خلاصه: انتشار سریال Monster: The Lizzie Borden Story دوباره پرونده‌ای قدیمی را زنده کرده است؛ اما جذابیت True Crime ریشه‌های عمیق‌تری در کنجکاوی، ابهام، ترس کنترل‌شده و میل به فهم رفتار انسان دارد.
- جذابیت True Crime ترکیبی از کنجکاوی، حل معما، ترس کنترل‌شده و تلاش برای فهم رفتار انسان است.
- پرونده Lizzie Borden نمونه‌ای روشن از تفاوت میان واقعیت تاریخی، رأی دادگاه و افسانه فرهنگی است.
- محبوبیت این ژانر در کنار جذابیت سرگرمی، پرسش‌های مهمی درباره حریم خصوصی و احترام به قربانیان ایجاد می‌کند.
Monster: The Lizzie Borden Story از امروز منتشر می‌شود
امروز، ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶، سریال Monster: The Lizzie Borden Story در نتفلیکس منتشر می‌شود. این مجموعه چهارمین فصل از آنتولوژی Monster است و برای نخستین بار در این مجموعه، داستانی با یک زن در مرکز روایت قرار دارد. نتفلیکس این فصل را با بازی Ella Beatty در نقش Lizzie Borden عرضه کرده است. طبق اطلاعات رسمی نتفلیکس، داستان سریال به قتل‌های سال ۱۸۹۲ و فضای خانوادگی و اجتماعی پیرامون Lizzie می‌پردازد.
رویترز نیز گزارش داده است که این فصل، علاوه بر پرونده قتل، به موضوعاتی مانند محدودیت‌های اجتماعی زنان در دهه ۱۸۹۰ و شرایطی که ممکن است به خشونت منجر شوند می‌پردازد.
اما جذابیت این سریال فقط به یک پرونده تاریخی مربوط نمی‌شود. پرسش بزرگ‌تر این است: چرا انسان‌ها نمی‌توانند به‌راحتی از داستان‌های جنایی واقعی چشم بردارند؟
چرا True Crime این‌قدر جذاب است؟
True Crime فقط روایت قتل و جنایت نیست. این ژانر ترکیبی از معما، ترس، کنجکاوی، رفتارشناسی و تلاش برای پیدا کردن یک توضیح منطقی برای اتفاقی هولناک است.
پژوهش‌های جدید روان‌شناسی نشان می‌دهند که علاقه به True Crime می‌تواند با نوعی «کنجکاوی بیمارگونه» یا Morbid Curiosity ارتباط داشته باشد؛ یعنی تمایل به کسب اطلاعات درباره موضوعات خطرناک، تهدیدآمیز یا ناخوشایند. یک مطالعه منتشرشده در British Journal of Psychology نیز نشان داده است که مصرف True Crime با انگیزه‌هایی مانند کنجکاوی بیمارگونه، هوشیاری دفاعی و هیجان ارتباط دارد.
۱. مغز از حل معما لذت می‌برد
بسیاری از پرونده‌های جنایی واقعی یک سؤال مرکزی دارند: چه کسی این کار را انجام داد و چرا؟
همین سؤال می‌تواند مخاطب را درگیر کند. هر سرنخ تازه، بخشی از یک پازل بزرگ‌تر است. مخاطب اطلاعات را کنار هم می‌گذارد، رفتار افراد را بررسی می‌کند و درباره انگیزه احتمالی آنها فکر می‌کند.
پژوهش‌های آزمایشی درباره «کنجکاوی اخلاقی» نیز نشان داده‌اند که انسان‌ها می‌توانند نسبت به ذهن و رفتار افراد دارای رفتارهای غیراخلاقی یا مبهم کنجکاوی ویژه‌ای نشان دهند. در پنج آزمایش با مجموع ۲۴۲۹ شرکت‌کننده، پژوهشگران بررسی کردند که چگونه رفتارهای اخلاقی افراطی می‌توانند میل به توضیح و شناخت بیشتر را تحریک کنند.
