- دیرتر شدن اولین وعده غذایی با افزایش خطر مرگ به هر علت ارتباط داشت.
- مصرف نخستین وعده غذایی بعد از ظهر با ۴۶ درصد خطر بیشتر مرگ ناشی از بیماری‌های قلبی و عروقی همراه بود.
- مطالعه مشاهده‌ای است و ثابت نمی‌کند که ساعت غذا خوردن مستقیماً باعث افزایش یا کاهش طول عمر می‌شود.
زمان خوردن صبحانه ممکن است فقط یک عادت روزمره نباشد. یک پژوهش گسترده روی ۳۱ هزار و ۴۴ بزرگسال آمریکایی نشان داده است که دیرتر خوردن اولین وعده غذایی با افزایش خطر مرگ ارتباط دارد. با این حال، این مطالعه ثابت نمی‌کند که تغییر ساعت غذا خوردن مستقیماً طول عمر را تغییر می‌دهد.
یافته‌ها نشان می‌دهند سلامت ممکن است فقط به آنچه می‌خوریم وابسته نباشد و زمان خوردن غذا نیز اهمیت داشته باشد.
پژوهش درباره ساعت صبحانه چه می‌گوید؟
بررسی‌های قبلی نشان داده بودند که حذف صبحانه و غذا خوردن در ساعات پایانی شب با پیامدهای نامطلوب‌تر برای سلامت ارتباط دارند. با این حال، میزان خطر مرتبط با ساعت دقیق وعده‌های غذایی هنوز به‌طور کامل مشخص نبود.
به همین دلیل پژوهشگران داده‌های حاصل از National Health and Nutrition Examination Survey (NHANES) را که بین سال‌های ۱۹۹۹ تا ۲۰۱۸ در آمریکا انجام شده بود، بررسی کردند.
بررسی بیش از ۳۱ هزار بزرگسال
در این پژوهش اطلاعات ۳۱ هزار و ۴۴ بزرگسال ۴۰ ساله و بالاتر مورد بررسی قرار گرفت.
شرکت‌کنندگان تمام غذاها و نوشیدنی‌هایی را که طی ۲۴ ساعت گذشته مصرف کرده بودند، همراه با زمان مصرف آنها گزارش کردند.
پژوهشگران نخستین خوراکی یا نوشیدنی حاوی کالری را که بعد از ساعت ۴ صبح مصرف شده بود، «اولین وعده غذایی» در نظر گرفتند. بنابراین این وعده لزوماً یک صبحانه سنتی نبود.
آخرین ماده غذایی یا نوشیدنی حاوی کالری نیز به‌عنوان آخرین وعده غذایی در نظر گرفته شد. فاصله زمانی بین این دو وعده نیز «پنجره غذایی» فرد محسوب شد.
سپس پژوهشگران این اطلاعات را با موارد مرگ ثبت‌شده تا پایان سال ۲۰۱۹ مقایسه کردند.
شرکت‌کنندگان به‌طور میانگین ۸.۶ سال تحت پیگیری بودند. طی این مدت، ۷ هزار و ۱۲۹ نفر جان خود را از دست دادند که مرگ ۲ هزار و ۲۵۹ نفر از آنها به بیماری‌های قلبی و عروقی مربوط بود.
در تحلیل داده‌ها عواملی مانند سن، مصرف سیگار، فعالیت بدنی، کیفیت رژیم غذایی، شاخص توده بدنی، میزان دریافت انرژی، سطح درآمد و بیماری‌های موجود نیز در نظر گرفته شد.
هرچه ساعت صبحانه دیرتر شد، خطر مرگ بیشتر بود
یکی از مهم‌ترین یافته‌های پژوهش به زمان اولین وعده غذایی مربوط می‌شد.
در مقایسه با افرادی که نخستین وعده غذایی خود را بین ساعت ۷ تا ۸ صبح مصرف می‌کردند، افرادی که اولین وعده غذایی آنها بین ساعت ۸ تا ۱۰ صبح بود، ۱۰ درصد بیشتر در معرض خطر مرگ به هر علت قرار داشتند.
این اختلاف برای افرادی که نخستین وعده غذایی خود را بین ساعت ۱۰ صبح تا ۱۲ ظهر می‌خوردند به ۱۹ درصد رسید.
در افرادی که اولین وعده غذایی بعد از ساعت ۱۲ ظهر مصرف می‌شد، این خطر به ۲۹ درصد افزایش یافت.
الگوی مشابهی در مرگ‌های مرتبط با بیماری‌های قلبی و عروقی نیز مشاهده شد.
افرادی که اولین وعده غذایی خود را بعد از ساعت ۱۲ ظهر مصرف می‌کردند، در مقایسه با کسانی که اولین وعده غذایی آنها بین ساعت ۷ تا ۸ صبح بود، ۴۶ درصد بیشتر در معرض خطر مرگ ناشی از بیماری‌های قلبی و عروقی قرار داشتند.
