شیوع ویروس هانتا در کشتی کروز هلندی MV Hondius که از آرژانتین حرکت کرده بود، نگرانی گستردهای در میان مقامهای بهداشتی جهان ایجاد کرده است. با افزایش شمار مبتلایان به هشت نفر و مرگ سه نفر، سازمان جهانی بهداشت هشدار داده که احتمال ثبت موارد جدید وجود دارد، هرچند خطر وقوع یک پاندمی جهانی پایین ارزیابی میشود.
کشتی MV Hondius با حدود ۲۰۰ مسافر از کشورهای مختلف، در مسیر سفر خود در چندین نقطه توقف داشته است. اکنون نگرانیها درباره نحوه آغاز این شیوع، میزان سرایت آن، امکان گسترش جهانی بیماری افزایش یافته است.
دکتر تدروس آدهانوم گبریسوس، مدیرکل سازمان جهانی بهداشت اعلام کرد تاکنون هشت مورد ابتلا به ویروس هانتا شناسایی شده که سه نفر از آنها جان خود را از دست دادهاند. مقامهای سازمان جهانی بهداشت همچنین تأکید کردند دوره نهفتگی بیماری ممکن است تا شش هفته ادامه داشته باشد، به همین دلیل احتمال مشاهده موارد بیشتر وجود دارد.
ویروس هانتا چیست؟
ویروس هانتا از دهه ۱۹۵۰ شناخته شده است. متخصصان میگویند هانتاویروسها گروهی از ویروسها هستند که توسط جوندگان منتقل میشوند و میتوانند در انسان بیماریهای شدید ایجاد کنند. انتقال ویروس معمولاً از طریق تماس با جوندگان آلوده یا ادرار، مدفوع، بزاق آنها رخ میدهد.
طبق اعلام مرکز کنترل و پیشگیری بیماری آمریکا، حدود ۴۰ نوع مختلف هانتاویروس در جهان وجود دارد که هرکدام میتوانند بیماریهای متفاوتی ایجاد کنند. شدت بیماری از علائم خفیف تا شرایط مرگبار متغیر است.
گونههای مشاهدهشده در قاره آمریکا میتوانند باعث سندرم قلبیریوی هانتاویروس شوند؛ بیماری خطرناکی که نارسایی شدید تنفسی ایجاد میکند و میزان مرگومیر آن گاهی به ۵۰ درصد میرسد.
ویروس Andes که در آمریکای جنوبی دیده میشود، تنها نوع شناختهشدهای است که امکان انتقال محدود بین انسانها را دارد. این انتقال معمولاً در تماس نزدیک، طولانیمدت رخ میدهد.
در اروپا و آسیا نیز گونههای دیگری از ویروس هانتا مشاهده میشوند که باعث تب خونریزیدهنده همراه با سندرم کلیوی میشوند.
متخصصان اعلام کردهاند گونه شناساییشده در کشتی MV Hondius از نوع Andes است.
علائم ویروس هانتا چیست؟
مرحله اولیه بیماری معمولاً با علائمی شبیه آنفلوآنزا آغاز میشود و به همین دلیل ممکن است با بیماریهای ویروسی دیگر اشتباه گرفته شود. این علائم اغلب یک تا دو هفته پس از ابتلا ظاهر میشوند.
علائم اولیه هانتاویروس
- تب بالا بین ۳۸ تا ۴۰ درجه
- سردرد شدید
- درد عضلات و مفاصل بهویژه در کمر، ران، لگن
- ضعف و خستگی
- بیاشتهایی
- تهوع و استفراغ
- درد شکم
- اسهال در برخی بیماران
این علائم ممکن است چند روز ادامه داشته باشند و بیماری شبیه سرماخوردگی یا عفونت گوارشی به نظر برسد. اما در برخی بیماران وضعیت بهسرعت وخیم میشود.
علائم مرحله پیشرفته
پس از مرحله اولیه، بیماری وارد فاز شدیدتر میشود که میتواند اندامهای حیاتی را درگیر کند.