۲. ترس وجود دارد، اما مخاطب در فاصله امن قرار دارد
یکی از ویژگی‌های مهم True Crime این است که مخاطب می‌تواند با یک موضوع ترسناک روبه‌رو شود بدون اینکه شخصاً در محل حادثه حضور داشته باشد.
این فاصله می‌تواند تجربه‌ای متفاوت از ترس واقعی ایجاد کند. مخاطب می‌داند که در حال تماشای یک مستند، شنیدن یک پادکست یا دیدن یک سریال است. در نتیجه می‌تواند به یک موضوع تهدیدآمیز نزدیک شود، اطلاعات جمع کند و در صورت شدید شدن تجربه، تماشای آن را متوقف کند.
پژوهش‌های مربوط به «کنجکاوی بیمارگونه» نیز نشان می‌دهند که انسان‌ها گاهی به‌جای دور شدن کامل از اطلاعات تهدیدآمیز، به سمت آنها می‌روند تا درباره یک موقعیت خطرناک اطلاعات بیشتری به دست آورند. یک پژوهش در سال ۲۰۲۶ این فرایند را به تلاش برای کاهش ابهام درباره محرک‌هایی مرتبط می‌داند که ممکن است از نظر بقا مهم باشند.
۳. ما می‌خواهیم بدانیم یک انسان چگونه به مجرم تبدیل می‌شود
True Crime یک پرسش روان‌شناختی مهم را نیز مطرح می‌کند: چرا یک انسان دست به چنین کاری می‌زند؟
برای بسیاری از مخاطبان، پاسخ فقط پیدا کردن نام مجرم نیست. آنها می‌خواهند بدانند چه شرایطی، چه تصمیم‌هایی و چه روابطی ممکن است به یک جنایت منجر شده باشد.
به همین دلیل است که داستان‌های جنایی واقعی اغلب از خود حادثه فراتر می‌روند و به خانواده، روابط، شخصیت‌ها، محیط اجتماعی و تاریخچه افراد می‌پردازند.
در مورد Monster: The Lizzie Borden Story نیز سازندگان گفته‌اند که داستان فقط درباره این نیست که چه اتفاقی افتاد. سریال تلاش می‌کند شرایط اجتماعی و روانی پیرامون شخصیت Lizzie Borden را نیز بررسی کند.
۴. بعضی مخاطبان برای افزایش هوشیاری درباره خطرات واقعی سراغ True Crime می‌روند
مطالعه منتشرشده در British Journal of Psychology نشان داد که یکی از انگیزه‌های شناسایی‌شده در مصرف True Crime، هوشیاری دفاعی است. در این پژوهش، این انگیزه در زنان بیشتر دیده شد و با نوعی تنظیم سازگارانه‌تر هیجانی نیز ارتباط داشت. با این حال، نتایج پژوهش برای قالب‌های مختلف True Crime یکسان نبود و نباید آن را به همه مخاطبان تعمیم داد.
این یافته با یک توضیح ساده سازگار است: برخی افراد ممکن است هنگام دیدن یک پرونده واقعی، ناخودآگاه به دنبال نشانه‌هایی باشند که در زندگی واقعی می‌توانند به آنها کمک کنند خطر را زودتر تشخیص دهند.
۵. ابهام، داستان را تمام نمی‌کند
پرونده‌های حل‌نشده یک ویژگی مهم دارند: پایان قطعی ندارند.
وقتی پاسخ نهایی وجود نداشته باشد، ذهن می‌تواند همچنان به دنبال توضیح بگردد. هر سرنخ تازه می‌تواند یک نظریه را تقویت یا تضعیف کند.
پرونده Lizzie Borden نمونه‌ای کلاسیک از همین وضعیت است. Lizzie Borden در سال ۱۸۹۲ به قتل پدرش Andrew Borden و نامادری‌اش Abby Borden متهم شد. او در سال ۱۸۹۳ محاکمه و تبرئه شد. با وجود این، پرونده همچنان در فرهنگ عامه زنده ماند و بحث درباره آن ادامه پیدا کرد.
