن او آمده‌ام»، از همین روش بلاغی استفاده شده است.

با این حال، استفاده بسیار زیاد مدل‌های هوش مصنوعی از این ساختار باعث شده روشی که زمانی یک تکنیک مؤثر ادبی محسوب می‌شد، به مرور به یک کلیشه تبدیل شود.

رواج سه برابری الگوی «نه فقط… بلکه همچنین…» در متن‌های هوش مصنوعی

رواج این ساختار فقط بر اساس مشاهده کاربران یا برداشت‌های شخصی نیست. بررسی‌ها نشان می‌دهند که استفاده از چنین جمله‌هایی در سال‌های اخیر افزایش قابل توجهی داشته است.

بر اساس بررسی انجام‌شده توسط Barron’s، استفاده از جمله‌های مشابه در متن‌های ارتباطات سازمانی شرکت‌ها بین سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ بیش از چهار برابر افزایش یافته است.

همچنین طبق پژوهش شرکت Pangram که ابزار تشخیص متن‌های تولیدشده توسط هوش مصنوعی را توسعه می‌دهد، جمله‌هایی با ساختار «نه فقط… بلکه همچنین…» در نوشته‌های تولیدشده توسط هوش مصنوعی تقریباً سه برابر بیشتر از نوشته‌های انسانی دیده می‌شوند.

Elyas Masrour، یکی از مهندسان بنیان‌گذار Pangram، اعلام کرده است که ChatGPT، Claude و Gemini در کنار مدل‌های متن‌باز مختلف، با نرخ‌های متفاوتی از این ساختار استفاده می‌کنند.

این الگو باعث ایجاد شک درباره متن‌های تولیدشده توسط هوش مصنوعی شده است

استفاده مکرر از این ساختار، به‌ویژه در داستان‌ها و متن‌های ادبی که احتمال داده می‌شود با هوش مصنوعی نوشته شده باشند، باعث شکل‌گیری بحث‌هایی درباره منشأ برخی آثار شده است.

یکی از عواملی که ادعاهای مربوط به استفاده از هوش مصنوعی در رمان ترسناک Shy Girl را تقویت کرد، جمله‌هایی با ساختاری مشابه «نه کیف، نه وسیله و نه زره، بلکه فقط من» بود.

این کتاب در همان سال توسط ناشر از چرخه فروش خارج شد. با این حال، نویسنده اثر استفاده از هوش مصنوعی در فرآیند نگارش کتاب را رد کرد.

برخی واژه‌ها و عبارت‌هایی که در دوره‌ای در متن‌های تولیدشده توسط هوش مصنوعی بسیار رایج بودند، با به‌روزرسانی مدل‌ها کمتر دیده شدند. اما کاهش مشابهی در استفاده از الگوی «نه فقط… بلکه همچنین…» مشاهده نشده است.

OpenAI استفاده بیش از حد از این الگو را پذیرفته است

Laurentia Romaniuk، پژوهشگر فعال در حوزه رفتار مدل‌ها در OpenAI، این شیوه بیان را «عبارت مقایسه‌ای» معرفی می‌کند.

او معتقد است این ساختار زمانی که به اندازه مناسب استفاده شود، می‌تواند مؤثر باشد. با این حال، استفاده بیش از حد ChatGPT از آن ممکن است متن‌ها را فرمولی، تکراری و قابل پیش‌بینی کند.

Romaniuk توضیح می‌دهد که OpenAI برای افزایش تنوع در سبک نوشتاری چت‌بات خود روی بهبودهایی کار می‌کند. او همچنین اشاره می‌کند که کاربران می‌توانند با ارائه دستورهای اختصاصی، استفاده از چنین جمله‌هایی را محدود کنند.

کاربران تلاش می‌کنند متن‌های AI را طبیعی‌تر کنند

در انجمن‌های آنلاین مرتبط با نویسندگی با هوش مصنوعی، روش‌های مختلفی برای حذف این الگو از متن‌ها پیشنهاد شده است.

• یکی از پیشنهادهای رایج این است که متن تولیدشده به یک چت‌بات دیگر داده شود و از آن خواسته شود جمله‌های دارای ساختار «نه فقط… بلکه همچنین…» را حذف یا بازنویسی کند.
• برخی کاربران نیز توصیه می‌کنند قبل از انتشار، متن‌های تولیدشده توسط هوش مصنوعی از نظر الگوهای تکراری و قابل تشخیص بررسی شوند.

این ساختار هنوز نام رسمی و پذیرفته‌شده‌ای ندارد

ساختار «نه فقط… بلکه همچنین…» پیش از عرضه ChatGPT نیز در زبان وجود داشت، اما پیش از فراگیر شدن هوش مصنوعی، نام مشترک و مشخصی برای آن در میان پژوهشگران وجود نداشت.

