کووید پس از پنج سال چه تغییری کرده است؟
بیشتر افرادی که طی چند سال اخیر به کووید مبتلا شدند، تنها گلودرد، آبریزش بینی یا چند روز خستگی را تجربه کردند، چند روزی از کار فاصله گرفتند، سپس به زندگی عادی بازگشتند.
از آنجا که اغلب افراد علائم خفیفی داشتند، بسیاری تصور میکنند ویروس اکنون ضعیف و کمخطر شده است.
اما بررسی این فرضیه ساده نبود، زیرا تاکنون مطالعهای وجود نداشت که تعداد زیادی از افراد را برای مدت طولانی زیر نظر گرفته باشد.
با این حال، یک تیم تحقیقاتی هلندی دقیقاً همین کار را برای حدود چهار سال و نیم انجام داد. آنها بررسی کردند کووید تا چه اندازه میتواند زندگی روزمره را مختل کند، همچنین پیامدهای سنگینی که ممکن است در ادامه ایجاد شود.
پنج سال داده مداوم درباره کووید
پشت این تحقیق، پروژهای به نام Infectieradar قرار دارد که توسط مؤسسه ملی بهداشت عمومی و محیط زیست هلند اداره میشود.
داوطلبان بهصورت آنلاین ثبتنام میکنند، هر هفته یک فرم کوتاه علائم را تکمیل میکنند، در صورت احساس بیماری تست میدهند، گاهی نیز نمونه سواب بینی ارسال میکنند.
«گسا کارستنس» اپیدمیولوژیست این مؤسسه، رهبری تحلیل دادهها را بر عهده داشت. تیم او دادههای بین نوامبر ۲۰۲۰ تا آوریل ۲۰۲۵ را بررسی کرد؛ یعنی حدود چهار سال و نیم گزارش هفتگی از جامعهای متشکل از حدود ۳۸ هزار داوطلب.
در این میان، ۱۸ هزار و ۶۰۰ نفر حداقل یک تست مثبت SARS-CoV-2 را در طول دوره مطالعه گزارش کردند.
علائم کووید چگونه تغییر کردند؟
در ابتدای همهگیری، افراد مبتلا بیشتر از دست دادن بویایی یا چشایی، سردردهای شدید، خستگی شدید بدنی را گزارش میکردند.
بسیاری از افراد آنقدر احساس ضعف داشتند که چند روز کامل در تخت میماندند.
اما در سالهای بعد، تصویر بیماری متفاوت شد.
علائم تنفسی فوقانی مانند گلودرد، آبریزش بینی، گرفتگی بینی بیشتر دیده شد. از دست دادن بویایی و چشایی نیز بهتدریج از نشانههای اصلی بیماری فاصله گرفت.
پژوهشگران میگویند ویروس از بین نرفته است، بلکه اکنون به شکل متفاوتی خود را نشان میدهد.
پایداری غیرمنتظره شدت بیماری
یکی از فرضیات رایج این بود که با افزایش ایمنی جمعی، شدت بیماری نیز باید بهمرور کمتر شود.
انتظار میرفت علائم سبکتر شوند، مراجعه به مراکز درمانی کاهش یابد، تأثیر بیماری بر سلامت روزمره کمتر شود.
اما دادهها چیز دیگری نشان دادند.
از اواخر سال ۲۰۲۲ به بعد، میانگین امتیاز سلامت ثبتشده توسط افراد در طول دوره ابتلا تقریباً ثابت ماند. همچنین تعداد افرادی که همزمان بیش از ۱۰ علامت را تجربه میکردند، تغییر محسوسی نداشت.
نوع علائم تغییر میکرد، اما مجموع فشار بیماری همچنان باقی مانده بود.
این همان بخشی بود که محققان پیش از این نتوانسته بودند بهطور دقیق اندازهگیری کنند.
بیشتر تحقیقات قبلی بر بستری شدن در بیمارستان و آمار مرگومیر تمرکز داشتند؛ ارقامی که پس از واکسیناسیون گسترده بهشدت کاهش یافتند.
اما وضعیت افرادی که در خانه بیمار میشدند، کمتر مورد بررسی قرار گرفته بود.
مطالعات قبلی هشدار داده بودند که تبدیل شدن کووید به یک بیماری بومی ممکن است سالها طول بکشد، در عین حال بار بیماری همچنان باقی بماند.
