پژوهش جدیدی نشان داده است که سرطان پوست از نوع ملانوما میتواند از یک پروتئین به نام HOXD13 برای رشد سریعتر و همزمان پنهان شدن از سیستم ایمنی بدن استفاده کند. این کشف میتواند مسیر درمانهای جدیدی را باز کند که هم خطوط تأمین تومور را هدف قرار دهند، هم سپر دفاعی آن را از بین ببرند.
مطالعه پروتئین HOXD13 در سرطان پوست
در نمونههای توموری بیش از ۲۰۰ بیمار از آمریکا، برزیل، مکزیک، یک عامل مشترک بارها مشاهده شد. بررسی این دادهها توسط پژوهشگران دانشکده پزشکی NYU Grossman نشان داد که پروتئین کنترلکننده ژن به نام HOXD13، مانند یک کلید عمل میکند که میتواند سایر ژنها را روشن یا خاموش کند.
این پروتئین به رشد سریعتر تومور، کاهش حمله سیستم ایمنی، افزایش خونرسانی به بافت سرطانی مرتبط بود. تومورهایی که فعالیت بیشتری از HOXD13 داشتند، رگهای خونی بیشتری تولید کرده بودند، در حالی که تعداد سلولهای ایمنی درون آنها کمتر بود. این ترکیب، شرایطی ایدهآل برای بقا، گسترش سرطان فراهم میکند.
این الگو نشان میدهد HOXD13 تنها یک پروتئین حاضر در بافت سرطانی نیست، بلکه بهصورت فعال در شکلدهی نحوه رشد ملانوما، مقاومت آن در برابر درمان نقش دارد.
نقش HOXD13 در ایجاد رگهای خونی جدید
تومورهای در حال رشد برای ادامه حیات خود به اکسیژن، مواد مغذی نیاز دارند. HOXD13 به ملانوما کمک میکند تا رگهای خونی جدید بسازد و این نیازها را تأمین کند.
این فرایند که به آن آنژیوژنز گفته میشود، به معنای ایجاد رگهای خونی تازه در نواحی مورد نیاز سلولهای سرطانی است. HOXD13 سیگنالهایی را تقویت میکند که بدن را وادار به تولید رگهای جدید میسازد.
در نتیجه، تومور دسترسی آسانتری به جریان خون پیدا میکند. برخی سیگنالهای دیگر نیز ساختار این رگها را تغییر میدهند، بهگونهای که مهار کامل آنها توسط درمانها دشوارتر میشود.
چگونه سرطان پوست از سلولهای ایمنی فرار میکند؟
بیمارانی که فعالیت HOXD13 در آنها بیشتر بود، تعداد کمتری از سلولهای T مبارزهکننده با سرطان را در خون خود داشتند. این سلولها مسئول شناسایی و نابودی سلولهای غیرطبیعی هستند.
درون خود تومورها نیز این سلولها کمتر دیده شدند، موضوعی که دفاع طبیعی بدن را تضعیف میکند. این مسئله اهمیت بالایی دارد، زیرا بسیاری از درمانهای ملانوما بر حضور همین سلولهای ایمنی برای اثربخشی متکی هستند.
به گفته پژوهشگران، HOXD13 یکی از محرکهای قدرتمند رشد ملانوما است و همزمان فعالیت سلولهای T را که برای مقابله با بیماری ضروری هستند، سرکوب میکند.
سیگنالهای شیمیایی و سرکوب سیستم ایمنی
HOXD13 علاوه بر کمک به رشد تومور، سطح مولکولی به نام CD73 را نیز افزایش میدهد. این مولکول در تولید مادهای شیمیایی به نام آدنوزین نقش دارد.
آدنوزین میتواند سلولهای T اطراف تومور را ضعیف کرده و توان حمله آنها به سلولهای سرطانی را کاهش دهد. پژوهشهای پیشین نیز CD73 را با کاهش پاسخ ایمنی مرتبط دانسته بودند، موضوعی که نقش HOXD13 را نگرانکنندهتر میکند.
در آزمایشها، زمانی که فعالیت HOXD13 خاموش شد، سلولهای T بیشتری توانستند وارد تومور شوند و دوباره حمله خود را آغاز کنند.
تأثیر HOXD13 بر ساختار DNA
درون سلولهای ملانوما، HOXD13 الگوی ارتباط بخشهای مختلف DNA را تغییر میدهد. DNA میتواند تا شود و حلقههایی ایجاد کند که بخشهای دور از هم را به یکدیگر متصل سازد.