سندرم ریوی هانتاویروس (HPS)
- تنگی نفس شدید
- سرفه خشک
- احساس فشار در قفسه سینه
- تجمع مایع در ریهها
- نارسایی تنفسی
- افت فشار خون
- شوک
تب خونریزیدهنده همراه با سندرم کلیوی (HFRS)
- درد شدید کلیه
- کاهش یا توقف ادرار
- تورم صورت و اندامها
- خونریزی از لثه، بینی، پوست یا ادرار
- افت فشار خون
- نارسایی کلیه
ویروس هانتا چگونه منتقل میشود؟
انتقال هانتاویروس معمولاً از طریق تماس با ادرار، مدفوع، بزاق جوندگان آلوده رخ میدهد. رایجترین روش انتقال، استنشاق ذرات آلوده موجود در هوا است که پس از خشک شدن ترشحات جوندگان ایجاد میشوند.
خطر ابتلا هنگام تمیز کردن مکانهای بسته آلوده به موشها افزایش مییابد. تماس دست آلوده با دهان، بینی یا چشم نیز میتواند ویروس را وارد بدن کند.
راههای انتقال هانتاویروس
- استنشاق ذرات آلوده در هوا
- تماس مستقیم با جوندگان آلوده
- گزش جوندگان در موارد نادر
هانتاویروس در دسته بیماریهای مشترک بین انسان و حیوان قرار میگیرد.
آیا هانتاویروس بین انسانها منتقل میشود؟
کارشناسان میگویند گونه Andes تنها نوعی است که میتواند در شرایط محدود بین انسانها منتقل شود. با این حال متخصصان تأکید دارند انتقال آن مانند کووید-۱۹ آسان نیست.
دکتر پابلو ویال، متخصص بیماریهای عفونی در شیلی اعلام کرده انتقال انسان به انسان فقط ۲ تا ۵ درصد موارد Andes را تشکیل میدهد. سازمان جهانی بهداشت نیز اعلام کرده انتقالها معمولاً در میان کارکنان درمانی یا افرادی با تماس نزدیک فیزیکی مشاهده شده است.
میزان مرگومیر بیماری ممکن است به ۵۰ درصد برسد، زیرا ویروس اندامهای حیاتی مانند ریه و کلیه را هدف قرار میدهد.
با این حال همه مبتلایان دچار بیماری شدید نمیشوند. حدود ۴۰ درصد بیماران علائم خفیف دارند، اما ۶۰ درصد ممکن است دچار سندرم شدید قلبیریوی شوند.
آیا برای هانتاویروس آزمایش وجود دارد؟
برای تشخیص هانتاویروس چند روش آزمایشگاهی استفاده میشود. برخی موارد مرتبط با کشتی MV Hondius از طریق آزمایش PCR تأیید شدهاند. این آزمایش با شناسایی مواد ژنتیکی ویروس، بیماری را تشخیص میدهد.
روش دیگر، آزمایش آنتیبادی است که پاسخ سیستم ایمنی بدن را بررسی میکند. در این روش سطح آنتیبادیهای IgM و IgG اندازهگیری میشود.
کارشناسان هشدار میدهند دوره نهفتگی طولانی بیماری ممکن است باعث شود آزمایشها در مراحل اولیه نتوانند ویروس را تشخیص دهند.
درمان ویروس هانتا چیست؟
در حال حاضر درمان ضدویروسی اختصاصی برای هانتاویروس وجود ندارد. درمان موجود بر کنترل علائم و مراقبت حمایتی تمرکز دارد.
در موارد درگیری ریوی، بیماران ممکن است به اکسیژن، مراقبت ویژه، دستگاه تنفس مصنوعی نیاز داشته باشند. در موارد درگیری کلیه نیز دیالیز ضروری میشود.
پزشکان تأکید میکنند تشخیص سریع، مهمترین عامل در افزایش شانس بهبودی است.
آیا ویروس هانتا میتواند پاندمی ایجاد کند؟
سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده شیوع اخیر هانتاویروس به معنای آغاز یک پاندمی جهانی جدید نیست. این سازمان تأکید دارد الگوی انتقال ویروس با کووید-۱۹ متفاوت است و خطر گسترش گسترده آن پایین ارزیابی میشود.
