در بزرگترین شرکتهای جهان، تغییرات مدیریتی معمولاً بدون سر و صدای زیاد رخ میدهد؛ اما وقتی نام سامسونگ در میان باشد، ماجرا کاملاً متفاوت است. نبرد جانشینی در یکی از بزرگترین غولهای فناوری دنیا، تنها یک جابهجایی مدیریتی ساده نبود؛ بلکه به بحرانی ملی در کره جنوبی تبدیل شد که سیاست، اقتصاد، ساختار قدرت و آینده این امپراتوری تجاری را تحت تأثیر قرار داد.
ماجرایی که با زندانی شدن وارث اصلی سامسونگ آغاز شد، ریشه در دههها رقابت خانوادگی، میلیاردها دلار مالیات بر ارث، ادغامهای پیچیده شرکتی و اختلافات حلنشده میان اعضای خاندان لی دارد. اکنون پرسش اصلی این است که آینده سامسونگ در دستان چه کسی خواهد بود؟
بحران سامسونگ؛ از شرکت فناوری تا بحران ملی
سامسونگ به دلیل ساختار خانوادگی و نقش کلیدیاش در اقتصاد کره جنوبی، همواره در مرکز توجه افکار عمومی بوده است. در سال ۲۰۱۷، زمانی که لی جه-یونگ، وارث اصلی سامسونگ، به دلیل نقش داشتن در یک پرونده فساد مالی به زندان رفت، این خبر به تیتر نخست رسانهها تبدیل شد.
ابعاد این پرونده آنقدر گسترده بود که در نهایت به برکناری رئیسجمهور وقت کره جنوبی، پارک گئون-هه، منجر شد. همین موضوع نشان داد که بحران سامسونگ تنها یک مسئله شرکتی نیست، بلکه میتواند ساختار سیاسی یک کشور را نیز متزلزل کند.
پروندهای که تا بالاترین سطوح قدرت رسید
لی جه-یونگ، نوه بنیانگذار سامسونگ، یکی از قدرتمندترین چهرههای صنعت فناوری جهان توصیف شده است. اما پس از آنکه پدرش در سال ۲۰۱۵ دچار حمله قلبی شد، مسیر جانشینی او با ابهام و تنش همراه شد.
او متهم شد که برای جلب حمایت سیاسی جهت ادغام دو شرکت زیرمجموعه سامسونگ، مبالغی را به بنیادهایی مرتبط با یکی از نزدیکان رئیسجمهور وقت پرداخت کرده است. همچنین اتهاماتی درباره دستکاری حسابداری و تخلفات سهامی در جریان ادغام شرکتها مطرح شد.
دادستانها معتقد بودند این اقدام به لی کمک میکرد تا سهم بیشتری از ساختار جدید به دست آورد و کنترل مؤثرتری بر سامسونگ الکترونیکس، ارزشمندترین بخش گروه سامسونگ، پیدا کند.
هرچند لی جه-یونگ اتهامات را رد کرد، اما در سال ۲۰۱۷ به جرم رشوه محکوم شد. این پرونده موجی از اعتراضات گسترده مردمی در سئول را به همراه داشت و در نهایت یکی از بزرگترین رسواییهای سیاسی تاریخ کره جنوبی را رقم زد.
چرا ادغام شرکتها برای سامسونگ حیاتی بود؟
سامسونگ از یک فروشگاه کوچک در دهه ۱۹۳۰ به یک هلدینگ عظیم جهانی تبدیل شد؛ مجموعهای گسترده که از بیمه و ساختوساز تا نیمههادیها و لوازم الکترونیکی مصرفی را در بر میگیرد.
اما حفظ این امپراتوری در کنترل خانواده لی، نیازمند ساختاری پیچیده از ادغامها، خریدها و تنظیمات سهامی بود. این شبکه به قدری درهمتنیده بود که از آن به عنوان یک «تار عنکبوت شرکتی» یاد میشد.
در کنار این مسئله، خانواده با مالیات بر ارثی بیش از ۱۰ میلیارد دلار مواجه بود. اگر برای پرداخت این بدهی مجبور به فروش سهام میشدند، خطر از دست دادن کنترل بر سامسونگ بسیار جدی بود.
مشکل اصلی؛ تضمین قدرت خانوادگی
پس از حمله قلبی لی کون-هی در سال ۲۰۱۴، لی جه-یونگ عملاً اداره شرکت را در دست گرفت. اما ساختار مالکیت هنوز به گونهای نبود که سلطه خانوادگی را به طور کامل تضمین کند.
