رصدخانه فضایی Neil Gehrels Swift ناسا دوباره یکی از مهم‌ترین قابلیت‌های علمی خود را فعال کرده است. ناسا در اواخر سپتامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد ابزار Burst Alert Telescope یا BAT دوباره فعال شده و فضاپیما می‌تواند برای بررسی انفجارهای پرانرژی در آسمان تغییر جهت دهد.
سوئیفت چرا دوباره فعال شد؟
سوئیفت برای مطالعه انفجارهای پرتو گاما و دیگر رویدادهای پرانرژی کیهان طراحی شده است. ابزار BAT بخش بزرگی از آسمان را زیر نظر می‌گیرد و اگر یک فوران گاما را تشخیص دهد، می‌تواند فضاپیما را وادار کند تا تلسکوپ‌های پرتو ایکس و فرابنفش/مرئی خود را به سمت همان رویداد بچرخاند.
فعال شدن دوباره این سامانه به معنی بازگشت یکی از سریع‌ترین ابزارهای ناسا برای شناسایی و دنبال کردن رویدادهای گذرای کیهانی است.
چرا این ابزار قبلاً محدود شده بود؟
تیم مأموریت در ماه‌های گذشته برای مدیریت مصرف انرژی و شرایط مداری، برخی قابلیت‌های علمی را محدود کرده بود. سوئیفت در مدار پایین زمین قرار دارد و افت تدریجی ارتفاع یکی از چالش‌های ادامه مأموریت آن است.
تیم مأموریت تلاش می‌کند میان حفظ عمر مداری فضاپیما و ادامه بهره‌برداری علمی تعادل برقرار کند.
انفجار گاما چیست؟
انفجارهای گاما از پرانرژی‌ترین رویدادهای شناخته‌شده در کیهان هستند. برخی از آن‌ها با فروریزش ستاره‌های بسیار پرجرم و برخی دیگر با ادغام اجرام فشرده مانند ستاره‌های نوترونی ارتباط دارند.
شناسایی سریع این انفجارها اهمیت زیادی دارد، چون پس‌تاب آن‌ها می‌تواند در مدت کوتاهی ضعیف شود. سوئیفت دقیقاً برای همین واکنش سریع طراحی شده است.
چرا سوئیفت هنوز برای اخترشناسی مهم است؟
سوئیفت از چند ابزار مکمل استفاده می‌کند و می‌تواند پس از تشخیص یک انفجار، همان هدف را در طول‌موج‌های مختلف بررسی کند. این توانایی به دانشمندان کمک می‌کند منشأ رویداد، فاصله احتمالی و تحول آن در ساعت‌ها و روزهای بعد را بهتر بررسی کنند.
برای آشنایی بیشتر با رویدادهای پرانرژی کیهان، مطلب رمزگشایی از خاستگاه‌های اسرارآمیز سحابی خرچنگ نیز می‌تواند مفید باشد.
آینده مأموریت چه می‌شود؟
بازگشت BAT به معنی رفع کامل مشکل مداری نیست. وضعیت ارتفاع سوئیفت همچنان باید زیر نظر بماند و تصمیم‌های عملیاتی آینده به شرایط فضاپیما و امکان ادامه مأموریت بستگی دارد.
جمع‌بندی
بازگشت سوئیفت به شکار انفجارهای گاما خبر مهمی برای اخترشناسی گذراست. این رصدخانه بیش از دو دهه در شناسایی رویدادهای ناگهانی کیهان نقش داشته و فعال شدن دوباره ابزار اصلی آن، فرصت ادامه این رصدها را فراهم می‌کند.
منبع: NASA Science.