درباره کشتی MV Hondius چه میدانیم؟
کشتی کروز هلندی MV Hondius از شهر اوشوآیا در آرژانتین حرکت کرد. این کشتی در مسیر خود از قطب جنوب، جزایر فالکلند، سنت هلنا، جزایر کیپورد عبور میکرد و مقصد نهایی آن جزایر قناری بود.
اولین بیمار در ۹ آوریل علائم نشان داد. سازمان جهانی بهداشت اعلام کرد این فرد پیش از سفر، در تورهای پرندهنگری در آرژانتین، شیلی، اروگوئه شرکت کرده بود؛ مناطقی که جوندگان حامل ویروس در آنها حضور دارند.
در ادامه، سه نفر شامل دو شهروند هلندی، یک شهروند آلمانی جان باختند. کشتی پس از ثبت موارد بیماری، سه روز در نزدیکی کیپورد متوقف شد تا برخی بیماران تخلیه شوند.
مقامهای اسپانیا اعلام کردند ۱۴۷ فرد باقیمانده در کشتی هیچ علامتی ندارند و پس از رسیدن به تنریف تحت ارزیابی پزشکی قرار خواهند گرفت.
کدام کشورها هشدار دریافت کردند؟
سازمان جهانی بهداشت اعلام کرد کشورهایی که شهروندانشان از کشتی پیاده شدهاند، در جریان وضعیت قرار گرفتهاند.
در میان ۱۲ کشور مطلعشده، نام ترکیه نیز دیده میشود. کشورهای دیگر شامل آمریکا، بریتانیا، کانادا، آلمان، هلند، نیوزیلند، سوئیس، سوئد، دانمارک، سنگاپور هستند.
تاکنون مقامهای رسمی درباره وضعیت شهروندان ترک حاضر در کشتی اطلاعیهای منتشر نکردهاند.
یوتیوبر معروف ترکیه، روهی چنت نیز اعلام کرد پس از نخستین مرگ، کشتی را ترک کرده است. همچنین عکاس طبیعت، امین یوغورتچواوغلو که هنوز در کشتی حضور دارد، گفت شرایط آرام است و مسافران در قرنطینه کامل قرار ندارند.
چرا شیوع هانتاویروس اکنون افزایش یافته است؟
بسیاری از متخصصان سلامت عمومی افزایش موارد هانتاویروس را با تغییرات اقلیمی مرتبط میدانند. آرژانتین یکی از کشورهایی است که بالاترین میزان ابتلا به هانتاویروس در آمریکای لاتین را دارد.
کارشناسان میگویند افزایش دما باعث گسترش زیستگاه جوندگان حامل ویروس شده است. تغییرات اکوسیستم نیز جمعیت موشهای ناقل بیماری را افزایش داده و احتمال انتقال به انسان را بیشتر کرده است.
متخصص بیماریهای عفونی آرژانتینی، هوگو پیتزی اعلام کرد تغییرات اقلیمی شرایط کشور را گرمتر و مرطوبتر کرده و این مسئله علاوه بر افزایش بیماریهایی مانند تب دنگی، باعث گسترش گیاهان استوایی و رشد جمعیت جوندگان شده است.
وزارت بهداشت آرژانتین اعلام کرد از ژوئن ۲۰۲۵ تاکنون ۱۰۱ مورد هانتاویروس در این کشور ثبت شده که تقریباً دو برابر مدت مشابه سال قبل است.
جمعبندی
ویروس هانتا اگرچه بیماری نادری محسوب میشود، اما میتواند بسیار خطرناک و مرگبار باشد. متخصصان تأکید میکنند احتمال وقوع پاندمی جهانی پایین است، اما افزایش موارد ابتلا زنگ خطری درباره تغییرات اقلیمی، گسترش جوندگان ناقل بیماری محسوب میشود.
برای دنبال کردن تازهترین اخبار سلامت جهانی، گزارشهای علمی، تحلیل بیماریهای نوظهور، مجله ما را دنبال کنید.