در منابع دانشگاهی، اصطلاح‌هایی مانند آنتی‌تز (Antithesis) و نفی فرازبانی (Metalinguistic Negation) برای توضیح برخی شکل‌های این ساختار استفاده شده‌اند، اما هیچ‌کدام تمام کاربردهای آن را پوشش نمی‌دهند.

OpenAI از اصطلاح «عبارت مقایسه‌ای» استفاده می‌کند. در بحث‌های انگلیسی‌زبان نیز یکی از رایج‌ترین نام‌ها برای این پدیده Negative Parallelism یا «موازی‌سازی منفی» است.

با این حال، این اصطلاح نیز هنوز به یک تعریف رسمی و مورد پذیرش همگانی تبدیل نشده است.

چرا مدل‌های هوش مصنوعی این الگو را دوست دارند؟

پژوهشگران هنوز به یک پاسخ قطعی درباره دلیل استفاده مکرر مدل‌های هوش مصنوعی از ساختار «نه فقط… بلکه همچنین…» نرسیده‌اند. با این حال، چند نظریه مهم درباره این موضوع مطرح شده است.

اولین توضیح به نحوه آموزش مدل‌های هوش مصنوعی بازمی‌گردد. مدل‌های زبانی بزرگ با استفاده از حجم بسیار زیادی از متن‌های نوشته‌شده توسط انسان آموزش می‌بینند؛ بنابراین الگوهای زبانی موجود در این داده‌ها می‌توانند به رفتارهای تکرارشونده در خروجی مدل‌ها تبدیل شوند.

داده‌های آموزشی گسترده، الگوهای زبانی را تقویت می‌کنند

داده‌های آموزشی مدل‌های زبانی بزرگ شامل منابع مختلفی مانند کتاب‌ها، مقاله‌های علمی، ثبت اختراع‌ها و محتوای منتشرشده در اینترنت است.

در بسیاری از این منابع، ساختارهای مبتنی بر تضاد و مقایسه برای تأکید بیشتر بر یک مفهوم استفاده شده‌اند. به همین دلیل، مدل‌های هوش مصنوعی نمونه‌های زیادی از این شیوه بیان را در فرآیند آموزش خود مشاهده کرده‌اند.

با این حال، Tuhin Chakrabarty از بخش علوم کامپیوتر دانشگاه Stony Brook University معتقد است که تنها داده‌های آموزشی نمی‌توانند میزان محبوبیت فعلی این ساختار را به‌طور کامل توضیح دهند.

نقش یادگیری تقویتی با بازخورد انسانی

مدل‌های هوش مصنوعی پس از مرحله آموزش اولیه، معمولاً از فرآیندهای دیگری مانند یادگیری تقویتی با بازخورد انسانی عبور می‌کنند. در این مرحله، ارزیاب‌های انسانی پاسخ‌های مدل را بررسی و امتیازدهی می‌کنند.

Chakrabarty احتمال می‌دهد ارزیاب‌ها ممکن است پاسخ‌هایی را که دارای ساختار «نه فقط… بلکه همچنین…» بوده‌اند، در برخی شرایط باکیفیت‌تر ارزیابی کرده باشند.

دلیل این موضوع می‌تواند این باشد که چنین ساختاری این تصور را ایجاد می‌کند که چت‌بات ابتدا یک توضیح ساده را رد کرده، سپس به یک توضیح دقیق‌تر، قوی‌تر و جذاب‌تر رسیده است.

در نتیجه، متن ممکن است نسبت به واقعیت، جزئی‌تر یا عمیق‌تر به نظر برسد؛ حتی اگر اطلاعات بیشتری ارائه نکرده باشد.

این ساختار ممکن است انتخاب واژه را برای مدل آسان‌تر کند

نظریه دیگری به نحوه عملکرد مدل‌های زبانی مربوط می‌شود. چت‌بات‌ها متن را مانند یک نویسنده انسانی که کل جمله را در ذهن خود طراحی می‌کند، تولید نمی‌کنند. آن‌ها با توجه به کلمات قبلی، احتمال مناسب‌ترین کلمه یا بخش بعدی کلمه را پیش‌بینی می‌کنند.

وقتی مدل شروع به توضیح یک موضوع می‌کند، ممکن است به جای انتخاب مستقیم یک عبارت کاملاً دقیق و منحصربه‌فرد، ابتدا یک تعریف معمولی را مطرح کند، سپس آن را رد کرده و تعریف قوی‌تری ارائه دهد.

