چرا قیمت گازوئیل سریعتر از بنزین افزایش مییابد؟
با محدود شدن عرضه جهانی نفت در پی جنگ میان آمریکا و اسرائیل علیه ایران، قیمت گازوئیل نسبت به بنزین با سرعت بیشتری افزایش یافته است. این وضعیت میتواند پیامدهای جدی برای بخش حملونقل که به گازوئیل وابسته است، به همراه داشته باشد.
از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، قیمت متوسط هر گالن گازوئیل حدود ۴۵ درصد افزایش یافته، در حالی که قیمت بنزین معمولی حدود ۳۵ درصد رشد کرده است. اداره اطلاعات انرژی آمریکا پیشبینی کرده که قیمت متوسط گازوئیل در این ماه به بیش از ۵.۸۰ دلار در هر گالن برسد. در مقابل، قیمت بنزین بهطور میانگین حدود ۴.۳۰ دلار خواهد بود.
با وجود کاهش نسبی قیمتها در هفته گذشته به دلیل امید به توافق صلح، فاصله قیمتی میان گازوئیل و بنزین همچنان قابل توجه است.
دلایل اصلی افزایش قیمت گازوئیل
کمبود عرضه پیش از جنگ
حتی پیش از آغاز جنگ نیز عرضه گازوئیل محدود بود. این موضوع با کاهش صادرات کشورهای حوزه خلیج فارس که تولیدکنندگان مهم گازوئیل هستند، تشدید شد. بخش بزرگی از نفت تولیدی این منطقه برای تولید گازوئیل و سوخت جت مناسب است، همین عامل فشار بیشتری بر بازار وارد کرد.
بر اساس گفته یک استراتژیست انرژی جهانی، در حالی که قیمت گازوئیل به شدت افزایش یافته، قیمت بنزین بیشتر همگام با نفت خام حرکت میکند. دلیل این موضوع کمبود در بازار گازوئیل و سوخت جت، در مقابل تعادل نسبی عرضه بنزین است.
ناتوانی در جایگزینی عرضه از دسترفته
پیش از جنگ، پالایشگاههای منطقه خلیج فارس صادرات بیشتری از گازوئیل و سوخت جت نسبت به بنزین داشتند. هیچ کشور دیگری توان جبران این کاهش را ندارد.
به گفته تحلیلگران انرژی، از دست رفتن این حجم از عرضه در بازاری که پیشتر نیز محدود بوده، عملاً قابل جبران نیست.
نقش چین و محدودیت صادرات
چین که ظرفیت پالایش قابل توجهی دارد، برای جلوگیری از کمبود داخلی، صادرات سوخت خود را کاهش داد. این تصمیم شکاف عرضه جهانی را عمیقتر کرد.
محدودیت توان آمریکا در جبران کمبود
اگرچه آمریکا صادرکننده خالص محصولات نفتی است، اما حتی این کشور نیز نتوانسته کمبود ناشی از کاهش عرضه خلیج فارس را جبران کند. کشورهایی مانند استرالیا واردات خود از آمریکا را افزایش دادهاند، اما این کافی نبوده است.
همچنین نوع نفت استخراجشده در آمریکا بیشتر برای تولید بنزین مناسب است، در حالی که نفت خلیج فارس برای تولید گازوئیل کارآمدتر است.
عدم کاهش مصرف گازوئیل
مصرفکنندگان گازوئیل مانند رانندگان کامیون، کشاورزان، نمیتوانند مصرف خود را بهراحتی کاهش دهند. در مقابل، مصرفکنندگان بنزین میتوانند با کاهش سفر یا استفاده از خودروهای اشتراکی مصرف را مدیریت کنند.
تفاوت گازوئیل و بنزین چیست؟
فرآیند تولید
هر دو سوخت از نفت خام در پالایشگاهها تولید میشوند، اما ویژگیهای متفاوتی دارند که آنها را برای کاربردهای خاص مناسب میکند.
کاربردها
بنزین بیشتر در خودروهای سواری استفاده میشود. گازوئیل انرژی بیشتری در هر لیتر دارد و عمدتاً در کامیونها، ماشینآلات سنگین، تجهیزات کشاورزی کاربرد دارد.
محدودیت تولید پالایشگاهها
پالایشگاهها انعطافپذیری محدودی دارند. آنها میتوانند با فرآیندهای حرارتی و شیمیایی نفت را به محصولات مختلف تبدیل کنند، اما تغییر ترکیب تولید بهسادگی امکانپذیر نیست و نیاز به سرمایهگذاری سنگین دارد.
آیا گازوئیل معمولاً گرانتر است؟
در آمریکا، گازوئیل معمولاً گرانتر از بنزین است. یکی از دلایل این موضوع، استانداردهای زیستمحیطی سختگیرانهتر است که کاهش گوگرد در سوخت را الزامی کرده و هزینه تولید را افزایش داده است.
همچنین مالیات گازوئیل بیشتر از بنزین است. مالیات فدرال آن حدود ۲۴.۴ سنت در هر گالن است که ۶ سنت بیشتر از بنزین است.
از آنجا که بخش قابل توجهی از گازوئیل تولیدی آمریکا صادر میشود، قیمت آن بیشتر تحت تأثیر شرایط جهانی عرضه و تقاضا قرار دارد.
مشکلات حملونقل
ظرفیت محدود خطوط لوله باعث میشود انتقال گازوئیل دشوارتر باشد. به همین دلیل قیمت آن در مناطق مختلف تفاوت قابل توجهی دارد.
چه زمانی قیمتها کاهش مییابد؟
در صورت بازگشایی تنگه هرمز و بازگشت جریان عادی حملونقل دریایی، انتظار میرود قیمت انرژی کاهش یابد و مشکل عرضه بهتدریج حل شود.
با این حال، بازگشت قیمت گازوئیل به سطح قبل از جنگ زمانبر خواهد بود، زیرا اختلال در عرضه شدید بوده و توزیع مجدد سوخت به مناطق مختلف ممکن است ماهها طول بکشد.
جمعبندی
گازوئیل نقشی حیاتی در اقتصاد جهانی دارد و افزایش سریع قیمت آن نشاندهنده شکنندگی زنجیره تأمین انرژی است. ادامه این روند میتواند فشار قابل توجهی بر حملونقل و اقتصاد وارد کند.
برای تحلیلهای بیشتر درباره بازار انرژی و تاثیر آن بر اقتصاد، مقالات دیگر ما را دنبال کنید.
