بسیاری از افرادی که در ابتدا تمایلی به خوردن غذاهای تهیهشده از حشرات ندارند، پس از امتحان کردن آنها بیشتر از انتظارشان لذت میبرند و نسبت به این ایده دیدگاه مثبتتری پیدا میکنند.
در یک مطالعه جدید، پژوهشگران هنگام آزمایش بارهای پروتئینی حاوی حشرات، فعالیت مغز و ضربان قلب شرکتکنندگان را اندازهگیری کردند.
این تیم تحقیقاتی دریافت که مصرفکنندگان مردد، کنجکاوی و مشارکت بیشتری نسبت به چیزی که انتظار میرفت نشان دادند. همچنین بسیاری از آنها زمانی که بهطور مستقیم بین دو محصول انتخاب کردند، بار پروتئینی حشرات را به بار غلات معمولی ترجیح دادند. به نظر میرسد مانع اصلی بیشتر از آنکه مربوط به خود غذا باشد، به انتظار ذهنی پیش از تجربه آن بازمیگردد.
این پژوهش توسط آندریا سی. بی. فریرا، دانشجوی دکتری دانشگاه بایرا اینتریور پرتغال انجام شد.
متخصصان در این مطالعه، پرسشنامههای استاندارد را با ابزارهای علوم اعصاب ترکیب کردند تا واکنش واقعی افراد را هنگام خوردن محصولات مبتنی بر حشرات بررسی کنند؛ واکنشی که نه فقط از طریق گفتههای افراد، بلکه از نظر فیزیولوژیکی نیز اندازهگیری شد.
آزمایشی متفاوت برای بررسی واکنش مردم به غذای حشراتمحور
این مطالعه با حضور ۳۸ بزرگسال در پرتغال انجام شد. سن شرکتکنندگان بین ۱۸ تا ۵۵ سال بود و هیچکدام از آنها پیش از این غذای تهیهشده از حشرات را امتحان نکرده بودند.
شرکتکنندگان پیش از آغاز آزمایش، پرسشنامهای درباره میزان آگاهی و دیدگاه خود نسبت به محصولات حاوی حشرات تکمیل کردند.
سپس آنها یک بار پروتئینی حاوی حشرات و یک بار غلات معمولی را امتحان کردند. در طول این فرآیند، پژوهشگران فعالیت مغز آنها را با استفاده از الکتروانسفالوگرافی و ضربان قلب آنها را با الکتروکاردیوگرافی اندازهگیری کردند.
برای بررسی میزان تأثیر انتظارات ذهنی بر واکنش افراد، پژوهشگران شرکتکنندگان را به دو گروه تقسیم کردند.
- به گروه اول بهطور واقعی گفته شد که چه غذایی مصرف میکنند.
- به گروه دوم گفته شد که در حال خوردن یک بار غلات هستند، در حالی که در واقع محصول حاوی حشرات را دریافت کرده بودند.
دادههای فیزیولوژیکی نشان داد که شرکتکنندگان هنگام مصرف بار پروتئینی حشرات، توجه و درگیری ذهنی بیشتری پیدا کردند. نکته مهم این بود که این الگو حتی در میان افرادی که نمیدانستند چه چیزی میخورند نیز مشاهده شد.
این واکنش صرفاً نتیجه ترس، احساس انزجار از پیش شکلگرفته یا اضطراب ناشی از تجربه یک غذای جدید نبود. به نظر میرسد خود ماده غذایی توانسته بود واکنشی واقعی در بدن و ذهن افراد ایجاد کند.
نتایجی برخلاف انتظار پژوهشگران درباره غذای حشراتمحور
پژوهشگران در آغاز مطالعه انتظار داشتند که میزان آگاهی افراد پایین باشد، بیشتر شرکتکنندگان بار غلات را ترجیح دهند و مصرف محصول حاوی حشرات واکنشهای فیزیولوژیکی شدیدی مانند ناراحتی یا احساس تنفر ایجاد کند.
اما هیچکدام از این پیشبینیها کاملاً درست از آب درنیامد.
فریرا گفت:
«یافتهها بسیار شگفتانگیز بودند. این نتیجه واقعاً غیرمنتظره بود، زیرا مطالعات پیشین نشان میدادند که مصرفکنندگان معمولاً غذاهای جدید و ناآشنا را رد میکنند. نتایج به ما نشان میدهد که آزمایشهای چشایی میتوانند نقش مهمی در ترویج این جایگزین غذایی جدید داشته باشند.»
