دانشمندان هشدار دادهاند که جراحی زانو برای درمان آسیبهای غضروفی، بهویژه در موارد پارگی منیسکوس، ممکن است آنطور که انتظار میرود به بیماران کمک نکند. یک پژوهش ۱۰ ساله در دانشگاه هلسینکی نشان داده است که این نوع جراحی نهتنها در بسیاری از موارد سودمند نیست، بلکه حتی میتواند نتایج بدتری برای بیماران به همراه داشته باشد.
این مطالعه بلندمدت، نتایج بیماران تحت درمان برای پارگی منیسکوس را بررسی کرد. روند بهبود این افراد با گروهی دیگر مقایسه شد که بهصورت تصادفی تحت «جراحی ساختگی» قرار گرفته بودند؛ یعنی برشهایی روی زانو انجام شده بود اما هیچ عمل واقعی صورت نگرفته بود.
نتایج نگرانکننده درباره جراحی منیسکوس
بیمارانی که تحت جراحی برداشتن بخشهای فرسوده منیسکوس قرار گرفته بودند، در مجموعهای از ارزیابیها که برای سنجش عملکرد زانو، شدت درد، پیشرفت علائم طراحی شده بود، نهتنها بهبود خاصی نشان ندادند بلکه امتیازهای ضعیفتری نیز دریافت کردند.
پروفسور تپو یاروینن، جراح ارتوپد، پژوهشگر دانشگاه هلسینکی که هدایت این تحقیق را برعهده داشت، اعلام کرد که یافتهها نشان میدهد این درمان رایج ممکن است نمونهای از چیزی باشد که در پزشکی از آن با عنوان «بازگشت پزشکی» یاد میشود؛ یعنی درمانی که سالها استفاده شده اما در نهایت مشخص میشود بیاثر یا حتی زیانآور است.
منیسکوس چیست و چه نقشی در زانو دارد؟
منیسکوس یک بالشتک غضروفی C شکل و انعطافپذیر در مفصل زانو است که میان استخوان ران و استخوان ساق قرار دارد. این ساختار مانند ضربهگیر عمل میکند و فشار وارده به زانو را کاهش میدهد. در هر زانو دو منیسکوس وجود دارد.
پارگی منیسکوس زمانی رخ میدهد که لبههای این بافت دچار ساییدگی شوند یا در اثر حرکات ناگهانی، پیچخوردگی زانو یا فعالیتهای ورزشی آسیب ببینند. البته این آسیب میتواند بهمرور زمان نیز شکل بگیرد.
اسکنهای MRI اغلب پارگی منیسکوس را حتی در افراد سالمی که هیچ علامتی ندارند نیز نشان میدهند. همین موضوع باعث شده پزشکان نسبت به تشخیص بیشازحد و درمانهای غیرضروری هشدار دهند.
علائم پارگی منیسکوس
- درد زانو
- خشکی مفصل
- دشواری در خم کردن زانو
- احساس تقتق یا صدا هنگام حرکت
- کاهش دامنه حرکتی
به گفته یاروینن، اکنون مشخص شده که این نوع پارگیها در بسیاری از افراد بدون علامت دیده میشوند. طی دو دهه گذشته، شواهد متعددی جمعآوری شده که نشان میدهد بسیاری از یافتههای MRI کاملاً تصادفی هستند.
جزئیات مطالعه ۱۰ ساله در فنلاند
در این تحقیق، ۱۴۶ بیمار بین ۳۵ تا ۶۵ سال از پنج بیمارستان در فنلاند شرکت داشتند. حدود یکسوم آنها پس از آسیب ورزشی یا پیچخوردگی ناگهانی زانو دچار پارگی منیسکوس شده بودند، در حالی که در دوسوم دیگر، علائم بهتدریج ظاهر شده بود.
بیماران بهصورت تصادفی در دو گروه قرار گرفتند؛ گروه اول جراحی واقعی منیسکوس انجام دادند و گروه دوم تنها تحت جراحی ساختگی قرار گرفتند.
نتیجه نهایی؛ جراحی همیشه بهترین راه نیست
پس از ۱۰ سال پیگیری، مشخص شد بیمارانی که جراحی شده بودند، عملکرد ضعیفتری در زانو داشتند، روند پیشرفت آرتروز در آنها سریعتر بود، احتمال نیاز به جراحی مجدد نیز در این گروه بیشتر دیده شد.
پزشکان: جراحی نباید اولین انتخاب باشد
مارک بودیچ، جراح ارشد زانو، رئیس سابق انجمن ارتوپدی بریتانیا، تأکید کرد که راهنماهای درمانی در سالهای اخیر بهدلیل نگرانیهای فزاینده درباره فواید محدود این جراحی تغییر کردهاند.
او توضیح داد که در گذشته حدود سهچهارم بیماران به سمت جراحی هدایت میشدند، اما اکنون این عدد به حدود یکچهارم رسیده است. به گفته او، رویکرد جدید این است که پیش از هر تصمیمی باید با دقت بیشتری ارزیابی صورت گیرد.
جراحی نباید نخستین گام درمان باشد.
جمعبندی درباره درمان آسیب غضروف زانو
پژوهش جدید نشان میدهد که در بسیاری از موارد، جراحی آسیب غضروف زانو و پارگی منیسکوس لزوماً بهترین گزینه درمانی نیست. تصمیمگیری درباره عمل باید با بررسی دقیق شرایط بیمار، شدت علائم، گزینههای درمان غیرجراحی انجام شود.
درمانهای فیزیوتراپی، تقویت عضلات اطراف زانو، کنترل وزن، اصلاح سبک زندگی در بسیاری از بیماران میتواند اثربخشتر از جراحی باشد.
اگر از درد زانو رنج میبرید، پیش از تصمیم به جراحی، گزینههای درمانی دیگر را با پزشک متخصص بررسی کنید.
