پژوهشی جدید نشان می‌دهد تصور بهتر بودن زنان در چندوظیفه‌ای بودن بیشتر به توانایی حفظ مکالمه در شرایط فشار مربوط است، نه برتری کلی در انجام هم‌زمان چند کار.
- زنان و مردان در چهار وظیفه شناختی اصلی این آزمایش عملکرد مشابهی داشتند.
- تفاوت اصلی در حفظ مکالمه هنگام انجام چند کار هم‌زمان مشاهده شد.
- برداشت دیگران از توانایی افراد بیشتر تحت تأثیر رفتار ارتباطی آن‌ها قرار گرفت.
چرا زنان اغلب در چندوظیفه‌ای بودن بهتر از مردان به نظر می‌رسند؟
سال‌هاست این باور در میان مردم وجود دارد که زنان در انجام چند کار هم‌زمان بهتر از مردان هستند. این تصور از گفت‌وگوهای روزمره تا رسانه‌های عمومی بارها تکرار شده است.
با این حال، مطالعات علمی تاکنون شواهد روشنی پیدا نکرده‌اند که نشان دهد زنان همیشه هنگام انجام چند کار هم‌زمان عملکرد بهتری نسبت به مردان دارند.
اکنون پژوهشی جدید نشان می‌دهد پاسخ این تفاوت ظاهری ممکن است در بخش کوچکی از رفتار روزمره نهفته باشد؛ یعنی توانایی حفظ مکالمه هنگام افزایش فشار، نه یک برتری کلی در توانایی انجام چند کار.
مطالعه یک باور رایج درباره چندوظیفه‌ای بودن زنان
آندره و دیانا زامیتات (André and Diana Szameitat) تلاش کردند فاصله میان باور عمومی و نتایج آزمایش‌های علمی را بررسی کنند. آن‌ها معتقد بودند آزمایش‌های قدیمی یک مشکل مهم داشتند: شرکت‌کنندگان معمولاً به یک صفحه کامپیوتر محدود می‌شدند و شرایط واقعی زندگی را نشان نمی‌دادند.
پژوهشگران چه کسانی بودند؟
آندره زامیتات پژوهش‌های خود را در دانشگاه برونل لندن (Brunel University of London) در شهر آکسبریج انجام می‌دهد. حوزه تحقیق او بررسی نحوه مدیریت مغز هنگام مواجهه با چند درخواست هم‌زمان است.
دیانا زامیتات در دانشگاه City St George’s، University of London فعالیت می‌کند. این دو پژوهشگر آزمایشی طراحی کردند که بیشتر شبیه یک بعدازظهر شلوغ در خانه بود تا یک آزمایشگاه سنتی.
این پروژه توسط بنیاد Bial، یک نهاد پژوهشی مستقر در پرتغال، تأمین مالی شد.
آزمایش چندوظیفه‌ای تحت فشار چگونه انجام شد؟
در این آزمایش، پنج وظیفه مختلف روی سه میز قرار داده شد و شرکت‌کنندگان مجبور بودند برای انجام آن‌ها بین میزها حرکت کنند. هیچ‌کس اجازه نداشت بنشیند.
وظایف شرکت‌کنندگان
- وظیفه اصلی شامل یک فعالیت شبیه آشپزی بود که در آن افراد باید از روی یک دستور چاپ‌شده و مواد غذایی فرضی استفاده می‌کردند.
- یک تایمر آشپزخانه دائماً روند کار را قطع می‌کرد.
- هنگام زنگ خوردن تایمر، افراد باید به میز دوم می‌رفتند و دو پازل کاغذی را انجام می‌دادند.
- در یکی از پازل‌ها باید فهرست شماره‌های تلفن بررسی می‌شد.
- در پازل دیگر باید حروف و اعداد مشخص می‌شدند، سپس افراد به دستور آشپزی بازمی‌گشتند.
- هم‌زمان، روی یک صفحه کلمات تکی نمایش داده می‌شد و افراد باید هر کلمه‌ای را که روی پس‌زمینه قرمز ظاهر می‌شد یادداشت می‌کردند.
- هر ۲۰ ثانیه یک صدای ضبط‌شده سؤالی مطرح می‌کرد؛ برای مثال اینکه فرد ترجیح می‌دهد تمام پول خود را از دست بدهد یا تمام عکس‌هایی را که تاکنون گرفته است.
