فرودگاه بینالمللی بیشوفتو در اتیوپی با هزینهای ۱۲.۵ میلیارد دلاری در حال ساخت است و قرار است در سال ۲۰۳۰ به بزرگترین مرکز هوانوردی آفریقا تبدیل شود. این پروژه با هدف تقویت پروازهای درونقارهای و کاهش وابستگی آفریقا به مراکز ترانزیتی جهانی طراحی شده است.
در حال حاضر، بخش زیادی از سفرهای هوایی بین شهرهای آفریقا از طریق نقاط اتصال در اروپا و خاورمیانه انجام میشود. فرودگاه جدیدی که در اتیوپی در حال ساخت است، قصد دارد این ساختار را تغییر دهد و مسیر پروازهای مستقیم درون قاره را گسترش دهد.
بر اساس گزارش CNN، ساخت این فرودگاه که در حدود ۵۰ کیلومتری جنوبشرقی آدیس آبابا، پایتخت اتیوپی قرار دارد، از ماه ژانویه آغاز شده است. آبی احمد علی، نخستوزیر اتیوپی، این پروژه را «بزرگترین پروژه زیرساخت هوانوردی در تاریخ آفریقا» توصیف کرده است.
ظرفیت فرودگاه بیشوفتو و هدف تبدیل شدن به قطب اصلی هوانوردی آفریقا
برنامهریزی شده است که فرودگاه بینالمللی بیشوفتو در سال ۲۰۳۰ با دو باند پروازی افتتاح شود و ظرفیت جابهجایی سالانه ۶۰ میلیون مسافر را داشته باشد. این ظرفیت در مراحل بعدی به ۱۱۰ میلیون مسافر افزایش خواهد یافت.
این رقم حتی میتواند از فرودگاه آتلانتا هارتسفیلد-جکسون که در سال ۲۰۲۵ میزبان ۱۰۶ میلیون مسافر بوده، فراتر برود و آن را پشت سر بگذارد.
این پروژه توسط شرکت دولتی Ethiopian Airlines اجرا میشود که از نظر اندازه ناوگان، تعداد مسافران، درآمد، بزرگترین شرکت هواپیمایی آفریقا محسوب میشود.
مسفین تاسیو، مدیرعامل این شرکت، اعلام کرد که حدود ۳۰ درصد هزینه پروژه از طریق سرمایه داخلی شرکت تأمین خواهد شد. با این حال، هنوز ۸ میلیارد دلار از منابع مالی پروژه تأمین نشده است و مذاکراتی با آمریکا، چین، ایتالیا برای جذب سرمایه در جریان است.
اتصال هوایی آفریقا و کاهش وابستگی به اروپا و خاورمیانه
اگرچه آدیس آبابا هماکنون یکی از مراکز مهم هوانوردی آفریقا به شمار میرود، اما فرودگاه بینالمللی بوله که پایگاه اصلی Ethiopian Airlines است، به سرعت به سقف ظرفیت خود نزدیک میشود و امکان توسعه بیشتر ندارد.
با راهاندازی فرودگاه جدید که بیشتر به مسافران ترانزیتی خدمات خواهد داد، این شرکت قصد دارد ارتباط بینقارهای آفریقا را در یکی از سریعترین بازارهای در حال رشد هوانوردی جهان تقویت کند.
این فرودگاه همچنین میتواند ظرفیت استفادهنشده حمل بار در آفریقا را فعال کند و از منطقه آزاد تجاری قاره آفریقا (AfCFTA) پشتیبانی کند. ظرفیت برنامهریزیشده بخش بار این فرودگاه سالانه ۳.۷۳ میلیون تن خواهد بود.
رشد سریع تقاضای حمل بار هوایی در آفریقا
لندری سینیه، مدیر اجرایی مدرسه مدیریت جهانی Thunderbird در دانشگاه ایالتی آریزونا و پژوهشگر ارشد مؤسسه بروکینگز، گفت که شرکتهای هواپیمایی آفریقا در حال حاضر بالاترین نرخ رشد تقاضای حمل بار در جهان را ثبت میکنند.
به گفته او، رشد سالانه این بخش بین ۱۵ تا ۱۶ درصد است، در حالی که میانگین جهانی تنها ۵.۵ درصد برآورد میشود.
با این حال، او تأکید کرد که موفقیت فرودگاه بیشوفتو فقط به باندهای پروازی وابسته نیست، بلکه زیرساختهای لجستیکی مانند جادهها، خطوط ریلی، انرژی پایدار، سیستمهای گمرکی نیز نقش حیاتی دارند.
او همچنین درباره تأمین مالی پروژه هشدار داد که جمعآوری ۸ میلیارد دلار در مدت یک سال هدفی بسیار بلندپروازانه است و هرگونه تأخیر میتواند افتتاح سال ۲۰۳۰ را دشوار کند.
طراحی معماری فرودگاه با الهام از دره بزرگ ریفت اتیوپی
طراحی ترمینال این فرودگاه توسط شرکت Zaha Hadid Architects انجام میشود؛ شرکتی که پیشتر پروژههایی مانند فرودگاه پکن داکسینگ و فرودگاه نیلوفری شکل بمبئی را طراحی کرده است.
کریستیانو چکاتو، مدیر بخش هوانوردی این شرکت، توضیح داد که طراحی فرودگاه از دره بزرگ ریفت اتیوپی الهام گرفته است. ترمینال اصلی در امتداد یک محور مرکزی ساخته میشود و به چهار شاخه تقسیم خواهد شد که بازتابی از تنوع فرهنگی و جغرافیایی اتیوپی هستند.