دادههای هلندی از نخستین مجموعه دادههایی هستند که این فشار روزمره بیماری را بهصورت مداوم دنبال کردهاند.
شباهت کووید امروزی به آنفلوآنزا
زمانی که پژوهشگران وضعیت کووید در دوره بومی شدن را با آنفلوآنزای فصلی در همان جامعه مقایسه کردند، شباهتهای قابل توجهی مشاهده شد.
مدت بیماری تقریباً مشابه بود، میزان غیبت از کار شباهت داشت، اثر منفی بر کیفیت زندگی نیز نزدیک به هم بود.
نویسندگان مطالعه اعلام کردند اثرات کووید اکنون بیشتر به آنفلوآنزا شباهت دارد تا سایر عفونتهای تنفسی رایج.
این بیماری دیگر شبیه یک سرماخوردگی ساده نیست، اما مانند روزهای ابتدایی همهگیری هم نیست. اکنون در جایی میان این دو قرار گرفته و به نظر میرسد این وضعیت پایدار خواهد ماند.
کووید سریعتر از انتظار به وضعیت بومی رسید
یک مدلسازی علمی در سال ۲۰۲۱ پیشبینی کرده بود کووید در نهایت وارد الگویی پایدار خواهد شد.
انتظار میرفت این الگو مشابه چهار نوع دیگر ویروس کرونا باشد که سالهاست در میان انسانها در گردش هستند.
اما زمان رسیدن به این وضعیت مشخص نبود. برخی پیشبینیها حتی از چند دهه زمان صحبت میکردند.
با این حال، دادههای جدید نشان میدهند که الگوی بومی پایدار کووید در هلند از اواخر سال ۲۰۲۲ شکل گرفته است.
یعنی حدود سه سال پس از ورود اولیه ویروس، سریعتر از بسیاری از پیشبینیهای محتاطانه.
محدودیتهای مهم این تحقیق
پژوهشگران به محدودیتهای مطالعه نیز اشاره کردهاند.
افرادی که در پروژههای پایش سلامت مانند Infectieradar شرکت میکنند، معمولاً نسبت به سلامت خود حساستر از جمعیت عمومی هستند.
همچنین علائم بیماری توسط خود افراد گزارش شدهاند، نه در کلینیکهای پزشکی.
این تحقیق نیز اطلاعات زیادی درباره لانگ کووید ارائه نمیدهد، زیرا این وضعیت معمولاً ماهها پس از بهبود اولیه ظاهر میشود.
اما آنچه این دادهها بهخوبی نشان میدهند، تغییر الگوی معمول بیماری در طول زمان است؛ نوعی شواهد هفتگی و مداوم که بهندرت در اختیار پژوهشگران قرار میگیرد.
آینده مقابله با کووید چگونه خواهد بود؟
نتایج این تحقیق بیشتر کاربردی هستند تا شوکهکننده.
سیستمهای درمانی اکنون میتوانند برای بیماری تنفسیای برنامهریزی کنند که از نظر فشار بر سلامت عمومی، بیشتر شبیه آنفلوآنزا است تا سرماخوردگی.
پزشکان نیز میتوانند درباره مدت زمان بهبودی، توصیههای دقیقتر و قابل پیشبینیتری به بیماران ارائه دهند.
همچنین سیاستهای واکسیناسیون میتوانند هر سال روی گروههای پرخطر مشخص متمرکز شوند، بدون آنکه نیاز به بازطراحی کامل استراتژیها در هر فصل وجود داشته باشد.
بومی شدن کووید به معنی بیخطر شدن آن نیست.
یافتههای پژوهشگران هلندی نشان میدهد فشار روزمره کووید همچنان در سطحی نزدیک به آنفلوآنزا باقی مانده، این وضعیت نیز چندین سال ادامه داشته است.
چیزی که تا پیش از این نامشخص بود، اکنون با دادههای واقعی قابل مشاهده است. پس از پنج سال غیرقابل پیشبینی، همین موضوع خود یک خبر مهم محسوب میشود.
این مطالعه در مجله Lancet Microbe منتشر شده است.
جمعبندی
تحقیقات جدید نشان میدهد کووید اکنون به بیماریای پایدار شبیه آنفلوآنزا تبدیل شده، اما همچنان فشار قابل توجهی بر سلامت عمومی وارد میکند.
برای مطالعه جدیدترین تحلیلهای سلامت جهانی و فناوری پزشکی، مطالب بعدی ما را دنبال کنید.