نتایج آزمایش: تفاوت اصلی در مکالمه بود
در طول ده دقیقه آزمایش، فشار زمانی افزایش پیدا کرد. فاصله میان زنگ‌های تایمر ابتدا ۹۰ ثانیه بود و در پایان به ۳۰ ثانیه کاهش یافت. شرایط آرام اولیه به‌تدریج به یک وضعیت شلوغ و پراسترس تبدیل شد.
در چهار مورد از پنج وظیفه، زنان و مردان تقریباً عملکرد مشابهی داشتند:
- دستور آشپزی
- جست‌وجوی شماره تلفن
- پازل حروف و اعداد
- تشخیص کلمات روی صفحه
اما وظیفه مکالمه نتیجه متفاوتی داشت. مردان بسیار بیشتر از زنان سؤالات صوتی را نادیده گرفتند و تعداد پاسخ‌های حذف‌شده آن‌ها بیش از دو برابر زنان بود.
از نظر عددی، زنان حدود ۱۲ درصد از سؤال‌ها را بی‌پاسخ گذاشتند، در حالی که مردان تقریباً ۲۸ درصد سؤال‌ها را بدون پاسخ رها کردند.
مشکل مردان در پاسخ دادن نبود، در ادامه دادن مکالمه بود
ممکن بود تصور شود مردانی که کمتر صحبت کردند، در مکالمه تحت فشار ضعیف‌تر بودند. اما داده‌ها چنین چیزی را نشان نداد.
زمانی که مردان پاسخ می‌دادند، پاسخ‌های آن‌ها به همان اندازه کامل بود و با سرعت مشابه زنان ارائه می‌شد.
بنابراین تفاوت اصلی در کیفیت صحبت کردن نبود، بلکه در تصمیم یا توانایی ادامه دادن مکالمه هنگام فشار چند کار هم‌زمان بود.
به بیان ساده، بسیاری از مردان مکالمه را کنار گذاشتند؛ نه اینکه نتوانند آن را انجام دهند.
چرا زنان توانمندتر به نظر رسیدند؟
بخش دوم تحقیق یک سؤال جدید را بررسی کرد: آیا افراد بیرونی می‌توانند این تفاوت را مشاهده کنند؟
پژوهشگران ویدئوهای کوتاهی از افراد شرکت‌کننده در آزمایش را به ۱۶۰ نفر نشان دادند. این افراد از هدف مطالعه اطلاعی نداشتند و فقط باید عملکرد افراد را ارزیابی می‌کردند.
نتیجه نشان داد زنان تقریباً در تمام معیارها بهتر دیده شدند. آن‌ها:
- کنترل بیشتری روی شرایط داشتند.
- توانمندتر به نظر می‌رسیدند.
- هوشیارتر ارزیابی شدند.
- رضایت بیشتری از انجام کار نشان می‌دادند.
با افزایش فشار در ویدئوها، مردان بیشتر مضطرب دیده شدند، در حالی که زنان تقریباً آرامش مشابهی با شرایط قبل حفظ کردند.
نقش مکالمه در برداشت دیگران از توانایی افراد
مهم‌ترین بخش مطالعه این بود که ارزیابی افراد بیرونی تقریباً فقط با یک عامل ارتباط داشت: میزان پاسخ دادن به سؤال‌های صوتی.
افرادی که بیشتر به سؤال‌های مکالمه پاسخ داده بودند، آرام‌تر، باثبات‌تر و بهتر ارزیابی شدند. عملکرد در چهار وظیفه دیگر تأثیر مشابهی روی برداشت مشاهده‌کنندگان نداشت.
به عبارت دیگر، افراد بیشتر به رفتار ارتباطی توجه می‌کردند. فردی که ساکت می‌شد، حتی اگر سایر کارها را به خوبی انجام می‌داد، ممکن بود فردی ناتوان یا تحت فشار به نظر برسد.
این موضوع با پدیده‌ای شناخته‌شده به نام «اثر شاخی» (Horn Effect) ارتباط دارد؛ حالتی که یک ویژگی منفی باعث می‌شود افراد سایر ویژگی‌ها را نیز منفی ارزیابی کنند.
