پژوهش روی معلمان پیش‌دبستانی نشان می‌دهد بازی می‌تواند همزمان به رشد مهارت‌های تحصیلی، زبانی، اجتماعی و عاطفی کودکان کمک کند.
- ۹۶.۹ درصد معلمان شرکت‌کننده معتقد بودند بازی می‌تواند از یادگیری تحصیلی کودکان حمایت کند.
- یادگیری از طریق بازی می‌تواند به تقویت زبان، خواندن، ریاضی، توجه، مهارت‌های اجتماعی و عاطفی کمک کند.
- این پژوهش نشان می‌دهد ارتباط بهتر میان خانواده‌ها و معلمان می‌تواند درک اهداف آموزشی بازی در پیش‌دبستانی را افزایش دهد.
بازی برای کودکان پیش‌دبستانی فقط سرگرمی نیست؛ یادگیری از طریق بازی می‌تواند به رشد مهارت‌های زبانی، خواندن، ریاضی، توجه، اجتماعی و عاطفی کمک کند. یک نظرسنجی از معلمان پیش‌دبستانی نشان داده است که بیشتر آنها بازی را بخشی مهم از فرایند یادگیری می‌دانند، هرچند میزان حمایت خانواده‌ها از این روش در برخی محیط‌ها متفاوت است.
پیش‌دبستانی اغلب به‌عنوان مرحله‌ای برای آماده‌سازی کودکان جهت ورود به مدرسه در نظر گرفته می‌شود. به همین دلیل ممکن است خانواده‌ها انتظار داشته باشند کودکان در این دوره حروف، اعداد و روال‌های کلاس را یاد بگیرند. با این حال، کودکان هنگام بازی نیز با انتخاب کردن، آزمایش ایده‌ها، تمرین زبان، مدیریت احساسات و همکاری با دیگران مهارت‌های مهمی را یاد می‌گیرند.
یادگیری از طریق بازی چه مهارت‌هایی را تقویت می‌کند؟
در یادگیری مبتنی بر بازی، کودکان مهارت‌های مورد نظر را از طریق فعالیت‌های سرگرم‌کننده تمرین می‌کنند و در همین حال، بزرگسالان آنها را به سمت اهداف مشخص آموزشی هدایت می‌کنند.
بر اساس یافته‌های این پژوهش، بازی می‌تواند به کودکان خردسال در تقویت مهارت‌های زیر کمک کند:
- زبان
- خواندن
- ریاضی
- توجه
- مهارت‌های اجتماعی
- مهارت‌های عاطفی
برخی شواهد نیز نشان می‌دهد یادگیری از طریق بازی ممکن است در ایجاد مهارت‌های تحصیلی اولیه، عملکرد بهتری نسبت به آموزش مستقیم به‌تنهایی داشته باشد.
بازی در کلاس درس کاملاً هدفمند است
این فعالیت‌ها از بیرون ممکن است صرفاً شبیه بازی کودکان به نظر برسند، اما به گفته Kelly M. Purtell، دانشیار علوم انسانی در The Ohio State University، پشت آنها اهداف آموزشی مشخصی وجود دارد.
او گفت: «از بیرون ممکن است فقط به نظر برسد که بچه‌ها مشغول بازی هستند، اما وقتی واقعاً با معلمان صحبت می‌کنید، می‌بینید این کار کاملاً هدفمند است و اهداف یادگیری مشخصی پشت آن قرار دارد.»
Erin G. Fox نیز این پژوهش را پس از دریافت مدرک دکترا در رشته رشد انسانی و علوم خانواده از The Ohio State University هدایت کرد.
Fox درباره یک تصور نادرست رایج گفت: «یکی از بزرگ‌ترین تصورات غلط این است که بازی از یادگیری حمایت نمی‌کند.»
او توضیح داد که بیشتر مردم احتمالاً قبول دارند بازی به رشد اجتماعی و عاطفی کودکان کمک می‌کند، اما ممکن است کمتر بدانند که بازی می‌تواند از مهارت‌های اولیه سواد و ریاضی نیز پشتیبانی کند.
نتایج نظرسنجی از ۱۱۰ معلم پیش‌دبستانی
پژوهشگران با ۱۱۰ معلم پیش‌دبستانی از دو ایالت در منطقه غرب میانه آمریکا نظرسنجی کردند. این گروه شامل ۴۲ معلم از مناطق روستایی، ۳۶ معلم از مناطق شهری و ۳۲ معلم از مناطق حومه‌ای بود.
