پژوهش دانشمندان روی بیش از یک میلیون ژنوم، ۱۲۶۰ نشانگر ژنتیکی مرتبط با ویژگی‌های شخصیتی را شناسایی کرد و نقش پیچیده ژن‌ها و محیط را نشان داد.
- پژوهش روی بیش از یک میلیون ژنوم، ۱۲۶۰ تفاوت ژنتیکی مرتبط با شخصیت را شناسایی کرد.
- شخصیت توسط یک ژن واحد تعیین نمی‌شود و تعداد زیادی تفاوت ژنتیکی کوچک همراه با عوامل محیطی نقش دارند.
- داده‌های گسترده این پژوهش می‌تواند به بررسی ارتباط شخصیت با ازدواج، کار و آموزش کمک کند.
ژنتیک شخصیت تا چه اندازه بر رفتار ما تأثیر دارد؟
دانشمندان در پژوهشی که بیش از یک میلیون ژنوم را بررسی کرده است، ۱۲۶۰ تفاوت ژنتیکی مرتبط با شخصیت انسان شناسایی کردند. یافته‌ها نشان می‌دهد شخصیت انسان توسط یک ژن واحد تعیین نمی‌شود، بلکه تعداد زیادی تفاوت ژنتیکی کوچک همراه با شرایط و تجربه‌های زندگی در شکل‌گیری آن نقش دارند.
نتایج این پژوهش همچنین نشان می‌دهد بخش مهمی از اثر ژنتیکی مشاهده‌شده در ویژگی‌های شخصیتی به‌طور مستقیم با DNA ارتباط دارد. با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که این نتایج نباید به شکل ساده «چند درصد شخصیت ژنتیکی و چند درصد محیطی است» تفسیر شوند.
Emily Baumgaertner Nunn / New York Times
پنج ویژگی اصلی شخصیت انسان چیست؟
اینکه افراد مضطرب، ماجراجو یا اهل بحث باشند، با ویژگی‌های شخصیتی آن‌ها ارتباط دارد. روان‌شناسان این ویژگی‌ها را در قالب پنج دسته اصلی بررسی می‌کنند که به «پنج عامل بزرگ» یا «Big Five» معروف هستند.
- برون‌گرایی
- توافق‌پذیری
- وظیفه‌شناسی
- روان‌رنجوری
- گشودگی نسبت به تجربه
سطح این ویژگی‌ها از فردی به فرد دیگر متفاوت است و در دوران بزرگسالی تا حد زیادی ثابت باقی می‌ماند.
دانشمندان مدت‌هاست می‌دانند که ژن‌ها نیز بر شخصیت تأثیر دارند، اما مشخص نبود دقیقاً کدام تفاوت‌های ژنتیکی با این ویژگی‌ها ارتباط دارند. تیم پژوهشی برای بررسی این پرسش، بیش از یک میلیون ژنوم را تحلیل کرد.
در این مطالعه از داده‌های به‌دست‌آمده از ۴۶ پژوهش مختلف استفاده شد.
پژوهشگران همچنین اطلاعات هزاران جفت خواهر و برادر و والد و فرزند را با یکدیگر مقایسه کردند تا مشخص شود عوامل محیطی تا چه اندازه بر نتایج تأثیر می‌گذارند.
نتیجه این بررسی، شناسایی ۱۲۶۰ نشانگر ژنتیکی مرتبط با شخصیت بود که حدود دو سوم آن‌ها پیش از این شناخته نشده بودند.
شخصیت با یک ژن واحد تعیین نمی‌شود
این پژوهش نشان داد شخصیت انسان توسط چند ژن محدود تعیین نمی‌شود. در واقع، تعداد زیادی تفاوت ژنتیکی کوچک به‌طور هم‌زمان در شکل‌گیری ویژگی‌های شخصیتی نقش دارند.
تأثیر این تفاوت‌ها می‌تواند بر اساس شرایطی که فرد در آن زندگی می‌کند تغییر کند. ژن‌ها و محیط به‌طور مداوم با یکدیگر تعامل دارند.
تفاوت‌های ژنتیکی رایجی که در این پژوهش شناسایی شدند، حدود ۵ تا ۱۰ درصد از تفاوت‌های شخصیتی میان انسان‌ها را توضیح می‌دهند.
با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند این درصدها نباید به این شکل تعبیر شوند که چه میزان از شخصیت «ژنتیکی» و چه میزان «محیطی» است. تجربه‌های زندگی نیز در بروز گرایش‌های ژنتیکی نقش دارند.
