نادیده گرفتن ایمیل هشدار درباره مسیر حمل‌ونقل، قطعات حساس جنگنده F-35 را به هنگ‌کنگ فرستاد. این حادثه به تحقیقات پنتاگون و کنگره آمریکا منجر شد.
- قطعات منتقل‌شده شامل پوشش کابین خلبان و درپوش محفظه تسلیحات F-35 بودند که با مواد جاذب امواج رادار پوشانده شده بودند.
- طبق گزارش بلومبرگ، نادیده گرفته شدن ایمیل هشدار درباره مسیر حمل‌ونقل به انحراف محموله به سمت هنگ‌کنگ منجر شد.
- پنتاگون و کنگره آمریکا در حال بررسی حادثه هستند و وزارت دفاع اعلام کرده برای بازگرداندن قطعات و جلوگیری از تکرار چنین اتفاقی تلاش می‌کند.
قطعات جنگنده F-35 چگونه به دست چین رسیدند؟
قطعات حساس جنگنده پنهان‌کار F-35 که قرار بود از استرالیا به ایالات متحده منتقل شوند، به‌دلیل یک خطای لجستیکی به هنگ‌کنگ فرستاده شدند و در نهایت به دست چین رسیدند. به گزارش بلومبرگ، نادیده گرفته شدن یک ایمیل هشدار از سوی یکی از کارکنان شرکت UPS، عامل اصلی این انحراف در مسیر حمل‌ونقل بود. این اتفاق باعث شد کنگره آمریکا و پنتاگون درباره احتمال دسترسی چین به فناوری‌های حساس نظامی ایالات متحده تحقیق کنند.
منابع آگاه از این پرونده گفته‌اند قطعات موردنظر همچنان در اختیار چین هستند. این قطعات به جنگنده F-35 تعلق داشتند و احتمال می‌رفت اطلاعات حساس مرتبط با فناوری این هواپیما را در خود داشته باشند.
بر اساس گزارش بلومبرگ، یک کارمند UPS ایمیلی را که درباره ممنوعیت عبور محموله از هنگ‌کنگ هشدار می‌داد، نادیده گرفت. این ایمیل را شرکت حمل‌ونقل DSV A/S ارسال کرده بود تا تأکید کند قطعات نباید از مسیرهایی عبور کنند که با مقررات تجارت تسلیحات ایالات متحده مغایرت دارند.
مقررات تجارت بین‌المللی تسلیحات آمریکا که با نام ITAR شناخته می‌شوند، از جمله با هدف جلوگیری از انتقال فناوری‌های حساس تسلیحاتی ایالات متحده به رقبای این کشور تدوین شده‌اند.
قطعات موردبحث شامل یک پوشش شیشه‌ای کابین خلبان F-35 و یک درپوش محفظه تسلیحات بود که هر دو با مواد جاذب امواج رادار پوشانده شده بودند. چنین موادی به کاهش احتمال شناسایی هواپیما توسط سامانه‌های راداری کمک می‌کنند.
چرا محموله قطعات F-35 از هنگ‌کنگ عبور کرد؟
برنامه اولیه این بود که قطعات F-35 از طریق کره جنوبی و تایوان، دو شریک دفاعی ایالات متحده، به سان‌فرانسیسکو منتقل شوند. با این حال، محموله از استرالیا دیرتر از زمان مورد انتظار خارج شد و برای تسریع روند تحویل، به‌اشتباه از مسیر هنگ‌کنگ هدایت شد.
فردی آگاه از این پرونده که به‌دلیل نداشتن مجوز اظهارنظر عمومی نخواست نامش فاش شود، این تغییر مسیر را تأیید کرده است.
بر اساس اطلاعات منابع آگاه، شرکت DSV که برای تولیدکننده F-35، یعنی Lockheed Martin، کار می‌کرد، ایمیل مربوط به طبقه‌بندی محموله تحت مقررات ITAR را مطابق الزامات آمریکا ارسال کرده بود. با این حال، احتمال داده شده است که این ایمیل از طریق یک سامانه فناوری اطلاعات متفاوت با سامانه مورد استفاده کارکنان UPS فرستاده شده باشد.
این تفاوت احتمالی در سامانه‌های ارتباطی می‌تواند یکی از عوامل مؤثر در نادیده گرفته شدن هشدار باشد؛ با این حال، جزئیات کامل سازوکار وقوع خطا همچنان در دست بررسی قرار دارد.