معلمان میزان موافقت خود را با مجموعه‌ای از گزاره‌ها در مقیاسی پنج‌درجه‌ای، از مخالفت شدید تا موافقت شدید، مشخص کردند. پرسش‌ها موضوعاتی مانند درس‌های ساختاریافته، یادگیری هدایت‌شده توسط کودک، ارزش بازی، حمایت خانواده و میزان زمانی را که برنامه درسی برای بازی در نظر می‌گیرد، بررسی می‌کردند.
پژوهشگران همچنین نژاد، سطح تحصیلات، آموزش و سابقه کاری معلمان را در تحلیل خود در نظر گرفتند. این کار به دقیق‌تر شدن مقایسه‌های منطقه‌ای کمک کرد، هرچند تفاوت‌های دیگری میان مدارس و جوامع همچنان می‌توانسته بر نتایج اثر بگذارد.
تقریباً ۹۷ درصد معلمان بازی را مفید می‌دانند
حدود ۹۶.۹ درصد معلمان موافق یا کاملاً موافق بودند که بازی می‌تواند از یادگیری تحصیلی حمایت کند.
بیشتر معلمان همچنین از اختصاص زمان مشخص برای بازی حمایت کردند. در مقابل، تنها ۱۷.۲ درصد موافق یا کاملاً موافق بودند که بازی عمدتاً برای سرگرمی یا تفریح است.
معلمان به‌طور کلی احساس می‌کردند برنامه درسی الزامی فضای کافی برای بازی در اختیار آنها قرار می‌دهد.
پژوهشگران تفاوت مشخصی میان معلمان مناطق شهری، حومه‌ای و روستایی در نگرش آنها نسبت به یادگیری، بازی یا حمایت برنامه درسی پیدا نکردند.
این پاسخ‌های مشترک نشان می‌دهد معلمان پیش‌دبستانی در گروه مورد بررسی، بازی را به‌طور گسترده بخشی از فرایند یادگیری می‌دانند. با این حال، پاسخ‌های یک نظرسنجی نمی‌تواند مشخص کند معلمان در عمل چند بار از بازی استفاده می‌کنند یا این فعالیت‌ها دقیقاً چه شکلی دارند.
معلمان شهری حمایت کمتری از سوی خانواده‌ها احساس کردند
معلمان مدارس شهری در مقایسه با معلمان مدارس حومه‌ای کمتر معتقد بودند که خانواده‌ها بازی را برای یادگیری در دوره پیش‌دبستانی مهم می‌دانند.
این تفاوت حتی پس از در نظر گرفتن سطح تحصیلات، سابقه کاری، نژاد و مدارک حرفه‌ای معلمان نیز باقی ماند. در مقابل، تفاوت مشخصی میان معلمان مناطق روستایی و حومه‌ای در زمینه حمایت ادراک‌شده خانواده‌ها مشاهده نشد.
با این حال، این یافته به معنای آن نیست که خانواده‌های شهری بازی را رد می‌کنند. پژوهشگران تأکید کردند که دیدگاه خود خانواده‌ها مستقیماً اندازه‌گیری نشده بود و تنها برداشت معلمان از حمایت خانواده مورد بررسی قرار گرفت.
چرا ممکن است خانواده‌ها بر آموزش رسمی تأکید کنند؟
این برداشت معلمان می‌تواند تحت تأثیر اظهارنظر خانواده‌ها، انتظارات مدرسه، فشار برای آماده‌سازی کودک جهت ورود به مهدکودک یا مدرسه و مشکلات ارتباطی باشد.
Purtell گفت برخی خانواده‌ها وقتی فرزندشان را به پیش‌دبستانی می‌فرستند، انتظار دارند کودک در آنجا «یاد بگیرد و برای مهدکودک آماده شود».
بنابراین، نتایج پژوهش نمی‌گوید خانواده‌های شهری ارزش کمتری برای بازی قائل هستند. یافته‌ها بیشتر نشان می‌دهد توضیح بهتر درباره اینکه بازی چگونه از یادگیری حمایت می‌کند، می‌تواند به خانواده‌ها کمک کند اهداف آموزشی معلمان را بهتر درک کنند.
سابقه بیشتر معلمان با آموزش کودک‌محور ارتباط داشت
معلمانی که سابقه بیشتری در آموزش پیش‌دبستانی داشتند، تمایل کمتری به تأکید بر درس‌های بسیار ساختاریافته برای آموزش مهارت‌های پایه نشان دادند و حمایت بیشتری از یادگیری کودک‌محور داشتند.
البته این نظرسنجی نمی‌تواند مشخص کند که آیا تجربه کاری باعث تغییر دیدگاه معلمان شده است یا اینکه معلمانی با رویکردهای متفاوت از ابتدا وارد کلاس‌های درس شده‌اند.