۹۶ درصد اثر ژنتیکی شخصیت مستقیماً با DNA مرتبط است
پژوهشگران یادآور شدند که در برخی ویژگی‌ها، مانند سطح تحصیلات، اثر ژنتیکی همیشه به‌طور مستقیم از DNA ناشی نمی‌شود.
محیط خانواده و امکاناتی که والدین در اختیار فرزندان قرار می‌دهند نیز می‌توانند بر چنین نتایجی تأثیر بگذارند.
اما در ویژگی‌های شخصیتی، تصویر متفاوتی به دست آمد.
مقایسه میان خواهر و برادرها و همچنین والدین و فرزندان نشان داد حدود ۹۶ درصد اثر ژنتیکی در ویژگی‌های شخصیتی مستقیماً با DNA ارتباط دارد.
خواهر و برادرهایی که در یک خانه و تحت شرایط مشابه رشد می‌کنند، با وجود داشتن محیطی نزدیک به هم، ممکن است شخصیت‌هایی کاملاً متفاوت داشته باشند.
پژوهش درباره ژنتیک شخصیت دوباره مورد توجه قرار گرفته است
شخصیت در اواخر قرن بیستم یکی از حوزه‌های مهم پژوهش در ژنتیک رفتار بود. با این حال، در سال‌های اخیر میزان تحقیقات در این زمینه کاهش یافته است.
یکی از پژوهشگران، Elliot Tucker-Drob، اعلام کرد که کاهش مطالعات درباره شخصیت، خلأ بزرگی در این حوزه ایجاد کرده است.
Tucker-Drob تأکید کرد که شخصیت فقط یک ویژگی روان‌شناختی نیست. شخصیت انسان با حوزه‌های متعددی از جمله درآمد افراد، نحوه استفاده آن‌ها از خدمات درمانی و روابط دوستانه ارتباط دارد.
برون‌گرایی با ویژگی‌های متعدد ارتباط دارد
پژوهشگران حدود ۱۰ میلیون تنوع ژنتیکی را بررسی کردند. هدف آن‌ها شناسایی پایه‌های ژنتیکی پنج ویژگی اصلی شخصیت بود.
در این مطالعه، ۲۵۸ واریانت ژنتیکی مرتبط با برون‌گرایی شناسایی شد. این تعداد حدود ۱۵ برابر بیشتر از واریانت‌هایی است که پیش از این شناخته شده بودند.
مشخص شد افرادی که دارای پروفایل ژنتیکی مرتبط با برون‌گرایی بالاتر هستند، خطر کمتری برای اضطراب، افسردگی و اختلال استرس پس از سانحه دارند.
با این حال، برون‌گرایی با برخی وضعیت‌های عصبی‌رشدی مانند اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی نیز ارتباط دارد.
وظیفه‌شناسی و سبک زندگی سالم‌تر
ویژگی وظیفه‌شناسی نیز با عادت‌های مختلف زندگی مرتبط دانسته شد.
افرادی که از نظر ژنتیکی گرایش بیشتری به این ویژگی دارند، احتمال بیشتری دارد که:
- ورزش کنند.
- غذاهای کم‌کالری را ترجیح دهند.
- خواب بهتری داشته باشند.
روان‌رنجوری با اختلالات روانی ارتباط دارد
روان‌رنجوری، یعنی گرایش به بی‌ثباتی عاطفی بیشتر، در این پژوهش با ۱۰ اختلال روان‌پزشکی مختلف ارتباط داده شد.
در میان موارد مرتبط، شاخص توده بدنی بالاتر و مصرف بیشتر سیگار نیز دیده شد.
شرکت‌کنندگانی که دارای پروفایل ژنتیکی با سطح بالاتر روان‌رنجوری بودند، در پرسشنامه‌های پژوهش گزینه‌هایی مانند «نمی‌دانم» را بیشتر انتخاب کردند و به این ترتیب ساختار بی‌ثبات‌تر خود را نشان دادند.
با این حال، جامعه‌شناس دانشگاه Princeton University، Dalton Conley، گفت این مطالعه دیدگاهی را که روان‌رنجوری را با سطح سروتونین مرتبط می‌داند، با پرسش‌هایی روبه‌رو می‌کند.
در این پژوهش مشخص شد تفاوت‌های ژنتیکی مرتبط با روان‌رنجوری در سلول‌های مغزی فعال‌تر هستند.
با این حال، ارتباط مشخصی با سیستم سروتونین پیدا نشد.
Conley گفت این نتایج به‌طور کامل این نظریه را رد نمی‌کنند، اما تردیدها درباره آن را افزایش می‌دهند.