داستان واقعی Lizzie Borden چه بود؟
در ۴ اوت ۱۸۹۲، Andrew و Abby Borden در خانه خود در Fall River ایالت Massachusetts کشته شدند. Lizzie، دختر Andrew، به‌عنوان مظنون اصلی تحت تعقیب قرار گرفت و در نهایت در ۲۰ ژوئن ۱۸۹۳ از اتهام قتل تبرئه شد.
پرونده بیشتر بر شواهد غیرمستقیم استوار بود. در جریان تحقیقات موضوعاتی مانند خرید احتمالی سم، سوزاندن یک لباس و اظهارات متناقض Lizzie مطرح شد. با این حال، دادستانی نتوانست پرونده‌ای ارائه کند که هیئت منصفه را به محکومیت برساند. هیئت منصفه پس از حدود ۹۰ دقیقه مشورت رأی به بی‌گناهی او داد.
نکته مهم این است که تبرئه شدن Lizzie Borden به معنای حل شدن پرونده نیست. او از اتهام قتل تبرئه شد، اما مشخص نشد چه کسی مسئول قتل‌ها بوده است. همین شکاف میان «اتهام»، «رأی دادگاه» و «حقیقت تاریخی نامعلوم» یکی از دلایلی است که پرونده را برای بیش از یک قرن جذاب نگه داشته است.
قبل از دیدن سریال بدانید: واقعیت تاریخی کجاست؟
- واقعیت: Andrew و Abby Borden در سال ۱۸۹۲ کشته شدند.
- واقعیت: Lizzie Borden به قتل آنها متهم شد.
- واقعیت: او در سال ۱۸۹۳ از اتهام قتل تبرئه شد.
- واقعیت: پرونده در سطح تاریخی همچنان بدون پاسخ قطعی درباره قاتل باقی مانده است.
- روایت دراماتیک: سریال Netflix بخشی از روابط، انگیزه‌ها، گفت‌وگوها و شرایط روانی شخصیت‌ها را برای ساخت یک درام تلویزیونی بازسازی می‌کند.
- نکته مهم: روایت سریال را نباید به‌طور خودکار معادل تمام واقعیت‌های تاریخی پرونده دانست.
خود Ella Beatty نیز در توضیح آماده‌سازی برای نقش Lizzie گفته است که برای شناخت پرونده واقعی، به منابع True Crime مراجعه کرده اما وظیفه او در نهایت تبدیل این مواد تاریخی به نسخه‌ای داستانی از شخصیت بوده است.
یک اشتباه معروف درباره Lizzie Borden
یکی از دلایل ماندگاری داستان Lizzie Borden یک شعر کودکانه مشهور است که تعداد ضربات واردشده به قربانیان را بسیار بیشتر از واقعیت تاریخی بیان می‌کند.
بررسی تاریخی جدید HISTORY نشان می‌دهد که Abby حدود ۱۸ یا ۱۹ ضربه و Andrew حدود ۱۰ یا ۱۱ ضربه دریافت کرده بودند. همچنین قربانی زن، نامادری Lizzie بود نه مادر تنی او. علاوه بر این، ابزار قتل در روایت‌های تاریخی بیشتر به‌عنوان یک hatchet یا تبرچه توصیف می‌شود، نه الزاماً همان «axe» بزرگی که در روایت عامه آمده است.
این نمونه به‌خوبی نشان می‌دهد که چگونه یک پرونده واقعی می‌تواند در طول زمان به یک افسانه فرهنگی تبدیل شود؛ افسانه‌ای که در آن جزئیات واقعی، شایعات و عناصر داستانی به یکدیگر می‌پیوندند.
آیا True Crime فقط سرگرمی است؟
پاسخ ساده‌ای برای این سؤال وجود ندارد.
برای برخی افراد، True Crime صرفاً سرگرمی است. برای برخی دیگر، این محتوا فرصتی برای شناخت روان‌شناسی جرم، تاریخ، نظام قضایی یا رفتار انسان فراهم می‌کند. پژوهش‌های جدید نیز نشان می‌دهند که انگیزه مخاطبان یکسان نیست و می‌تواند از کنجکاوی و هیجان تا هوشیاری در برابر خطر متفاوت باشد.