پنتاگون جزئیات حادثه را به کنگره آمریکا گزارش داد
بخشی از جزئیات این انحراف در مسیر حمل‌ونقل که پیش‌تر به‌صورت عمومی منتشر نشده بود، در جلسه‌ای حدوداً یک‌ساعته در تاریخ ۲۹ سپتامبر در اختیار کارکنان کمیته‌های روابط خارجی و نیروهای مسلح مجلس نمایندگان آمریکا قرار گرفت. مقام‌های پنتاگون در این جلسه اطلاعات مربوط به حادثه را تشریح کردند.
اطلاعات جدید، ابعاد بیشتری از پرونده‌ای را روشن کرد که به‌دلیل احتمال دسترسی ناخواسته چین به برخی از حساس‌ترین فناوری‌های نظامی آمریکا تحت بررسی قرار گرفته است. این احتمال مطرح شده که مجموعه‌ای از اشتباهات در زنجیره حمل‌ونقل، زمینه دسترسی چین به قطعات را فراهم کرده باشد.
F-35 یکی از پیشرفته‌ترین جنگنده‌های جهان و گران‌ترین برنامه تسلیحاتی تاریخ ایالات متحده محسوب می‌شود. چین نیز سال‌هاست در چارچوب فعالیت‌های جاسوسی خود، این هواپیما را هدف قرار داده است.
به گفته منابع آگاه، هر دو قطعه منتقل‌شده به چین با مواد جاذب امواج رادار پوشانده شده بودند. این مواد به تقویت قابلیت‌های پنهان‌کاری جنگنده کمک می‌کنند و احتمال شناسایی آن را کاهش می‌دهند.
این قطعات در اواخر ماه مه برای تعمیر احتمالی یا امحا به ایالات متحده فرستاده می‌شدند.
واکنش Lockheed Martin به ناپدید شدن قطعات F-35
شرکت Lockheed Martin بخش عمده‌ای از سامانه جهانی تأمین قطعات یدکی F-35 را مدیریت می‌کند. این شبکه برای پشتیبانی از ناوگان جنگنده‌هایی به کار می‌رود که ایالات متحده و ۱۹ کشور دیگر از آن‌ها استفاده می‌کنند.
این شرکت ماه گذشته، هم‌زمان با انتشار نخستین گزارش بلومبرگ درباره قطعات مفقودشده، اعلام کرد که «تصمیم‌های لجستیکی ما به‌صورت یک‌جانبه اتخاذ نمی‌شوند».
Lockheed Martin همچنین توضیح داد که برای انتخاب شرکت‌های حمل‌ونقل، میزان انطباق آن‌ها با مقررات دولتی را در نظر می‌گیرد.
این شرکت از ارائه جزئیات درباره هویت شریک لجستیکی دخیل در حادثه خودداری کرد. با این حال، اعلام کرد که برای تقویت نظارت مشترک و جلوگیری از تکرار چنین اتفاقی، همکاری نزدیکی با این شریک دارد و در توسعه و اجرای اقدامات پیشگیرانه مشارکت می‌کند.
سناتورهای آمریکایی خواستار بررسی زنجیره تأمین شدند
سناتور مارک وارنر، عضو ارشد دموکرات کمیته اطلاعات سنا، خواستار ارائه توضیحات پنتاگون درباره این حادثه شده بود. در همین حال، سناتور تام کاتن، رئیس این کمیته، خواستار بررسی زنجیره تأمین شد.
سناتور کوین کرامر، جمهوری‌خواه ایالت داکوتای شمالی و رئیس زیرکمیته کمیته نیروهای مسلح که مسئول بررسی این پرونده است، نیز پرسشی مهم را مطرح کرد:
«آیا چین از همان ابتدا برای به دست آوردن این قطعات برنامه‌ای داشت؟»
این پرسش یکی از ابهام‌های مهم پرونده را نشان می‌دهد: آیا انتقال قطعات صرفاً نتیجه مجموعه‌ای از خطاهای لجستیکی بوده یا احتمال دارد عوامل دیگری نیز در این اتفاق نقش داشته باشند؟ پاسخ قطعی به این پرسش به نتایج تحقیقات بستگی دارد.
پنتاگون مسئولیت انتقال اشتباه قطعات را نپذیرفت
پنتاگون در موضع‌گیری عمومی خود تلاش کرد هرگونه مسئولیت این نهاد در انتقال اشتباه محموله را رد کند. این نهاد همچنین ارزش قطعات را کم‌اهمیت جلوه داد و آن‌ها را «غیرقابل استفاده» توصیف کرد.
فرماندهی حمل‌ونقل ایالات متحده نیز اعلام کرد که در انتقال یا هماهنگی مربوط به این محموله نقشی نداشته است.