آیا مکالمه یک توانایی زنانه است؟
پژوهشگران تأکید می‌کنند که این مطالعه نشان نمی‌دهد صحبت کردن یک مهارت زنانه و سکوت یک ضعف مردانه است.
نتایج فقط یک گرایش آماری در یک گروه را نشان می‌دهد و درباره توانایی هیچ فرد مشخصی حکم قطعی صادر نمی‌کند.
نویسندگان مطالعه احتمال می‌دهند یکی از عوامل این تفاوت، گرایش بیشتر زنان به گفت‌وگوهای اجتماعی، به‌خصوص هنگام بیان دیدگاه‌های شخصی باشد. بسیاری از سؤال‌های آزمایش نیز دقیقاً چنین نوع پاسخی را نیاز داشتند.
آن‌ها این موضوع را با برخی دیدگاه‌های تکاملی درباره نقش ارتباط اجتماعی زنان مرتبط می‌دانند، اما تأکید دارند که این تنها یک احتمال است و دلیل قطعی محسوب نمی‌شود.
اهمیت ارتباط کلامی در شرایط فشار
نتایج این تحقیق فقط به یک آزمایش شبیه آشپزخانه محدود نمی‌شود. بسیاری از مشاغل نیازمند حفظ ارتباط کلامی در شرایط فشار هستند.
برای مثال، در برج کنترل پرواز یا اتاق عمل، کاهش ناگهانی مکالمه می‌تواند اهمیت زیادی داشته باشد. همچنین ممکن است سکوت فرد به اشتباه بی‌ادبی تلقی شود، در حالی که دلیل واقعی آن فشار ذهنی و افزایش بار کاری باشد.
پژوهشگران پیشنهاد می‌کنند آموزش‌های ویژه‌ای طراحی شود تا افراد بتوانند در شرایط حساس، ارتباط کلامی خود را حفظ کنند. این موضوع نیازمند تحقیقات بیشتری در آینده است.
نظر آندره زامیتات درباره نتایج تحقیق
آندره زامیتات گفت:
«در مجموع، داده‌های ما تأیید می‌کنند که تفاوت جنسیتی قابل توجهی در وظایف شناختی دیداری-حرکتی وجود ندارد، اما تفاوت‌های مهمی در توانایی حفظ مکالمه هنگام انجام چندوظیفه‌ای وجود دارد.»
او افزود:
«این توانایی در زندگی روزمره اهمیت زیادی دارد و می‌تواند توضیح دهد چرا باور عمومی گسترده‌ای شکل گرفته است که زنان در چندوظیفه‌ای بودن بهتر از مردان هستند.»
سؤالات متداول درباره چندوظیفه‌ای بودن زنان و مردان
آیا زنان واقعاً در انجام چند کار هم‌زمان بهتر از مردان هستند؟
این مطالعه نشان می‌دهد تفاوت کلی در انجام وظایف چندگانه وجود ندارد، اما زنان در حفظ مکالمه هنگام فشار بهتر عمل کردند.
مهم‌ترین تفاوت زنان و مردان در این تحقیق چه بود؟
تفاوت اصلی در تعداد پاسخ دادن به سؤالات صوتی بود، نه در انجام وظایف دیگر.
آیا این تحقیق نشان می‌دهد مردان توانایی ارتباطی کمتری دارند؟
خیر. نتایج فقط یک تفاوت آماری در شرایط خاص را نشان می‌دهد و درباره افراد به‌صورت جداگانه قضاوت نمی‌کند.
این پژوهش در کدام مجله منتشر شده است؟
این مطالعه در مجله علمی Psychological Research منتشر شده است.
جمع‌بندی: چندوظیفه‌ای بودن زنان بیشتر به ارتباط در فشار مربوط است
پژوهش جدید نشان می‌دهد تصویری که زنان را چندوظیفه‌ای‌تر از مردان می‌داند، ممکن است بیشتر از توانایی حفظ ارتباط کلامی در شرایط پراسترس ناشی شود، نه تفاوت اساسی در عملکرد مغز.
درک این تفاوت‌ها می‌تواند به بهبود آموزش‌های کاری، ارتباط تیمی و مدیریت شرایط پرفشار کمک کند. برای مطالعه بیشتر درباره یافته‌های جدید روانشناسی، مقالات علمی ما را دنبال کنید.