برای مثال، جمله‌ای که با عبارت «این فقط…» شروع می‌شود، مسیر مشخصی برای مدل ایجاد می‌کند. مدل ابتدا یک عبارت ساده و قابل پیش‌بینی را انتخاب می‌کند، سپس با استفاده از واژه «نه» آن را محدود کرده و در ادامه یک نتیجه برجسته‌تر ارائه می‌دهد.

به این ترتیب، ساختار «نه فقط… بلکه همچنین…» ممکن است به مدل کمک کند میان یک انتخاب واژگانی قابل پیش‌بینی و یک بیان تأثیرگذارتر تعادل ایجاد کند.

هوش مصنوعی با نوشته‌های خودش دوباره آموزش می‌بیند

یکی دیگر از عواملی که حذف این الگو از مدل‌های هوش مصنوعی را دشوار می‌کند، افزایش استفاده از متن‌های تولیدشده توسط هوش مصنوعی در آموزش نسل‌های جدید مدل‌ها است.

از آنجا که ساختار «نه فقط… بلکه همچنین…» در بسیاری از متن‌های تولیدشده توسط چت‌بات‌ها دیده می‌شود، این محتواها ممکن است وارد داده‌های آموزشی مدل‌های آینده شوند و همان گرایش را تقویت کنند.

افزایش حجم محتوای تولیدشده توسط هوش مصنوعی در اینترنت نیز این چرخه را تقویت می‌کند.

چرخه بازتولید زبان هوش مصنوعی

• مدل‌های هوش مصنوعی متن تولید می‌کنند.
• این متن‌ها در اینترنت منتشر می‌شوند.
• مدل‌های جدید ممکن است از همین محتواها به عنوان بخشی از داده‌های آموزشی استفاده کنند.
• الگوهای نوشتاری مشابه دوباره تقویت می‌شوند.

برخی شرکت‌ها نیز پس از آموزش اولیه مدل‌ها، به جای استفاده صرف از ارزیاب‌های انسانی یا در کنار آن‌ها، از سیستم‌های هوش مصنوعی برای ارزیابی پاسخ‌ها استفاده می‌کنند. این موضوع می‌تواند باعث تکرار بیشتر برخی عادت‌های زبانی شود.

Chakrabarty هشدار می‌دهد که اگر برای این روند مداخله‌ای انجام نشود، هوش مصنوعی ممکن است گرایش‌های زبانی خودش را دائماً تقویت کند و به مرور از داده‌های انسانی که پایه شکل‌گیری مدل‌ها بوده‌اند، فاصله بگیرد.

پژوهشگران این خطر را با مفهوم «فروپاشی مدل» (Model Collapse) توضیح می‌دهند.

زبان هوش مصنوعی چگونه خودش را تقویت می‌کند؟

به گفته Elyas Masrour از شرکت Pangram، زمانی که یک الگوی زبانی وارد رفتار مدل‌های هوش مصنوعی شود، حذف کامل آن بسیار دشوار خواهد بود.

هرچه متن‌های تولیدشده توسط هوش مصنوعی بیشتر در اینترنت منتشر شوند، احتمال اینکه این محتواها در داده‌های آموزشی مدل‌های آینده قرار بگیرند بیشتر می‌شود. مدل‌های جدید نیز با استفاده از همین داده‌ها، دوباره همان الگوهای زبانی را تولید می‌کنند.

در نتیجه، زبان هوش مصنوعی می‌تواند از تولیدات خودش برای تقویت دوباره همان عادت‌های نوشتاری استفاده کند.

انسان‌ها نیز ممکن است شبیه هوش مصنوعی بنویسند

تکرار بیش از حد برخی ساختارهای زبانی باعث می‌شود متن‌های تولیدشده توسط هوش مصنوعی یکنواخت‌تر شوند. با این حال، همین ویژگی‌ها می‌توانند تشخیص تفاوت میان نوشته انسانی و متن تولیدشده توسط ماشین را آسان‌تر کنند.

بر اساس داده‌های Pangram، اگرچه عبارت‌هایی که هوش مصنوعی را آشکار می‌کنند در طول زمان تغییر کرده‌اند، اما شناسایی متن‌های تولیدشده توسط AI به‌طور کلی دشوارتر نشده است.

پژوهشگران معتقدند عادت‌های نوشتاری پایدار مانند استفاده مکرر از ساختار «نه فقط… بلکه همچنین…» ممکن است یکی از عوامل مؤثر در این زمینه باشند.