زمانی که از شرکتکنندگان خواسته شد پس از امتحان هر دو محصول، انتخاب خود را اعلام کنند، بار پروتئینی حشرات در مجموع امتیاز بیشتری به دست آورد. نتیجهای که بسیاری از افراد پیش از آزمایش انتظار آن را نداشتند.
چرا پذیرش غذای حشراتمحور فراتر از آزمایشگاه اهمیت دارد؟
پروتئین حاصل از حشرات مدتی است که در اروپا بهعنوان یک منبع غذایی پایدار در حال رشد است.
اتحادیه اروپا در سال ۲۰۱۸ حشرات را بهعنوان یک غذای جدید به رسمیت شناخت و پس از آن چند گونه را برای مصرف انسانی تأیید کرد؛ از جمله میلورم زرد، ملخ مهاجر، جیرجیرک خانگی و میلورم کوچکتر.
مزایای زیستمحیطی این نوع تولید پروتئین تا حد زیادی اثبات شده است. پرورش حشرات نسبت به دامداری سنتی به زمین، آب و خوراک بسیار کمتری نیاز دارد و میزان انتشار گازهای گلخانهای آن نیز بسیار پایینتر است.
مانع اصلی غذای حشراتمحور؛ پذیرش روانی مصرفکنندگان
چالش اصلی همیشه پذیرش مصرفکنندگان بوده است.
بهخصوص در کشورهای غربی که حشرات بخشی از فرهنگ غذایی سنتی آنها نیستند، مانع ذهنی قابل توجهی وجود دارد. بسیاری از افراد حتی زمانی که هرگز این محصولات را امتحان نکردهاند، نسبت به آنها احساس تردید نشان میدهند.
این مطالعه نشان میدهد که این مقاومت ذهنی ممکن است آنقدر پایدار نباشد که تصور میشود. تجربه واقعی میتواند دیدگاه افراد را تغییر دهد.
نتیجه عملی این پژوهش آن است که چشیدن و تجربه مستقیم محصول شاید یکی از مؤثرترین روشها برای تغییر نگرش مردم باشد.
صرفاً گفتن اینکه حشرات سرشار از مواد مغذی هستند و تولید آنها به محیط زیست کمک میکند، احتمالاً تأثیر زیادی بر تغییر دیدگاه افراد ندارد. اما اجازه دادن به افراد برای امتحان محصولی خوشطعم، بدون تأکید بیش از حد بر ترکیبات آن، ممکن است نتیجه بهتری داشته باشد.
فریرا درباره این موضوع گفت:
«از دیدگاه عملی، یافتهها نشان میدهند که نیاز به افزایش ارتباطات درباره غذاهای مبتنی بر حشرات بهعنوان گزینههای جایگزین و محصولات نوآورانه در بازار اروپا وجود دارد.»
«این ارتباطات نباید فقط غذای حشراتمحور را بهعنوان چیزی جدید معرفی کنند، بلکه باید مزایای بالقوه تغذیهای و پایداری آن را در مقایسه با سایر منابع پروتئینی جایگزین نیز بهطور واضح بیان کنند.»
محدودیتهای مطالعه درباره مصرف غذاهای حشراتمحور
پژوهشگران درباره محدودیتهای این تحقیق محتاط هستند. حضور تنها ۳۸ شرکتکننده از یک کشور، نمونه کوچکی محسوب میشود و پرتغال نیز زمینه فرهنگی خاص خود را در رابطه با غذاهای جدید دارد.
اینکه مصرفکنندگان در کشورهای مختلف با سنتهای غذایی متفاوت و میزان آشنایی متفاوت با موضوع پایداری چگونه واکنش نشان خواهند داد، همچنان یک پرسش باز است.
با این حال، جهت کلی این یافتهها قابل توجه است. واکنش انزجار نسبت به غذای حشراتمحور اغلب بهعنوان یک واقعیت فرهنگی تغییرناپذیر در نظر گرفته میشود.
این پژوهش نشان میدهد که شاید این واکنش بیشتر شبیه یک برداشت اولیه باشد؛ برداشتی که تجربه واقعی میتواند آن را تغییر دهد.
این مطالعه در مجله Journal of Neuroscience, Psychology, and Economics منتشر شده است.
نتیجهگیری
مطالعه جدید درباره غذای حشراتمحور نشان میدهد که بسیاری از نگرانیهای مردم پیش از تجربه واقعی شکل میگیرد. امتحان کردن این محصولات میتواند نگرش مصرفکنندگان را تغییر دهد و مسیر پذیرش منابع پروتئینی پایدارتر را هموار کند.
اگر به آینده غذا، فناوریهای پایدار و تغییرات سبک زندگی علاقهمند هستید، مطالب جدید ما را دنبال کنید.
