- چین در حال بررسی محدود کردن دسترسی خارجی به پیشرفتهترین مدلهای هوش مصنوعی است.
- نگرانی درباره مدل Mythos و امنیت سایبری از مهمترین دلایل این بررسی عنوان شده است.
- اجرای احتمالی این سیاست میتواند بازار جهانی هوش مصنوعی را از نظر هزینه و رقابت تحت تأثیر قرار دهد.
چین در حال بررسی اعمال محدودیت بر دسترسی کاربران خارجی به پیشرفتهترین مدلهای هوش مصنوعی خود است. این اقدام هنوز نهایی نشده، اما در صورت اجرا میتواند بر رقابت جهانی، هزینه استفاده از فناوریهای هوش مصنوعی، امنیت سایبری تأثیر قابل توجهی بگذارد.
بر اساس اطلاعات سه منبع آگاه که با خبرگزاری Reuters گفتوگو کردهاند، مقامهای چینی طی یک ماه گذشته مجموعهای از نشستها را با شرکتهای بزرگ فناوری این کشور برگزار کردهاند تا محدود کردن دسترسی خارجی به پیشرفتهترین مدلهای هوش مصنوعی چین، از جمله مدلهایی که هنوز عرضه نشدهاند، بررسی شود.
این نشستها ادامه سیاستهای دولت پکن برای حفظ فناوریهای بومی هوش مصنوعی در داخل کشور محسوب میشود. نمایندگانی از Alibaba، ByteDance، استارتاپ هوش مصنوعی Z.ai در این جلسات حضور داشتهاند. منابع به دلیل نداشتن مجوز برای گفتوگو با رسانهها، نخواستند نامشان فاش شود.
محدودیت دسترسی مدلهای هوش مصنوعی چین چه پیامدهایی دارد؟
مدلهای هوش مصنوعی چینی پس از معرفی مدل R1 توسط DeepSeek در سال گذشته، به دلیل هزینه پایین، عملکرد رو به رشد، به سرعت در بازار جهانی گسترش یافتند.
کارشناسان معتقدند اگر پکن دسترسی به این مدلها را محدود کند:
- هزینه استفاده بسیاری از شرکتها از هوش مصنوعی افزایش مییابد.
- رقابت جهانی در حوزه مدلهای هوش مصنوعی تحت تأثیر قرار میگیرد.
- بازار بینالمللی AI با تغییرات قابل توجهی روبهرو خواهد شد.
محدودیتهای جدید در دست بررسی است
به گفته منابع آگاه، نشستهایی که به ابتکار وزارت بازرگانی چین برگزار شده، محدود کردن دسترسی به پیشرفتهترین مدلهای هوش مصنوعی را بررسی کرده است؛ چه مدلهای متنبسته (Closed Source)، چه مدلهایی که ساختار بازتری دارند.
در این جلسات همچنین موضوعات زیر مطرح شده است:
- جرمانگاری افشای فناوری یا سرقت فناوریهای هوش مصنوعی تحت قوانین سختگیرانه امنیت ملی چین.
- بررسی محدودیت برای سرمایهگذارانی که قصد سرمایهگذاری در استارتاپهای هوش مصنوعی چین را دارند.
منابع تأکید کردهاند دامنه احتمالی این محدودیتها هنوز مشخص نیست. همچنین روشن نیست این مقررات چه زمانی اجرایی خواهند شد یا اساساً به مرحله اجرا خواهند رسید.
مدلهای چینی در رقابت جهانی
شرکتهای Alibaba، ByteDance، Z.ai هم مدلهای متنبسته، هم مدلهای Open-Weight را توسعه میدهند؛ مدلهایی که کاربران میتوانند آنها را دانلود، اجرا، شخصیسازی کنند.
مهمترین مدلهای هوش مصنوعی چین
- Qwen محصول Alibaba
- Doubao محصول ByteDance
- GLM-5.2 محصول Z.ai
مدلهای Qwen، Doubao از پرکاربردترین سامانههای هوش مصنوعی چین هستند. همچنین مدل GLM-5.2 که اخیراً توسط Z.ai معرفی شده، با وجود هزینه پایین، عملکردی ارائه داده که توان رقابت با پیشرفتهترین مدلهای آمریکایی را دارد و توجه سیلیکونولی را به خود جلب کرده است.
هوش مصنوعی، امنیت ملی، رقابت چین و آمریکا
بررسی محدودیتهای جدید در چین، مشابه اقداماتی است که ایالات متحده طی ماههای اخیر انجام داده است.
دولت Donald Trump نظارت بر مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی آمریکا را تشدید کرده است. دلیل این تصمیم، نگرانی از استفاده احتمالی چین، روسیه، سایر کشورهای رقیب از این فناوریها در فعالیتهای نظامی یا اطلاعاتی عنوان شده است.