شباهت ژنتیکی شخصیتی میان همسران دیده نشد
یکی از نتایج قابل توجه پژوهش به روابط زوج‌ها مربوط بود.
پیش از این مشخص شده بود که انسان‌ها در برخی زمینه‌ها، مانند سطح تحصیلات، ممکن است همسرانی را انتخاب کنند که از نظر ژنتیکی به آن‌ها شباهت دارند.
اما در مورد ویژگی‌های شخصیتی، وضعیت متفاوت بود.
این پژوهش نشان داد تفاوت‌های ژنتیکی مرتبط با ویژگی‌های شخصیتی در میان همسران تا حد زیادی تصادفی هستند و شباهت ژنتیکی مشخصی در این زمینه مشاهده نشد.
با این حال، شخصیت واقعی همسران گاهی شباهت‌هایی با یکدیگر داشت، به‌ویژه در ویژگی گشودگی نسبت به تجربه.
پژوهشگران معتقدند این شباهت ممکن است با زمانی که زوج‌ها در کنار یکدیگر می‌گذرانند ارتباط داشته باشد.
اهمیت کشف جدید درباره ژنتیک شخصیت چیست؟
به گفته پژوهشگران، اهمیت این مطالعه فقط به شناسایی تفاوت‌های ژنتیکی جدید محدود نمی‌شود.
مجموعه داده گسترده این پژوهش می‌تواند امکان بررسی ارتباط میان شخصیت و موضوعات مختلف را نیز فراهم کند.
از جمله حوزه‌هایی که می‌توانند در آینده بررسی شوند عبارت‌اند از:
- ارتباط شخصیت با ثبات ازدواج‌ها
- تأثیر شخصیت بر زندگی و محیط کاری
- رابطه میان شخصیت و نظام آموزشی
جمع‌بندی: ژنتیک شخصیت پیچیده‌تر از یک پاسخ ساده است
پژوهش جدید درباره ژنتیک شخصیت نشان می‌دهد شخصیت انسان محصول یک ژن یا چند عامل محدود نیست. شناسایی ۱۲۶۰ تفاوت ژنتیکی مرتبط با ویژگی‌های شخصیتی، تصویر پیچیده‌تری از نقش DNA در شکل‌گیری رفتار انسان ارائه می‌دهد.
در عین حال، یافته‌ها تأکید می‌کنند که ژن‌ها به‌تنهایی سرنوشت شخصیت را تعیین نمی‌کنند و تجربه‌ها و شرایط زندگی نیز در نحوه بروز گرایش‌های ژنتیکی نقش مهمی دارند.
گسترش این تحقیقات می‌تواند در آینده به درک بهتر ارتباط شخصیت با ازدواج، کار، آموزش و دیگر جنبه‌های زندگی انسان کمک کند.
سؤالات متداول درباره ژنتیک شخصیت
آیا شخصیت انسان فقط توسط ژن‌ها تعیین می‌شود؟
خیر. این پژوهش نشان می‌دهد تفاوت‌های ژنتیکی متعدد در شخصیت نقش دارند، اما شرایط زندگی و تجربه‌ها نیز بر نحوه بروز گرایش‌های ژنتیکی تأثیر می‌گذارند.
چند تفاوت ژنتیکی مرتبط با شخصیت شناسایی شد؟
پژوهشگران ۱۲۶۰ نشانگر یا تفاوت ژنتیکی مرتبط با ویژگی‌های شخصیتی شناسایی کردند که حدود دو سوم آن‌ها پیش از این ناشناخته بودند.
پنج عامل بزرگ شخصیت چیست؟
پنج عامل بزرگ شامل برون‌گرایی، توافق‌پذیری، وظیفه‌شناسی، روان‌رنجوری و گشودگی نسبت به تجربه هستند.
چه میزان از تفاوت‌های شخصیتی با تفاوت‌های ژنتیکی توضیح داده می‌شود؟
تفاوت‌های ژنتیکی رایج شناسایی‌شده در این پژوهش حدود ۵ تا ۱۰ درصد از تفاوت‌های شخصیتی میان انسان‌ها را توضیح می‌دهند.
آیا همسران از نظر ژنتیکی شخصیت مشابهی دارند؟
خیر. این پژوهش نشان داد تفاوت‌های ژنتیکی مرتبط با ویژگی‌های شخصیتی در میان همسران تا حد زیادی تصادفی هستند، هرچند شخصیت واقعی آن‌ها گاهی شباهت‌هایی نشان می‌دهد.
