شناسایی یک قارچ منتقلشده از گربه به انسان باعث نگرانی جدی دانشمندان شده است. پژوهشگران اخیراً حضور گونهای به نام Sporothrix brasiliensis را ثبت کردهاند؛ قارچی که عامل عفونتهای پوستی است و اکنون در اروگوئه نیز مشاهده شده است.
این کشف پس از تایید مواردی از انتقال عفونت از گربهها به انسانها، حیوانات خانگی و حیوانات محلی صورت گرفت. در نتیجه، یک مورد نگرانکننده منفرد اکنون به نشانهای از گسترش یک تهدید قارچی دشوار برای کنترل در آمریکای جنوبی تبدیل شده است.
گربهها و نقش آنها در انتقال قارچ Sporothrix
در مناطق مالدونادو و روچا در سواحل جنوب شرقی اروگوئه، گزارشی از سوی موسسه بهداشت، وجود این قارچ را در گربهها، سایر حیوانات خانگی و انسانها تایید کرده است.
بر اساس این دادهها، پژوهشگری به نام الیسا کابزا از دانشگاه جمهوری (Udelar) این موارد را به گونه Sporothrix brasiliensis مرتبط دانست.
تیم تحقیقاتی او گربههای بیمار متعددی را شناسایی کرد که ارتباطی با اولین مورد گزارششده نداشتند. این موضوع نشان میدهد که قارچ در حال گسترش محلی است.
این یافته، تهدید را از یک مشکل محدود خانگی به یک چالش گستردهتر تبدیل کرده است؛ اینکه چرا گربهها این قارچ را با چنین کارایی بالایی منتقل میکنند.
چرا گربهها عامل تقویت انتشار این قارچ هستند؟
- زخمهای باز در گربههای آلوده حاوی مقادیر زیادی از قارچ هستند، بهویژه در ناحیه بینی، صورت، دهان و پنجهها
- خراش، گاز گرفتن یا تماس با ترشحات زخم میتواند قارچ را مستقیماً وارد پوست انسان کند
- گربهها هنگام خراش یا گاز گرفتن، حجم زیادی از سلولهای قارچی را منتقل میکنند
- گربههای خیابانی به دلیل تحرک بالا و درگیری با یکدیگر، عامل اصلی گسترش سریع قارچ در محلهها هستند
تغییر شکل قارچ در دمای بدن
این قارچ در محیط بیرون به شکل رشتهای رشد میکند، اما در دمای بدن به فرم مخمری و فشرده تبدیل میشود.
این تغییر ساختار اهمیت زیادی دارد، زیرا فرم کوچکتر بهراحتی در بافتهای آسیبدیده نفوذ کرده و تکثیر میشود.
پژوهشگران این ویژگی را «دیمورفیسم» مینامند؛ یعنی توانایی تغییر شکل بر اساس دما. این ویژگی به قارچ کمک میکند هم در محیط و هم در بدن میزبان زنده بماند.
علائم عفونت قارچی در انسان و گربه
در انسان
- شروع با یک برجستگی قرمز که ممکن است باز شود
- ایجاد زخمهای خطی در مسیر کانالهای لنفاوی زیر پوست
- گسترش تدریجی ضایعات پوستی
در گربهها
- زخمهای مقاوم و دیر بهبود
- ریزش مو و پوستهپوسته شدن، بهویژه در صورت و سر
- گاهی قرمزی و ترشح از چشمها
در موارد نادر، عفونت میتواند به فراتر از پوست گسترش یابد، بنابراین تشخیص زودهنگام اهمیت بالایی دارد.
روشهای تشخیص قارچ منتقلشده از گربه به انسان
پزشکان معمولاً با بررسی نمونه زخم زیر میکروسکوپ یا کشت قارچ، بیماری را تشخیص میدهند.
این موضوع اهمیت دارد، زیرا این زخمها اغلب با عفونتهای باکتریایی اشتباه گرفته میشوند و بیمار به اشتباه آنتیبیوتیک دریافت میکند.
این بیماری قابل درمان است، اما درمان با داروهای ضدقارچ ممکن است هفتهها یا حتی ماهها طول بکشد، بهویژه در گربهها که کنترل آنها دشوارتر است.
چه کسانی بیشتر در معرض خطر هستند؟
- کودکان خردسال
- سالمندان
- افراد با سیستم ایمنی ضعیف
در موارد نادر، عفونت میتواند به مفاصل، ریهها یا حتی پوشش مغز گسترش یابد که درمان را بسیار پیچیدهتر میکند.
گسترش منطقهای این قارچ
در آرژانتین، گزارشی در سال ۲۰۲۴ دو مورد انسانی را به یک منبع مشترک مرتبط دانست که از تماس با گربههای بیمار ناشی شده بود.
سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده است که این بیماری در برزیل و کشورهای همسایه بهطور گسترده در حال انتشار است.
در دهه گذشته، بیش از ۱۱ هزار مورد انسانی در آمریکای جنوبی گزارش شده است.
جابجایی گربهها، چه قانونی چه غیررسمی، اکنون به یک عامل مهم در انتقال این قارچ تبدیل شده است.
الگوی قدیمی اروگوئه
پیش از این، موارد ابتلا در اروگوئه بیشتر از طریق تماس با خاک، گیاهان یا حیواناتی مانند آرمادیلو رخ میداد.
بررسیها نشان دادهاند که طی ۳۸ سال، ۱۵۷ مورد ثبت شده که بیشتر آنها به خراش آرمادیلو مرتبط بودهاند.
به همین دلیل، ظهور مسیر انتقال جدید از طریق گربهها، توجه زیادی را جلب کرده است.
چالشهای کنترل بیماری
- گربههای خیابانی اغلب تشخیص داده نمیشوند
- درمان آنها دشوار است
- در دوره بیماری در محیط آزاد تردد دارند
مطالعات نشان دادهاند که حتی عطسه گربههای آلوده نیز میتواند قطرات حاوی قارچ را منتشر کند.
بنابراین، کنترل این بیماری نیازمند همکاری همزمان بین سیستمهای بهداشت انسانی، دامپزشکی و گزارشدهی محلی است.
این کشف چه تغییری ایجاد میکند؟
شناسایی این قارچ در اروگوئه نشان میدهد که تهدیدی که قبلاً بیشتر به برزیل محدود بود، اکنون در جنوب آمریکای جنوبی نیز جایگاه پیدا کرده است.
تشخیص سریع، درمان همزمان انسان و حیوان، و کنترل جمعیت گربههای خیابانی نقش کلیدی در جلوگیری از گسترش بیشتر این بیماری دارند.
جمعبندی
قارچ منتقلشده از گربه به انسان اکنون به یک تهدید جدی بهداشت عمومی تبدیل شده است. کنترل آن نیازمند آگاهی، تشخیص سریع و مدیریت همزمان انسان و حیوان است.
اگر با گربهها در تماس هستید، این مقاله را با دیگران به اشتراک بگذارید و تجربه یا سوالات خود را در بخش نظرات بنویسید.