در ماه ژوئن، دولت آمریکا دسترسی اتباع خارجی به مدلهای پیشرفته Fable، Mythos متعلق به Anthropic را ممنوع کرد. به دلیل امکانپذیر نبودن تأیید لحظهای تابعیت کاربران، Anthropic به صورت موقت دسترسی همه کاربران به این مدلها را متوقف کرد.
پس از اعمال تدابیر امنیتی بیشتر، محدودیتهای صادراتی مدل Fable برای استفاده عمومی لغو شد. با این حال، مدل Mythos که برای متخصصان امنیت سایبری توسعه یافته، همچنان فقط در اختیار برخی سازمانهای «مورد اعتماد» آمریکایی قرار دارد.
برخی از متخصصان آمریکایی حوزه هوش مصنوعی نیز معتقدند استفاده از مدلهای هوش مصنوعی چینی باید تحت مقررات بیشتری قرار گیرد.
نگرانی اصلی چین درباره Mythos
دو منبع آگاه به Reuters گفتهاند مقامهای چینی نگران هستند که مدل Mythos توانایی بهرهبرداری از آسیبپذیریهای نرمافزاری را داشته باشد و واشنگتن بتواند از این فناوری علیه چین استفاده کند.
این نگرانی با ارزیابیهای منتشر شده در رسانههای دولتی چین، همچنین اظهارات Zhou Hongyi بنیانگذار شرکت امنیت سایبری 360 همخوانی دارد. او پیشتر اعلام کرده بود چین باید نسخهای مشابه Mythos را توسعه دهد.
اقدامات جدید پکن برای حفاظت از صنعت هوش مصنوعی
دولت چین در سال جاری اقدامات متعددی برای حفاظت از صنعت داخلی هوش مصنوعی انجام داده است.
مهمترین اقدامات
- در ماه آوریل، نهاد برنامهریزی دولتی چین خواستار توقف معامله خرید ۲ میلیارد دلاری استارتاپ Manus توسط Meta شد.
- در اوایل ژوئن، مقررات جدیدی برای نظارت سختگیرانهتر بر سرمایهگذاریهای خارجی مرتبط با فناوری، داده، امنیت ملی اجرایی شد.
- تحقیقاتی درباره Manus، برخی استارتاپهای هوش مصنوعی که فعالیت خود را به خارج از کشور منتقل کردهاند آغاز شد تا مشخص شود آیا قوانین کنترل صادرات را نقض کردهاند یا خیر.
پیشنهادهای مطرحشده برای آینده
Reuters نتوانسته نحوه اجرای احتمالی این محدودیتها را تأیید کند.
با این حال، در نشستی که ماه مه میان حقوقدانان چینی درباره هوش مصنوعی متنباز برگزار شد، پیشنهادهای زیر مطرح شد:
- ثبت رسمی ابزارهای پایه متنباز.
- الزام بررسی امنیتی برای فناوریهای پیشرفتهتر.
- عدم انتشار عمومی حساسترین مدلهای نسل جدید یا محدود شدن استفاده از آنها به داخل چین.
جمعبندی
بررسی محدود کردن دسترسی خارجی به مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی چین نشان میدهد رقابت جهانی در حوزه AI بیش از گذشته با ملاحظات امنیت ملی گره خورده است. هنوز تصمیم نهایی درباره اجرای این محدودیتها اعلام نشده، اما در صورت اجرایی شدن، میتواند بر هزینه توسعه و استفاده از هوش مصنوعی، رقابت میان شرکتهای بزرگ فناوری، روند نوآوری در بازار جهانی تأثیرگذار باشد.
برای دنبال کردن جدیدترین اخبار فناوری، هوش مصنوعی، تحولات بازار جهانی، مجله ما را دنبال کنید.
سؤالات متداول
آیا چین دسترسی خارجی به مدلهای هوش مصنوعی را ممنوع کرده است؟
خیر. این موضوع در مرحله بررسی قرار دارد، هنوز هیچ تصمیم نهایی درباره اجرای آن اعلام نشده است.
دلیل نگرانی چین از مدل Mythos چیست؟
به گفته منابع Reuters، مقامهای چینی نگران هستند این مدل بتواند از آسیبپذیریهای نرمافزاری سوءاستفاده کند و علیه چین مورد استفاده قرار گیرد.
کدام شرکتهای چینی در این نشستها حضور داشتند؟
نمایندگان Alibaba، ByteDance، استارتاپ Z.ai در جلسات مربوط به بررسی محدودیتهای احتمالی حضور داشتهاند.
محدودیتهای احتمالی چه اثری بر بازار جهانی خواهند داشت؟
کارشناسان معتقدند محدود شدن دسترسی به مدلهای پیشرفته چینی میتواند هزینه استفاده از هوش مصنوعی را برای بسیاری از شرکتها افزایش دهد و رقابت جهانی را تحت تأثیر قرار دهد.