بر اساس محاسبات پژوهشگران، در مورد یک فرد ۵۰ ساله، دیرتر شدن زمان اولین وعده غذایی با ۲.۴۶ سال کاهش در امید به زندگی متوسط ارتباط داشت.
زمان آخرین وعده غذایی چه نقشی داشت؟
نتایج مربوط به آخرین وعده غذایی متفاوت بود. خطر مرگ با دیرتر شدن زمان آخرین وعده غذایی به‌صورت منظم افزایش پیدا نکرد. در عوض، پژوهشگران یک رابطه U شکل مشاهده کردند.
در مقایسه با افرادی که آخرین وعده غذایی خود را بین ساعت ۱۹ تا ۲۰ مصرف می‌کردند، افرادی که قبل از ساعت ۱۹ آخرین وعده غذایی خود را می‌خوردند، ۱۳ درصد بیشتر در معرض خطر مرگ به هر علت قرار داشتند.
در افرادی که آخرین وعده غذایی خود را بعد از نیمه‌شب مصرف می‌کردند، این خطر ۲۷ درصد بیشتر بود.
بر اساس مدل‌سازی این پژوهش، کمترین میزان خطر تقریباً در حوالی ساعت ۲۰ مشاهده شد.
با این حال، Zhilei Shan، نویسنده ارشد پژوهش از دانشگاه علم و فناوری Huazhong، تأکید کرد که این نتیجه به معنای ایده‌آل بودن ساعت ۱۹ تا ۲۰ برای شام همه افراد نیست.
به گفته Shan، غذا خوردن در ساعات بسیار دیر ممکن است ریتم زیستی و متابولیسم بدن را مختل کند. از سوی دیگر، بسیار زود خوردن آخرین وعده غذایی نیز ممکن است با عواملی مانند برنامه روزانه فرد، بیماری‌های موجود یا دریافت پایین انرژی ارتباط داشته باشد.
افرادی که زودتر غذا می‌خوردند، تمایل داشتند سن بالاتری داشته باشند، دفعات کمتری غذا بخورند و بیماری‌های موجود بیشتری داشته باشند. بنابراین ساعت غذا خوردن ممکن است به‌جای اینکه مستقیماً باعث بیماری یا مرگ شود، نشانه‌ای از وضعیت سلامت موجود فرد باشد.
آیا طول پنجره غذایی تعیین‌کننده است؟
پژوهشگران طول پنجره غذایی روزانه را نیز بررسی کردند. با این حال، زمانی که ساعت اولین وعده غذایی در نظر گرفته شد، ارتباط ثابتی میان طول پنجره غذایی و خطر مرگ در تمام شرکت‌کنندگان مشاهده نشد.
در عوض مشخص شد ارتباط میان پنجره غذایی و خطر مرگ بر اساس زمانی که فرد غذا خوردن را در طول روز آغاز می‌کند، تغییر می‌کند.
این یافته می‌تواند نگاه تازه‌ای به نگرانی‌های مربوط به پنجره‌های غذایی بسیار کوتاه ایجاد کند. تنها دانستن اینکه فرد چند ساعت غذا نمی‌خورد، برای درک کامل الگوی تغذیه او کافی نیست.
ارتباط ساعت غذا خوردن با ریتم زیستی بدن
Shan اعلام کرد که زمان وعده‌های غذایی یکی از سیگنال‌های مهم برای ریتم‌های زیستی محیطی بدن است.
به گفته این پژوهشگر، خوردن نخستین وعده غذایی در ساعات دیرتر روز یا مصرف غذا در ساعات پایانی شب ممکن است باعث ناهماهنگی با ریتم زیستی شود و مشکلات متابولیکی ایجاد کند. این مشکلات می‌توانند شامل اختلال در متابولیسم چربی و گلوکز باشند.
مطالعات انجام‌شده روی حیوانات نیز سرنخ‌هایی درباره سازوکارهای احتمالی ارائه کرده‌اند.
این مطالعات به فرایندهایی مانند موارد زیر اشاره دارند:
- افزایش وزن
- تجمع چربی در کبد
- اختلال در ساعت‌های زیستی اندام‌های خارج از مغز
- تغییرات در جذب چربی
با این حال هنوز مشخص نیست که آیا این سازوکارها واقعاً می‌توانند نتایج مشاهده‌شده درباره میزان مرگ‌ومیر در انسان‌ها را توضیح دهند یا خیر.
آیا دیر غذا خوردن می‌تواند نتیجه سلامت نامطلوب باشد؟
پژوهشگران احتمال علیت معکوس را نیز مطرح کردند.
به این معنا که دیر غذا خوردن ممکن است به‌جای اینکه باعث مشکلات سلامت شود، نتیجه یا نشانه‌ای از وضعیت نامطلوب سلامت، خواب نامنظم، کار شیفتی یا شرایط اجتماعی و اقتصادی باشد.