این الگو می‌تواند اهمیت مربیگری و راهنمایی معلمان تازه‌کار را مطرح کند. با این حال، پژوهشگران هیچ برنامه آموزشی مشخصی را آزمایش نکردند و بنابراین نمی‌توان بر اساس این مطالعه تعیین کرد کدام نوع حمایت آموزشی بهترین نتیجه را خواهد داشت.
محدودیت‌های پژوهش درباره بازی کودکان
پژوهشگران چند محدودیت مهم برای مطالعه در نظر گرفته‌اند. نمونه پژوهش کوچک بود و تنها از دو ایالت انتخاب شد، بنابراین نتایج لزوماً نماینده همه معلمان پیش‌دبستانی در آمریکا نیست.
همچنین ۹۶.۴ درصد شرکت‌کنندگان زن و ۸۴.۵ درصد سفیدپوست بودند و این ترکیب، تنوع کامل جامعه معلمان پیش‌دبستانی را نشان نمی‌داد.
معلمان نیز مدارس خود را به‌صورت شهری، حومه‌ای یا روستایی طبقه‌بندی کردند و برای این دسته‌بندی از تعریف استاندارد دولت آمریکا استفاده نشد.
علاوه بر این، برای سنجش حمایت خانواده، حمایت برنامه درسی و چند نگرش درباره بازی از پرسش‌های منفرد استفاده شد. چنین روشی ممکن است تفاوت‌های ظریف میان دیدگاه‌ها را به‌طور کامل نشان ندهد.
بازی می‌تواند به آمادگی برای مدرسه کمک کند
آماده کردن کودکان برای ورود به مهدکودک یا مدرسه لزوماً به معنای کنار گذاشتن بازی نیست. بازی برنامه‌ریزی‌شده می‌تواند به کودکان فرصت دهد زبان، اعداد، همکاری، توجه و کنترل خود را تمرین کنند.
Purtell یادگیری مبتنی بر بازی را «یک راهبرد یادگیری متناسب با مرحله رشد کودک» توصیف کرد و گفت والدین می‌توانند درباره شیوه استفاده معلمان از بازی در کلاس، اهداف آن و نقش آن در رشد کودک و آماده شدن برای ورود به مدرسه با معلمان گفت‌وگو کنند.
این مطالعه در Early Childhood Education Journal منتشر شده است.
سؤالات متداول
آیا بازی به یادگیری کودکان پیش‌دبستانی کمک می‌کند؟
بله. در این پژوهش، ۹۶.۹ درصد معلمان شرکت‌کننده موافق یا کاملاً موافق بودند که بازی می‌تواند از یادگیری تحصیلی حمایت کند.
یادگیری از طریق بازی چه مهارت‌هایی را تقویت می‌کند؟
بازی می‌تواند به تقویت مهارت‌های زبان، خواندن، ریاضی، توجه، اجتماعی و عاطفی کمک کند.
آیا بازی در کلاس پیش‌دبستانی فقط برای سرگرمی است؟
خیر. بیشتر معلمان مورد بررسی از زمان اختصاص‌یافته به بازی حمایت کردند و تنها ۱۷.۲ درصد آن را عمدتاً برای سرگرمی یا تفریح می‌دانستند.
آیا بازی می‌تواند کودکان را برای مدرسه آماده کند؟
بله. بر اساس این مطالعه، بازی برنامه‌ریزی‌شده می‌تواند به کودکان در تمرین زبان، اعداد، همکاری، توجه و کنترل خود کمک کند.
آیا خانواده‌های شهری بازی را کمتر از خانواده‌های حومه‌ای مهم می‌دانند؟
این پژوهش چنین نتیجه‌ای نمی‌گیرد. تنها مشخص شد معلمان شهری کمتر احساس می‌کردند خانواده‌ها بازی را برای یادگیری پیش‌دبستانی مهم می‌دانند، زیرا دیدگاه خانواده‌ها مستقیماً بررسی نشده بود.
جمع‌بندی و پیشنهاد
یادگیری از طریق بازی در نگاه بیشتر معلمان پیش‌دبستانی، بخشی جدی از فرایند آموزش است و می‌تواند در کنار مهارت‌های اجتماعی و عاطفی، از رشد مهارت‌های اولیه تحصیلی نیز حمایت کند. در عین حال، پژوهش نشان می‌دهد برای درک بهتر نقش بازی در آمادگی کودکان برای مدرسه، ارتباط میان خانواده‌ها و معلمان اهمیت دارد.
اگر فرزندتان در دوره پیش‌دبستانی است، درباره هدف و شیوه استفاده از بازی در کلاس با معلم او گفت‌وگو کنید تا بهتر بدانید این فعالیت‌ها چگونه به یادگیری کودک کمک می‌کنند.