وزارت دفاع آمریکا در بیانیه‌ای درباره اقدامات خود برای پیگیری پرونده گفت:
«ما به‌طور فعال با مقام‌های آمریکایی و شرکای صنعتی خود همکاری می‌کنیم تا این قطعات را بازگردانیم، درباره حادثه تحقیق کنیم و تدابیر امنیتی لازم را برای جلوگیری از تکرار چنین اتفاقی در آینده ایجاد کنیم.»
این موضع نشان می‌دهد که بازگرداندن قطعات، بررسی نحوه وقوع حادثه و تقویت سازوکارهای امنیتی از محورهای اصلی پیگیری پرونده هستند.
اهمیت امنیت زنجیره تأمین در فناوری‌های نظامی
پرونده قطعات F-35 نشان می‌دهد که حفاظت از فناوری‌های نظامی پیشرفته تنها به طراحی و ساخت تجهیزات محدود نمی‌شود. حمل‌ونقل، تبادل اطلاعات میان شرکت‌ها، رعایت مقررات صادراتی و اطمینان از دریافت هشدارهای امنیتی نیز بخش مهمی از این فرایند هستند.
در این پرونده، طبق گزارش بلومبرگ، نادیده گرفته شدن یک ایمیل هشدار با تغییر مسیر محموله همراه شد. در نتیجه، قطعاتی که برای تعمیر احتمالی یا امحا به آمریکا فرستاده می‌شدند، به هنگ‌کنگ هدایت شدند و به دست چین رسیدند.
اکنون پرسش اصلی این است که آیا تحقیقات می‌توانند تمام حلقه‌های این زنجیره را مشخص کنند و راهکارهایی برای جلوگیری از تکرار چنین خطاهایی ارائه دهند. پاسخ به این پرسش برای حفاظت از فناوری‌های حساس نظامی و کاهش آسیب‌پذیری زنجیره تأمین اهمیت دارد.
سؤالات متداول
چه قطعاتی از جنگنده F-35 به چین رسیدند؟
طبق گزارش بلومبرگ، این محموله شامل پوشش شیشه‌ای کابین خلبان و درپوش محفظه تسلیحات جنگنده F-35 بود. هر دو قطعه با مواد جاذب امواج رادار پوشانده شده بودند.
چرا قطعات F-35 به هنگ‌کنگ فرستاده شدند؟
محموله از استرالیا دیرتر از برنامه خارج شد و برای تسریع تحویل، به‌اشتباه از مسیر هنگ‌کنگ هدایت شد. نادیده گرفته شدن ایمیل هشدار درباره محدودیت‌های این مسیر نیز در گزارش بلومبرگ به‌عنوان عامل اصلی خطا مطرح شده است.
قوانین ITAR چه نقشی در این پرونده داشتند؟
مقررات ITAR صادرات و انتقال بین‌المللی برخی تجهیزات و فناوری‌های دفاعی آمریکا را کنترل می‌کنند. هدف از این مقررات، از جمله جلوگیری از دسترسی رقبای آمریکا به فناوری‌های حساس نظامی است.
آیا قطعات جنگنده F-35 به آمریکا بازگردانده شده‌اند؟
بر اساس اطلاعات منابع آگاه منتشرشده در گزارش بلومبرگ، قطعات همچنان در اختیار چین بودند. وزارت دفاع آمریکا اعلام کرده است که برای بازگرداندن آن‌ها با مقام‌های دولتی و شرکای صنعتی همکاری می‌کند.
چه نهادهایی در حال بررسی این حادثه هستند؟
پنتاگون و کنگره آمریکا این پرونده را بررسی می‌کنند. کمیته‌های روابط خارجی، نیروهای مسلح و اطلاعات نیز در پی دریافت توضیحات و بررسی زنجیره تأمین هستند.
جمع‌بندی
انتقال اشتباه قطعات F-35 به هنگ‌کنگ و رسیدن آن‌ها به چین، بار دیگر اهمیت امنیت زنجیره تأمین تجهیزات نظامی را برجسته کرده است. طبق گزارش بلومبرگ، نادیده گرفته شدن یک ایمیل هشدار از سوی کارمند UPS در این حادثه نقش داشته و اکنون پنتاگون و کنگره آمریکا در حال بررسی ابعاد آن هستند.
با توجه به حساسیت فناوری پنهان‌کاری F-35، نتیجه تحقیقات می‌تواند در روشن شدن مسئولیت شرکت‌های دخیل و مشخص شدن تدابیر پیشگیرانه اهمیت داشته باشد. برای دنبال کردن جزئیات بیشتر، گزارش‌های رسمی و تحولات بعدی این پرونده را پیگیری کنید.