اما همین جذابیت می‌تواند یک مشکل اخلاقی نیز ایجاد کند.
روی تاریک True Crime؛ وقتی قربانی به بخشی از سرگرمی تبدیل می‌شود
هر پرونده جنایی واقعی، در نهایت داستان زندگی انسان‌های واقعی است. پشت یک پرونده، قربانی، خانواده، دوستان و افرادی وجود دارند که ممکن است هنوز با پیامدهای آن حادثه زندگی کنند.
یک پژوهش کیفی منتشرشده در سال ۲۰۲۵ با مصاحبه عمیق با ۲۰ نفر از افراد مرتبط با پرونده‌هایی که در تولیدات True Crime بازنمایی شده‌اند، نگرانی‌هایی درباره پیامدهای این ژانر برای خانواده‌ها و نزدیکان قربانیان مطرح کرد. شرکت‌کنندگان از مسائلی مانند نادرستی اطلاعات، sensationalism یا بزرگ‌نمایی تراژدی، از دست رفتن حریم خصوصی، رفتارهای آزاردهنده برخی مخاطبان و نداشتن کنترل بر نحوه تدوین داستان صحبت کردند.
بنابراین، مرز میان «کنجکاوی درباره یک پرونده» و «مصرف سرگرمی‌محور رنج دیگران» همیشه روشن نیست.
این موضوع به‌ویژه در عصر شبکه‌های اجتماعی اهمیت بیشتری پیدا کرده است؛ جایی که مخاطبان می‌توانند از تماشای یک مستند فراتر بروند، درباره پرونده تحقیق کنند، نظریه بسازند و حتی درباره زندگی افراد واقعی اظهار نظر کنند.
چرا پرونده‌های قدیمی دوباره محبوب می‌شوند؟
پرونده‌هایی مانند Lizzie Borden نشان می‌دهند که برای تبدیل شدن یک جنایت به یک داستان ماندگار، جدید بودن حادثه ضروری نیست.
یک پرونده قدیمی می‌تواند با ورود به یک رسانه جدید دوباره مورد توجه قرار گیرد. کتاب، فیلم، پادکست، مستند و حالا سریال‌های استریمینگ می‌توانند یک پرونده تاریخی را با زبان و زاویه‌ای تازه به مخاطبان جدید معرفی کنند.
پرونده Borden حتی در زمان خود نیز به یک پدیده رسانه‌ای تبدیل شده بود. روزنامه‌ها جزئیات پرونده را با شدت زیادی پوشش می‌دادند و همین توجه عمومی به ماندگاری آن کمک کرد.
اکنون Netflix همان پرونده را در قالب یک درام چندقسمتی بازسازی کرده است. همین تفاوت میان «پرونده واقعی» و «روایت دراماتیک» یکی از جذاب‌ترین بخش‌های تجربه True Crime است.
پس چرا نمی‌توانیم از True Crime چشم برداریم؟
پاسخ احتمالاً یک عامل واحد نیست. مجموعه‌ای از فرایندهای روان‌شناختی و ویژگی‌های روایی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند:
- کنجکاوی: می‌خواهیم بدانیم چه اتفاقی افتاده است.
- حل معما: سرنخ‌ها ما را به دنبال پاسخ می‌کشانند.
- شناخت ذهن مجرم: تلاش می‌کنیم رفتار غیرعادی انسان را توضیح دهیم.
- ترس کنترل‌شده: با یک تهدید واقعی یا روایت‌شده روبه‌رو می‌شویم، اما در محیط امن قرار داریم.
- کاهش ابهام: اطلاعات بیشتر می‌تواند به درک بهتر یک موقعیت ناشناخته کمک کند.
- هوشیاری: برخی مخاطبان می‌خواهند از پرونده‌های واقعی درباره خطرات احتمالی زندگی بیاموزند.