به همین دلیل، ادغامهای استراتژیک به بخشی از برنامه تثبیت قدرت تبدیل شد؛ برنامهای که در نهایت به یکی از بزرگترین پروندههای فساد شرکتی آسیا انجامید.
تردیدها درباره وارث سامسونگ
اگرچه لی جه-یونگ تنها وارث مرد خانواده بود، اما بسیاری او را فاقد ویژگیهای رهبری پدرش میدانستند. او شخصیتی محتاط، آرام و کمحاشیه داشت؛ در حالی که پدرش به عنوان مدیری تهاجمی و هدفمحور شناخته میشد.
برخی تحلیلگران حتی معتقد بودند خواهر او توانایی مدیریتی بیشتری دارد. شکست پروژه شخصی او به نام e-Samsung نیز تردیدها درباره توان اجراییاش را افزایش داد.
همین موضوع باعث شد بخشی از افکار عمومی و ناظران اقتصادی نسبت به آمادگی او برای هدایت بزرگترین شرکت کره جنوبی دچار تردید شوند.
۴۰ سال جنگ خانوادگی در قلب سامسونگ
اختلافات خانوادگی در سامسونگ سابقهای طولانی دارد. پدر لی جه-یونگ نیز در حالی به ریاست شرکت رسید که دو برادر بزرگتر داشت. در نهایت، کوچکترین پسر یعنی لی کون-هی به عنوان جانشین انتخاب شد.
این تصمیم موجب شد برادر بزرگتر، لی منگ-هی، سالها بعد برای بازپسگیری بخشی از میراث خود وارد نبرد حقوقی شود. دعوایی که دههها پس از تصمیم اولیه، دوباره ساختار قدرت در سامسونگ را به لرزه انداخت.
اگر این پرونده به سود او تمام میشد، امکان بازتوزیع سهام و تغییر ساختار مالکیت سامسونگ وجود داشت؛ اتفاقی که میتوانست برنامه جانشینی لی جه-یونگ را نابود کند.
دادگاهی که مسیر آینده را تعیین کرد
در نهایت، دادگاه برخی ادعاهای او را معتبر دانست، اما اعلام کرد مهلت قانونی برای طرح دعوا گذشته است. این رأی، کنترل خانواده اصلی بر سامسونگ را حفظ کرد و زمینه را برای تثبیت جایگاه لی جه-یونگ فراهم ساخت.
پایان پروندهها، آغاز یک عصر جدید
در ژوئیه ۲۰۲۵، دادگاه عالی سئول حکم تبرئه لی جه-یونگ را در پرونده مربوط به ادغام شرکتها تأیید کرد. این تصمیم به نزدیک به یک دهه دادگاه، بازداشت، محکومیت و جدال حقوقی پایان داد.
اما مهمتر از حکم دادگاه، اظهارات او درباره آینده سامسونگ بود. لی اعلام کرد که مدیریت شرکت را به فرزندانش منتقل نخواهد کرد و دیگر نباید بحثی درباره جانشینی خانوادگی مطرح شود.
این سخنان، نشانهای آشکار از پایان سنت قدیمی مدیریت موروثی در یکی از بزرگترین شرکتهای خانوادگی جهان بود.
آینده سامسونگ در دستان چه کسی خواهد بود؟
اگر مدیریت سامسونگ دیگر به طور خودکار به فرزندان خانواده لی منتقل نشود، پرسش مهمی شکل میگیرد: چه کسی این غول فناوری را در دهههای آینده هدایت خواهد کرد؟
سامسونگ اکنون در آستانه تحولی تاریخی قرار دارد؛ تحولی که میتواند مدل حکمرانی شرکتهای خانوادگی در آسیا را برای همیشه تغییر دهد.
نتیجه این تغییر، نه فقط برای سامسونگ، بلکه برای کل اقتصاد کره جنوبی و ساختار شرکتهای بزرگ خانوادگی در جهان اهمیت خواهد داشت.
جمعبندی
جنگ خانوادگی سامسونگ نشان داد که حتی بزرگترین امپراتوریهای اقتصادی نیز از بحران جانشینی، اختلافات خانوادگی و چالشهای قدرت در امان نیستند. آینده این شرکت حالا بیش از هر زمان دیگری به تصمیمات راهبردی و شایستهسالاری وابسته است.
اگر به داستانهای پشتپرده غولهای اقتصادی جهان علاقه دارید، مقالات دیگر ما را نیز دنبال کنید.