در پژوهشی که پیش‌تر روی افراد مسن انجام شده بود نیز مشخص شد با افزایش مشکلات سلامت، زمان خوردن صبحانه به ساعات دیرتری منتقل می‌شود.
Shan بر همین اساس تأکید کرد که دیر غذا خوردن نباید به‌طور قطعی یک عامل خطر مستقیم در نظر گرفته شود. این رفتار می‌تواند یک نشانگر بالقوه خطر و یک رفتار قابل تغییر باشد.
محدودیت‌های مهم پژوهش
یکی از مهم‌ترین محدودیت‌های این پژوهش، مشاهده‌ای بودن مطالعه است. بنابراین نتایج آن اجازه نمی‌دهد رابطه مستقیم علت و معلولی میان ساعت غذا خوردن و خطر مرگ اثبات شود.
ساعت وعده‌های غذایی عمدتاً بر اساس یک یادآوری ۲۴ ساعته از مصرف مواد غذایی در ابتدای پژوهش ثبت شده بود. بنابراین این اطلاعات ممکن است عادات واقعی غذایی شرکت‌کنندگان را که طی سال‌ها ادامه داشته، به‌طور کامل نشان ندهد.
علاوه بر این، ریتم‌های زیستی افراد، الگوی دقیق خواب، زمان انجام فعالیت‌های روزانه و سایر عوامل اندازه‌گیری‌نشده نیز می‌توانند بر نتایج تأثیر داشته باشند.
پژوهشگران عوامل متعددی را در تحلیل خود در نظر گرفتند و تحلیل‌های حساسیت مختلفی نیز انجام دادند. با این حال حذف کامل اثر همه این عوامل امکان‌پذیر نبود.
Shan بر اساس یافته‌های این پژوهش تأکید کرد که افراد نباید به دلیل این نتایج تغییرات شدید و ناگهانی در زمان وعده‌های غذایی خود ایجاد کنند.
ساعت صبحانه و طول عمر؛ نتیجه نهایی چیست؟
این پژوهش روی بیش از ۳۱ هزار بزرگسال نشان داد که دیرتر شدن زمان اولین وعده غذایی با افزایش خطر مرگ به هر علت و همچنین مرگ ناشی از بیماری‌های قلبی و عروقی ارتباط دارد. برای افرادی که نخستین وعده غذایی خود را بعد از ظهر مصرف می‌کردند، این ارتباط با خطر مرگ به هر علت ۲۹ درصد و با مرگ ناشی از بیماری‌های قلبی و عروقی ۴۶ درصد بود.
با وجود این، پژوهش نمی‌تواند ثابت کند که دیر خوردن صبحانه مستقیماً باعث کاهش طول عمر می‌شود. عوامل دیگری مانند وضعیت سلامت، خواب، کار شیفتی، شرایط اجتماعی و اقتصادی و الگوی کلی زندگی نیز ممکن است در این ارتباط نقش داشته باشند.
بنابراین یافته‌های این مطالعه بیشتر یک ارتباط آماری را نشان می‌دهند و نباید به‌عنوان توصیه قطعی برای تغییر ساعت وعده‌های غذایی در نظر گرفته شوند.
اگر زمان وعده‌های غذایی برای شما مهم است، نتایج این پژوهش را در کنار الگوی خواب، وضعیت سلامت و برنامه روزانه خود در نظر بگیرید و از ایجاد تغییرات شدید بر اساس یک مطالعه مشاهده‌ای خودداری کنید.
سؤالات متداول
آیا دیر خوردن صبحانه خطر مرگ را افزایش می‌دهد؟
این پژوهش نشان‌دهنده ارتباط میان دیرتر خوردن اولین وعده غذایی و افزایش خطر مرگ است، اما رابطه علت و معلولی را اثبات نمی‌کند.
بهترین ساعت صبحانه در این پژوهش چه زمانی بود؟
کمترین خطر در گروهی مشاهده شد که نخستین وعده غذایی خود را بین ساعت ۷ تا ۸ صبح مصرف می‌کردند.
آیا خوردن شام بعد از نیمه‌شب خطرناک است؟
در این مطالعه، افرادی که آخرین وعده غذایی خود را بعد از نیمه‌شب مصرف می‌کردند، در مقایسه با گروه ۱۹ تا ۲۰، ۲۷ درصد خطر مرگ به هر علت بیشتری داشتند.
آیا کوتاه کردن پنجره غذایی همیشه مفید است؟
این پژوهش ارتباط ثابتی میان طول پنجره غذایی و خطر مرگ در همه شرکت‌کنندگان پیدا نکرد و زمان آغاز غذا خوردن نیز اهمیت داشت.
آیا باید به دلیل این پژوهش ساعت غذا خوردن خود را تغییر دهیم؟
خیر. نویسنده ارشد پژوهش تأکید کرده است که بر اساس این یافته‌ها نباید تغییرات شدید در زمان وعده‌های غذایی ایجاد کرد.
