مؤسسه ملی سلامت آمریکا (NIH) در سپتامبر ۲۰۲۶ مجموعه‌ای از سرمایه‌گذاری‌های تازه را برای توسعه روش‌های پژوهشی مبتنی بر زیست‌شناسی انسان اعلام کرد. هدف این برنامه‌ها کاهش وابستگی پژوهش‌های زیست‌پزشکی به مدل‌های حیوانی در مواردی است که روش‌های انسانی می‌توانند داده دقیق‌تر و قابل‌انتقال‌تری ارائه دهند.
NIH چه مقدار سرمایه‌گذاری کرده است؟
طبق اعلام رسمی NIH، بیش از ۸۸ میلیون دلار برای پروژه‌های زیرساختی زیست‌پزشکی اختصاص یافته است. این پروژه‌ها قرار است توسعه روش‌های موسوم به New Approach Methodologies یا NAMs را تسریع کنند.
در کنار آن، NIH سرمایه‌گذاری‌های دیگری نیز برای توسعه ابزارهای اندازه‌گیری و مدل‌های آزمایشگاهی پیشرفته در نظر گرفته است.
مدل‌های انسانی دقیقاً چه هستند؟
منظور فقط آزمایش مستقیم روی انسان نیست. این حوزه شامل ابزارهایی مانند:
- ارگانوئیدها یا اندامک‌های آزمایشگاهی ساخته‌شده از سلول‌های انسانی
- اندام روی تراشه
- مدل‌های سلولی سه‌بعدی
- سامانه‌های رباتیک آزمایشگاهی
- مدل‌های محاسباتی و هوش مصنوعی
این ابزارها تلاش می‌کنند برخی ویژگی‌های واقعی بافت و اندام انسان را بهتر از مدل‌های ساده آزمایشگاهی بازسازی کنند.
فوت‌وفن پیش‌تر درباره مینی‌مغزهای آزمایشگاهی و همچنین پانکراس مهندسی‌شده برای پژوهش دیابت نوشته است؛ هر دو نمونه‌ای از حرکت به سمت مدل‌های انسانی پیچیده‌تر هستند.
آزمایشگاه‌های خودکار چه نقشی دارند؟
یکی از محورهای برنامه جدید، ترکیب مدل‌های انسانی با رباتیک، هوش مصنوعی و زیرساخت داده است. ایده اصلی این است که آزمایش‌ها روی سامانه‌های زیستی انسانی با تکرارپذیری بیشتر و دخالت دستی کمتر انجام شوند.
در صورت موفقیت، این رویکرد می‌تواند برای آزمون فرضیه‌های مرتبط با بیماری، سمیت و پاسخ به درمان مفید باشد.
آیا این برنامه به معنی پایان آزمایش حیوانی است؟
خیر. خود NIH تأکید کرده که مدل‌های حیوانی همچنان ابزار مهمی در پژوهش‌های زیست‌پزشکی هستند. هدف اعلام‌شده کاهش استفاده از حیوانات در شرایطی است که روش‌های جایگزین انسانی قابل‌اعتماد وجود دارند.
چرا صنعت دارو به این موضوع اهمیت می‌دهد؟
یکی از مشکلات دیرینه توسعه دارو این است که نتیجه مثبت در حیوان همیشه به نتیجه مشابه در انسان منجر نمی‌شود. مدل‌های انسانی پیشرفته‌تر می‌توانند در بعضی مراحل کمک کنند زودتر مشخص شود یک ترکیب دارویی احتمال موفقیت، سمیت یا شکست بیشتری دارد.
اگر این مدل‌ها معتبر و استاندارد شوند، می‌توانند بخشی از فرایند پیش‌بالینی را سریع‌تر و انسانی‌تر کنند؛ هرچند اثبات این مزیت در مقیاس گسترده نیاز به ارزیابی طولانی‌مدت دارد.
جمع‌بندی
برنامه جدید NIH نشان می‌دهد ارگانوئیدها، اندام روی تراشه، رباتیک و هوش مصنوعی در حال تبدیل شدن به بخش جدی‌تری از پژوهش پزشکی هستند. این سرمایه‌گذاری به معنی کنار گذاشتن مدل‌های حیوانی نیست، اما می‌تواند سهم مدل‌های انسانی را در توسعه دارو و مطالعه بیماری افزایش دهد.