او گفت: «مسافران ترانزیتی باید حس واقعی از اتیوپی را تجربه کنند؛ باید آفریقا را احساس کنند و لمس کنند.»
فضاهای نیمهباز و تمرکز بر پایداری
فضاهای نیمهباز و حیاطهای داخلی این فرودگاه به گونهای طراحی شدهاند که از آبوهوای معتدل بیشوفتو بیشترین بهره گرفته شود.
چکاتو گفت: «شما واقعاً در فضای بیرونی قرار دارید و این برای یک فرودگاه بسیار منحصربهفرد است.»
طراحان همچنین اعلام کردند که پایداری یکی از اولویتهای اصلی پروژه است. استفاده از مصالح محلی، انرژی خورشیدی، سیستم جمعآوری آب باران برای تغذیه تالابهای جدید بخشی از این رویکرد است.
با این حال، صنعت هوانوردی همچنان مسئول ۲ تا ۳ درصد از انتشار جهانی کربن است.
واکنشهای اجتماعی به ساخت بزرگترین فرودگاه آفریقا
این پروژه به دلیل جابهجایی بیش از ۱۵ هزار نفر از ساکنان منطقه و استفاده از بیش از ۹ هزار هکتار زمین کشاورزی با انتقادهایی همراه شده است.
Ethiopian Airlines اعلام کرده است که برای اسکان مجدد افراد آسیبدیده، ۳۵۰ میلیون دلار اختصاص داده و برنامهای شامل ساخت ۱۴۰۰ خانه، تأمین برق، آب، مدرسه، مراکز درمانی اجرا کرده است.
اما برخی از ساکنان محلی در گفتوگو با رسانهها گفتهاند که هیچگونه غرامت یا مسکنی دریافت نکردهاند. مدیریت شهری این ادعاها را رد کرده است.
لندری سینیه معتقد است که در بسیاری از پروژههای بزرگ آفریقا، موضوع جابهجایی مردم بیشتر بهعنوان یک مسئله لجستیکی دیده میشود تا یک مسئله حکمرانی.
او افزود که اگرچه تعهد ۳۵۰ میلیون دلاری در مقایسه با پروژههای مشابه رقم قابل توجهی است، اما حل نشدن مسائل اجتماعی میتواند باعث تأخیر پروژه و کاهش توان جذب سرمایهگذاران جدید شود.
رقابت منطقهای برای تبدیل شدن به هاب هوایی آفریقا
بیشوفتو بزرگترین پروژه در میان موج جدید سرمایهگذاریهای فرودگاهی در آفریقا محسوب میشود. از جمله این پروژهها میتوان به فرودگاه ۲ میلیارد دلاری بوگسرا در رواندا، فرودگاه اوآگادوگو-دونسین در بورکینافاسو، توسعههای گسترده در کازابلانکا، قاهره، نایروبی اشاره کرد.
مدیرعامل Ethiopian Airlines اعلام کرده است که هدف آنها این است که این فرودگاه برای آفریقا همان نقشی را ایفا کند که دبی یا دوحه برای خاورمیانه دارند.
با این حال، او تأکید کرد که این هدف بدون همکاری سایر شرکتهای هواپیمایی آفریقایی قابل دستیابی نیست.
او گفت: «اتصال هوایی در آفریقا بسیار پایینتر از سطح مورد نیاز است. برای ایجاد ارتباط واقعی بین قارهای باید با سایر ایرلاینهای آفریقایی همکاری کنیم.»
آینده بازار واحد حملونقل هوایی آفریقا
در اجلاس Aviation Africa 2025، وزیران حملونقل آفریقا برنامهای برای تسریع اجرای بازار واحد حملونقل هوایی آفریقا (SAATM) تصویب کردند. این سیستم به شرکتهای هواپیمایی کشورهای عضو اجازه میدهد آزادانه بین کشورها پرواز کنند.
از سال ۲۰۱۸ تاکنون، ۳۸ کشور به این سیستم پیوستهاند و بیش از ۱۱۰ مسیر جدید بینقارهای ایجاد شده است.
مطالعات نشان میدهد که در صورت اجرای کامل این سیستم، ترافیک مسافران درون آفریقا میتواند ۱۴۱ درصد افزایش یابد و قیمت بلیتها تا ۳۵ درصد کاهش پیدا کند.
با این حال، شرکتهای هواپیمایی کوچکتر و برخی کشورها نگران هستند که شرکتهای بزرگتر بازار را در اختیار بگیرند و رقابت را محدود کنند.
کریستی تاوی، مدیر تحلیل منطقهای آفریقا و خاورمیانه در Euromonitor International، گفت که Ethiopian Airlines همچنان رهبر بازار است، اما رقابت منطقهای به سرعت در حال افزایش است.
او همچنین تأکید کرد که تنها ساخت فرودگاه کافی نیست و رشد واقعی اتصال هوایی به اجرای سیاستها، آزادی ویزا، افزایش تقاضای سفر وابسته است.
جمعبندی
فرودگاه بینالمللی بیشوفتو میتواند آینده حملونقل هوایی آفریقا را متحول کند. اگر این پروژه مطابق برنامه پیش برود، اتیوپی نه تنها بزرگترین فرودگاه آفریقا را خواهد داشت، بلکه میتواند به مهمترین هاب هوایی قاره تبدیل شود.
نظر شما درباره تبدیل اتیوپی به هاب هوایی آفریقا چیست؟ آیا این پروژه میتواند وابستگی قاره به اروپا و خاورمیانه را کاهش دهد؟