یک مشکل جدید برای نویسندگان انسانی

رواج این ساختار یک پیامد جالب برای نویسندگان انسانی نیز ایجاد کرده است. الگویی که زمانی یک تکنیک مؤثر برای ایجاد تأکید و جذابیت در متن محسوب می‌شد، اکنون ممکن است باعث شود برخی افراد به استفاده از هوش مصنوعی در نگارش متهم شوند.

به عبارت دیگر، نویسنده‌ای که از این ساختار به‌صورت طبیعی و آگاهانه استفاده می‌کند، ممکن است به دلیل شباهت سبک نوشتاری خود با خروجی مدل‌های هوش مصنوعی، با سوءظن روبه‌رو شود.

آیا زبان انسان تحت تأثیر هوش مصنوعی تغییر می‌کند؟

یک پژوهش جدید که توسط محققان آلمانی انجام شده است، نشان می‌دهد برخی عبارت‌هایی که پیش‌تر به‌عنوان ویژگی‌های مخصوص متن‌های هوش مصنوعی شناخته می‌شدند، در مکالمات روزمره انسان‌ها نیز بیشتر دیده می‌شوند.

این موضوع نشان می‌دهد مرز میان زبان انسان و زبان تولیدشده توسط ماشین ممکن است به مرور کمتر مشخص شود.

اگر این روند ادامه پیدا کند، ساختار «نه فقط… بلکه همچنین…» که امروز یکی از نشانه‌های رایج متن‌های هوش مصنوعی محسوب می‌شود، ممکن است در آینده به بخشی عادی‌تر از زبان انسانی نیز تبدیل شود.

سؤالات متداول درباره الگوهای نوشتاری هوش مصنوعی

چرا ChatGPT و دیگر مدل‌های هوش مصنوعی از عبارت «نه فقط… بلکه همچنین…» زیاد استفاده می‌کنند؟

دلیل قطعی مشخص نیست، اما پژوهشگران عواملی مانند داده‌های آموزشی گسترده، بازخورد ارزیاب‌های انسانی و نحوه پیش‌بینی کلمات توسط مدل‌ها را از دلایل احتمالی می‌دانند.

آیا استفاده از این ساختار به معنی تولید متن توسط هوش مصنوعی است؟

خیر. این ساختار پیش از ظهور هوش مصنوعی نیز در زبان و ادبیات وجود داشته است. استفاده از آن به‌تنهایی نمی‌تواند ثابت کند یک متن توسط AI نوشته شده است.

آیا می‌توان این الگو را از متن‌های تولیدشده توسط هوش مصنوعی حذف کرد؟

بله. کاربران می‌توانند از دستورهای مشخص برای کاهش استفاده از این ساختارها استفاده کنند یا متن تولیدشده را بازنویسی و ویرایش کنند.

منظور از «فروپاشی مدل» یا Model Collapse چیست؟

فروپاشی مدل به خطری اشاره دارد که در آن مدل‌های هوش مصنوعی به دلیل آموزش بیش از حد با داده‌های تولیدشده توسط خودشان، ممکن است از تنوع و کیفیت داده‌های انسانی فاصله بگیرند.

آیا هوش مصنوعی می‌تواند زبان انسان را تغییر دهد؟

برخی پژوهش‌ها نشان می‌دهند استفاده گسترده از ابزارهای هوش مصنوعی می‌تواند روی الگوهای زبانی انسان‌ها نیز تأثیر بگذارد.

جمع‌بندی: چرا الگوی «نه فقط… بلکه همچنین…» به نشانه متن‌های AI تبدیل شد؟

الگوی «نه فقط… بلکه همچنین…» یک ساختار زبانی قدیمی است که در ادبیات انسانی نیز سابقه دارد، اما استفاده مکرر مدل‌هایی مانند ChatGPT، Claude و Gemini باعث شده این عبارت به یکی از شناخته‌شده‌ترین نشانه‌های سبک نوشتاری هوش مصنوعی تبدیل شود.

پژوهشگران هنوز درباره علت دقیق این رفتار مدل‌ها اتفاق نظر ندارند، اما عواملی مانند داده‌های آموزشی، یادگیری تقویتی با بازخورد انسانی و چرخه آموزش با متن‌های تولیدشده توسط AI می‌توانند در تقویت آن نقش داشته باشند.

با گسترش استفاده از هوش مصنوعی، شناخت این الگوهای زبانی به کاربران، نویسندگان و تولیدکنندگان محتوا کمک می‌کند متن‌های طبیعی‌تر، متنوع‌تر و قابل اعتمادتر ایجاد کنند.

اگر به آینده زبان، فناوری و تأثیر هوش مصنوعی بر زندگی روزمره علاقه دارید، مقالات تخصصی فناوری را دنبال کنید.