- ابهام تاریخی: پرونده‌های حل‌نشده به‌راحتی پایان پیدا نمی‌کنند.
با این حال، هیچ‌کدام از این عوامل به این معنا نیست که همه مخاطبان True Crime انگیزه یکسانی دارند. پژوهش‌ها نیز بر تفاوت انگیزه‌ها و تفاوت الگوهای مصرف محتوا تأکید کرده‌اند.
Monster: The Lizzie Borden Story را چگونه تماشا کنیم؟
اگر هدف فقط سرگرمی باشد، این سریال یک درام جنایی تاریخی است. اما اگر بخواهیم پرونده Lizzie Borden را واقعاً بشناسیم، بهتر است میان سه چیز تفاوت بگذاریم: آنچه در منابع تاریخی ثبت شده، آنچه در دادگاه ثابت نشد و آنچه فیلمنامه برای روایت داستان ساخته است.
Monster: The Lizzie Borden Story از ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶ در Netflix در دسترس قرار گرفته است و بازیگرانی مانند Ella Beatty، Vicky Krieps، Charlie Hunnam، Rebecca Hall و Billie Lourd در آن حضور دارند.
سؤالات متداول
Monster: The Lizzie Borden Story درباره چیست؟
این فصل از مجموعه Monster پرونده Lizzie Borden و قتل پدر و نامادری او در سال ۱۸۹۲ را به شکل یک درام تاریخی و جنایی روایت می‌کند.
آیا Lizzie Borden واقعاً قاتل پدر و نامادری‌اش بود؟
Lizzie Borden به قتل آنها متهم شد اما در سال ۱۸۹۳ از اتهامات تبرئه شد. قاتل واقعی در پرونده به‌طور قطعی مشخص نشده است.
چرا مردم به True Crime علاقه دارند؟
پژوهش‌ها عواملی مانند کنجکاوی بیمارگونه، علاقه به تهدید و رفتار مجرمانه، هیجان و هوشیاری دفاعی را با مصرف True Crime مرتبط دانسته‌اند.
آیا داستان سریال‌های True Crime کاملاً واقعی است؟
خیر. حتی وقتی یک اثر بر اساس پرونده واقعی ساخته می‌شود، ممکن است گفت‌وگوها، روابط، انگیزه‌ها و برخی موقعیت‌ها برای درام‌پردازی بازسازی یا تغییر داده شوند.
آیا True Crime می‌تواند برای خانواده قربانیان آسیب‌زا باشد؟
پژوهش‌های کیفی درباره افراد نزدیک به پرونده‌های True Crime نشان داده‌اند که بازنمایی رسانه‌ای می‌تواند با مشکلاتی مانند از دست رفتن حریم خصوصی، بازتروما و sensationalism همراه شود.
جمع‌بندی
چرا نمی‌توانیم از True Crime چشم برداریم؟ چون این ژانر هم‌زمان چند نیاز ذهنی را تحریک می‌کند: میل به دانستن، حل کردن یک معما، شناخت ذهن انسان و نزدیک شدن کنترل‌شده به چیزی که از آن می‌ترسیم.
اما داستان‌هایی مانند Lizzie Borden یادآوری می‌کنند که پشت هر پرونده واقعی، زندگی انسان‌های واقعی قرار دارد. شاید بهترین روش تماشای True Crime این باشد که هم از قدرت داستان‌گویی آن لذت ببریم، هم میان واقعیت تاریخی و درام تفاوت بگذاریم و هم قربانیان را فراموش نکنیم.
اگر Monster: The Lizzie Borden Story را تماشا می‌کنید، جزئیات داستان سریال را با واقعیت تاریخی پرونده مقایسه کنید؛ همین تفاوت‌ها می‌توانند بخش جذاب دیگری از ماجرا باشند.
این مقاله بر اساس منابع پژوهشی و تاریخی و اطلاعات منتشرشده درباره Monster: The Lizzie Borden Story تهیه شده است. روایت دراماتیک Netflix را نباید معادل واقعیت قطعی پرونده Lizzie Borden دانست.