این تماسها میتوانند ژنها را روشن یا خاموش کنند. HOXD13 این ارتباطات را تقویت میکند و سیگنالهایی را فعال میسازد که رشد رگهای خونی را افزایش داده و فعالیت ایمنی را مهار میکنند.
این یافته توضیح میدهد که چگونه یک پروتئین واحد میتواند هم رشد سریعتر تومور را رقم بزند، هم مقاومت قویتری در برابر سیستم ایمنی ایجاد کند.
درمان ترکیبی؛ هدف قرار دادن دو مسیر حیاتی
آزمایش درمانها در موشها شواهد محکمی ارائه کرد که این کلید پنهان میتواند هدف مستقیم درمان باشد.
در این آزمایشها، یک دارو سیگنالهای رشد رگهای خونی را مسدود کرد، داروی دیگر سیگنال شیمیایی کندکننده سلولهای ایمنی را هدف گرفت.
استفاده همزمان از هر دو دارو، رشد تومور را بیش از هر درمان تکی کاهش داد. این رویکرد ترکیبی میتواند راهبردی مؤثر برای مقابله همزمان با رشد تومور، سرکوب ایمنی باشد.
اهمیت HOXD13 در انتخاب درمان بیماران
این کشف لزوماً به معنای ارائه یک درمان واحد برای همه بیماران مبتلا به ملانوما نیست، بلکه میتواند در انتخاب درمان مناسبتر نقش داشته باشد.
بر اساس آمار فدرال سرطان در سال ۲۰۲۶، حدود ۱۱۲ هزار مورد جدید ملانوما در آمریکا ثبت شده و ۸۵۱۰ نفر بر اثر آن جان خود را از دست دادهاند.
برخی بیماران مبتلا به ملانومای پیشرفته از داروهای مهارکننده ایست بازرسی ایمنی استفاده میکنند. این داروها سیگنالهای مهاری روی سلولهای T را حذف میکنند.
اما تومورهایی با فعالیت بالای HOXD13 ممکن است به حمایت درمانی بیشتری نیاز داشته باشند، زیرا تعداد کمتری از سلولهای ایمنی به محل اثر داروها میرسد.
سرنخهایی برای درمان سایر سرطانها
پژوهشگران معتقدند سرطانهای دیگری نیز ممکن است از همین مکانیسم استفاده کنند، هرچند ملانوما در این تحقیق واضحترین الگو را نشان داده است.
مطالعات آینده بر روی گلیوبلاستوما، نوعی سرطان تهاجمی مغز، متمرکز خواهد بود. همچنین سارکومها که در عضلات، استخوانها، بافتهای حمایتی شکل میگیرند، بررسی خواهند شد.
در میان آنها، استئوسارکوما تنها در صورتی اهمیت خواهد داشت که همان الگوی رشد، فرار ایمنی را نشان دهد.
محدودیتها و چالشهای آینده
نتایج آزمایشگاهی به معنای آماده بودن درمان هدفمند HOXD13 برای بیماران نیست. از آنجا که این پروتئین درون سلولها فعالیت میکند و ژنها را کنترل میکند، هدف قرار دادن ایمن آن با داروها دشوار است.
حتی درمانهایی که مسیرهای مرتبط را مسدود میکنند، ممکن است عوارض جانبی داشته باشند، زیرا همین سیستمها در عملکرد طبیعی بدن نیز نقش دارند.
کارآزماییهای بالینی آینده باید مشخص کنند کدام بیماران فعالیت بالای HOXD13 دارند و آیا درمانهای ترکیبی میتوانند نتایج بهتری ارائه دهند یا نه.
جمعبندی؛ HOXD13 و آینده درمان سرطان پوست
اکنون مشخص شده است که HOXD13 میتواند هماهنگکننده اصلی رشد ملانوما، فرار از سیستم ایمنی، مقاومت در برابر درمان باشد. هرچند هنوز آزمایش روتین برای آن در مراقبتهای روزمره وجود ندارد، اما این کشف مسیر روشنتری برای طراحی درمانهای دقیقتر در سرطان پوست فراهم میکند.
این مطالعه در مجله علمی Cancer Discovery منتشر شده است.
اگر به تازهترین یافتههای علمی و پزشکی علاقه دارید، مقالات ما را دنبال کنید تا از تحولات مهم درمان سرطان آگاه بمانید.
