برخی درختان زیتون پرتغال بیش از ۳۷۰۰ سال عمر دارند و توانایی باززایی، ریشه‌های عمیق و سازگاری با اقلیم مدیترانه راز ماندگاری آن‌هاست.
- صدها درخت زیتون در پرتغال دست‌کم ۲۰۰۰ سال قدمت دارند و برخی از آن‌ها بیش از ۳۷۰۰ سال عمر کرده‌اند.
- توانایی باززایی و جوانه‌زنی دوباره به درخت زیتون اجازه می‌دهد حتی با وجود کهنسالی بخش‌هایی از تنه، به تولید زیتون ادامه دهد.
- ریشه‌های عمیق و سازگاری با اقلیم مدیترانه از عوامل مهم ماندگاری طولانی این درختان هستند.
در حالی که در آلمان به‌تازگی درختی با قدمتی حدود ۱۱۰۰ سال کشف شده، پرتغال صدها درخت زیتون دارد که قدمت برخی از آن‌ها به بیش از ۲۰۰۰ سال می‌رسد. در میان این درختان، نمونه‌هایی با عمر بیش از ۳۷۰۰ سال نیز شناسایی شده‌اند و راز طول عمر درخت زیتون را باید در توانایی شگفت‌انگیز آن برای باززایی، ریشه‌های عمیق و سازگاری با اقلیم مدیترانه جست‌وجو کرد.
قدمت صدها درخت زیتون در پرتغال طی سال‌های گذشته توسط دانشگاه Trás-os-Montes و Alto Douro یا UTAD تأیید شده است. برخی از این درختان دست‌کم ۲۰۰۰ سال قدمت دارند.
قدیمی‌ترین درختان زیتون پرتغال
یکی از مشهورترین نمونه‌ها، درختی به نام «Oliveira do Mouchão» در شهرداری Abrantes است. برآوردها نشان می‌دهد این درخت حدود ۳۳۵۰ سال قدمت دارد و احتمالاً قدیمی‌ترین درخت پرتغال است.
گفته می‌شود این درخت هم‌دوره فنیقی‌ها، سلت‌ایبری‌ها و رومیان بوده است. بر اساس اطلاعات UTAD، این درخت در ابتدای سال ۲۰۲۲، با وجود تنه‌ای که آثار فرسایش زمان را به‌وضوح بر خود داشت، همچنان مانند دوران جوانی زیتون تولید می‌کرد.
یکی از عوامل مهم در ماندگاری این درخت، ریشه‌های عمیقی است که در خاک ایجاد کرده است. همین ریشه‌ها به آن کمک کرده‌اند هزاران سال دوام بیاورد.
چگونه سن درختان زیتون محاسبه می‌شود؟
برآورد سن ۳۳۵۰ ساله Oliveira do Mouchão با استفاده از روشی انجام شده که پژوهشگران UTAD آن را توسعه داده و سپس به ثبت اختراع رسانده‌اند. این روش امکان محاسبه سن بسیاری از درختان در پرتغال و دیگر کشورها را فراهم می‌کند.
این شیوه بر پایه یک مدل ریاضی است که رابطه میان سن درخت و ویژگی‌هایی مانند قطر، ارتفاع یا محیط تنه را بررسی می‌کند.
نمونه قابل توجه دیگر در Santa Iria de Azóia، در شهرداری Loures، قرار دارد. سن این درخت هنگام انجام بررسی‌ها حدود ۲۸۵۰ سال برآورد شد.
قدیمی‌ترین درخت پرتغال کدام است؟
یکی دیگر از نمونه‌های بسیار قدیمی در منطقه Alentejo، در محدوده Beja و در زمین Herdade do Peso در Vidigueira قرار دارد. بر اساس ارزیابی انجام‌شده در سال ۲۰۲۱، قدمت این درخت بیش از ۳۷۰۰ سال برآورد شده است.
دانشگاه UTAD همچنین به درختان زیتون منطقه Monsaraz در ناحیه Évora اشاره کرده است. بسیاری از این درختان هزاران سال قدمت دارند و سن یکی از آن‌ها حدود ۲۴۵۰ سال تخمین زده شده است.
این درختان کهنسال تنها به چند نقطه محدود نیستند. بر اساس اطلاعات UTAD، نمونه‌های مشابه در مناطق مختلفی از پرتغال از جمله Estremoz، Montemor-o-Novo، Lagoa، Beja، Vilamoura و Évora و همچنین پارک Serralves در Porto پراکنده‌اند.
درخت زیتون چگونه این‌قدر طولانی زنده می‌ماند؟
José Luís Louzada، پژوهشگر UTAD که روش تعیین سن درختان را توسعه داده است، معتقد است توانایی بالای زیتون در باززایی یکی از مهم‌ترین عوامل مقاومت آن در برابر گذر زمان است.
به گفته او، درخت زیتون حتی زمانی که بخشی از تنه بسیار قدیمی شده باشد، توانایی جوانه‌زنی دوباره دارد. همین ویژگی به درخت اجازه می‌دهد به رشد خود ادامه دهد و همچنان زیتون تولید کند.
عامل مهم دیگر، سازگاری بسیار خوب درخت زیتون با اقلیم مدیترانه است. Louzada می‌گوید این درختان از نظر تئوری می‌توانند در همان خاک، نسل‌های متعددی از انسان‌ها را پشت سر بگذارند و «برای همیشه» به زندگی ادامه دهند.
سوالات متداول
قدیمی‌ترین درخت زیتون پرتغال چند ساله است؟
درختی در Herdade do Peso در Vidigueira بر اساس ارزیابی سال ۲۰۲۱، بیش از ۳۷۰۰ سال قدمت دارد.
Oliveira do Mouchão چند سال قدمت دارد؟
قدمت این درخت در Abrantes حدود ۳۳۵۰ سال برآورد شده و احتمال می‌رود قدیمی‌ترین درخت پرتغال باشد.
راز طول عمر درخت زیتون چیست؟
توانایی بالای باززایی، ریشه‌های عمیق و سازگاری خوب با اقلیم مدیترانه از عوامل مهم طول عمر درختان زیتون هستند.
سن درختان زیتون چگونه محاسبه می‌شود؟
پژوهشگران UTAD روشی مبتنی بر یک مدل ریاضی توسعه داده‌اند که رابطه سن درخت را با ویژگی‌هایی مانند قطر، ارتفاع و محیط تنه بررسی می‌کند.
آیا درختان زیتون کهنسال همچنان زیتون تولید می‌کنند؟
بله. طبق اطلاعات UTAD، Oliveira do Mouchão با وجود تنه بسیار فرسوده همچنان در سال ۲۰۲۲ زیتون تولید می‌کرد.
جمع‌بندی
درخت زیتون به لطف توانایی چشمگیر در باززایی، ریشه‌های عمیق و سازگاری با اقلیم مدیترانه می‌تواند هزاران سال دوام بیاورد. نمونه‌های پرتغال نشان می‌دهند برخی از این درختان حتی پس از بیش از سه هزار سال همچنان زنده و بارده هستند. اگر این روایت از درختان شگفت‌انگیز برایتان جالب بود، نمونه‌های کهنسال دیگر را نیز دنبال کنید.
