سفارت دیجیتال؛ کشورها داده‌های دولتی را مهاجرت می‌دهند

دوران «سفارت دیجیتال» آغاز شد

نگرانی کشورها درباره امنیت سایبری، جنگ‌های هیبریدی، حملات سایبری و حتی خطر اشغال نظامی باعث شده دولت‌ها به راهکاری تازه روی بیاورند؛ ذخیره داده‌های حیاتی دولتی در کشورهای دیگر. این مدل که با عنوان «سفارت دیجیتال» شناخته می‌شود، نخستین بار توسط استونی توسعه پیدا کرد، پس از حمله روسیه به اوکراین به سرعت در اروپا و کشورهای حوزه خلیج فارس گسترش یافت.

براساس گزارشی از Politico، یک مرکز داده فوق امن در کشور کوچک لوکزامبورگ اکنون میزبان میلیون‌ها رکورد حیاتی متعلق به شهروندان استونی است. در این سیستم که «سفارت دیجیتال» نام دارد، استونی اطلاعات مهم دولتی خود از جمله ثبت احوال، اطلاعات مالکیت و داده‌های حیاتی اداری را خارج از مرزهای خود نگهداری می‌کند.

سفارت دیجیتال چگونه کار می‌کند؟

این ساختار با منطق «کشور پشتیبان» طراحی شده است. هدف آن این است که در صورت وقوع حمله سایبری گسترده، خرابکاری یا اشغال نظامی، دولت بتواند دوباره فعالیت خود را از سر بگیرد.

فضایی که داده‌ها در آن نگهداری می‌شوند، مشابه سفارتخانه‌های سنتی مصونیت دیپلماتیک دارد. حتی کشور میزبان نیز بدون مجوز امکان دسترسی به این داده‌ها را ندارد.

شتاب گرفتن پروژه پس از تهدید روسیه

آلان آلمره، مقام دولتی مسئول پروژه سفارت دیجیتال استونی اعلام کرد که حمله روسیه به اوکراین روند توسعه این سیستم را سرعت بخشید.

او گفت: «همه متوجه شدند که حفاظت از داده‌ها ضروری است.»

استونی پس از حملات سایبری گسترده سال ۲۰۰۷ که گفته می‌شود منشأ روسی داشتند، بازسازی زیرساخت‌های دولتی خود را بر پایه امنیت دیجیتال آغاز کرد. این کشور نخستین سفارت دیجیتال عملیاتی خود را در سال ۲۰۱۹ راه‌اندازی کرد.

در مرحله نخست، ۱۰ مجموعه داده حیاتی شامل اطلاعات شهروندان، مالکیت‌ها و قوانین به این سیستم منتقل شد. امروز بخشی از زیرساخت ابری دولت استونی نیز در مرکز داده لوکزامبورگ فعالیت می‌کند.

سیستمی که حذف کامل داده‌ها در آن ممکن نیست

به گفته مقام‌های استونی، این ساختار به گونه‌ای طراحی شده که امکان حذف کامل اطلاعات از راه دور وجود نداشته باشد.

آلمره در این باره گفت: «حتی اگر کسی اسلحه روی سرم بگذارد و بخواهد سیستم‌های لوکزامبورگ را پاک کنم، چنین کاری ممکن نیست.»

این مقام استونیایی تأکید کرد حتی اگر کشور اشغال شود و مهاجمان به مراکز داده داخلی دسترسی پیدا کنند، نسخه‌های پشتیبان مستقر در لوکزامبورگ همچنان محفوظ خواهند ماند.

کشورهای دیگر هم وارد میدان شدند

موناکو در سال ۲۰۲۱ با لوکزامبورگ توافق‌نامه سفارت دیجیتال امضا کرد. سنگاپور نیز در حال جست‌وجوی یک موقعیت مناسب در هند برای راه‌اندازی چنین مرکزی است.

هند هم امسال اعلام کرد برای ایجاد یک سفارت دیجیتال در امارات متحده عربی برنامه‌ریزی می‌کند.

زاویه بتل، معاون نخست‌وزیر لوکزامبورگ اعلام کرد ثبات سیاسی، سرورهای امن تحت کنترل دولت و زیرساخت ارتباطی قدرتمند باعث شده این کشور به مرکز سفارت‌های دیجیتال تبدیل شود.

او همچنین گفت برخی کشورها به دلایل امنیتی، توافق‌های خود را علنی نمی‌کنند.

اوکراین داده‌های دولتی را خارج کرد

اوکراین نیز پس از حمله روسیه در سال ۲۰۲۲ به سمت مدل مشابهی حرکت کرد.

ویتالی بالاشوف، معاون وزیر تحول دیجیتال اوکراین گفت پیش از جنگ، قوانین این کشور دولت را ملزم می‌کرد داده‌ها را داخل مرزها نگهداری کند، اما جنگ مراکز داده را به اهدافی آسیب‌پذیر تبدیل کرد.

پس از آن، دولت اوکراین مقرراتی تصویب کرد که انتقال موقت برخی سامانه‌های دولتی و داده‌های غیرمحرمانه به خارج از کشور را مجاز می‌کرد.

بخشی از این داده‌ها اکنون علاوه بر شرکت‌های اوکراینی، روی زیرساخت شرکت‌های فناوری آمریکایی مانند آمازون وب سرویسز، مایکروسافت و گوگل ذخیره می‌شوند.

رقابت هوش مصنوعی هم نقش مهمی دارد

اهمیت مدل سفارت دیجیتال تنها به جنگ و امنیت سایبری محدود نمی‌شود. افزایش نیاز به زیرساخت‌های هوش مصنوعی نیز نقش مهمی در گسترش این مدل ایفا می‌کند.

مجمع جهانی اقتصاد در ماه جاری یک چارچوب جهانی برای سفارت‌های دیجیتال منتشر کرد. در این سند موضوعاتی مانند دسترسی به داده‌ها، حوزه‌های قضایی، حریم خصوصی و سازگاری زیرساختی بررسی شده است.

کتی لی، رئیس مرکز هوش مصنوعی مجمع جهانی اقتصاد اعلام کرد توان پردازشی و ظرفیت ذخیره‌سازی مورد نیاز سیستم‌های هوش مصنوعی از توان بسیاری از کشورها فراتر رفته است.

او تأکید کرد استفاده مشترک از زیرساخت‌ها به یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر تبدیل شده است.

جمع‌بندی

گسترش سفارت‌های دیجیتال نشان می‌دهد کشورها دیگر امنیت داده‌های حیاتی را فقط در مرزهای فیزیکی تعریف نمی‌کنند. افزایش تهدیدهای سایبری، جنگ‌های مدرن، رقابت هوش مصنوعی باعث شده انتقال داده‌های حساس به زیرساخت‌های امن خارجی به بخشی از استراتژی ملی دولت‌ها تبدیل شود.

نظر شما درباره انتقال داده‌های دولتی به خارج از مرزها چیست؟ دیدگاهتان را با ما به اشتراک بگذارید.