با آغاز فصل تابستان، موارد گزش کنه نیز افزایش پیدا میکند. متخصصان هشدار میدهند که گزش کنه نباید یک مشکل ساده پوستی تلقی شود، زیرا مداخله نادرست میتواند خطر انتقال بیماریهای خطرناک را افزایش دهد. دکتر فاتح ییلدیز، متخصص بیماریهای عفونی و میکروبیولوژی، تأکید میکند که ریختن موادی مانند الکل، ادکلن یا نفت روی کنه میتواند باعث انتقال بیشتر میکروبها به بدن انسان شود.
گزش کنه و بیماریهای خطرناک ناشی از آن
دکتر فاتح ییلدیز با اشاره به اینکه کنهها از خون تغذیه میکنند، توضیح داد که این موجودات میتوانند حامل انواع مختلفی از میکروارگانیسمها باشند. زمانی که کنه به بدن انسان یا حیوان میچسبد، امکان انتقال این عوامل بیماریزا وجود دارد.
بیماریهایی که ممکن است از طریق گزش کنه منتقل شوند عبارتاند از:
- تب خونریزیدهنده کریمه کنگو
- بیماری لایم
- تولارمی
- التهاب مغزی ناشی از کنه
- تب Q
برخی از این بیماریها در شرایط خاص میتوانند بسیار شدید بوده و حتی جان بیمار را تهدید کنند.
مناطق پرخطر برای تب کریمه کنگو
کنهها بهطور گسترده در طبیعت حضور دارند و در شرایط مناسب دما و رطوبت به سرعت تکثیر میشوند. این حشرات بیشتر بین ماههای آوریل تا اکتبر مشاهده میشوند.
به گفته دکتر ییلدیز، در ترکیه کنههای حامل تب خونریزیدهنده کریمه کنگو بیشتر در مناطق زیر مشاهده میشوند:
- توکات
- سیواس
- چوروم
- آماسیا
- یوزگات
- ارزینجان
- ارزروم
با این حال، تغییرات اقلیمی، مهاجرت پرندگان، تجارت حیوانات باعث شده است که این کنهها در مناطق دیگری نیز مشاهده شوند.
کنه بیشتر به کدام قسمتهای بدن میچسبد؟
کنهها معمولاً مناطقی از بدن را انتخاب میکنند که پوست نازکتر و مرطوبتر باشد. شایعترین نقاط اتصال کنه عبارتاند از:
- پشت گوش
- زیر بغل
- کشاله ران
- پشت زانو
- اطراف ناف
- پوست سر و نواحی دارای مو
علائم هشداردهنده پس از گزش کنه
برخی علائم ممکن است طی ۱۰ تا ۱۴ روز پس از چسبیدن کنه ظاهر شوند. در صورت مشاهده این نشانهها باید فوراً به مراکز درمانی مراجعه کرد:
- تب بالا
- لرز
- سردرد شدید
- درد گسترده عضلات و مفاصل
- ضعف و بیحالی
- کاهش اشتها
- تهوع و استفراغ
- اسهال
- درد شکم
- بثورات پوستی یا کبودی
- خونریزی از بینی یا لثه
تب خونریزیدهنده کریمه کنگو؛ تهدیدی جدی برای سلامت
یکی از بیماریهایی که بیشترین نگرانی را در ترکیه ایجاد میکند، تب خونریزیدهنده کریمه کنگو است. در مناطقی که این بیماری شیوع بیشتری دارد، احتمال آلوده بودن کنهها به ویروس بالاتر است. در صورت بروز بیماری، بیمار ممکن است با یک عفونت شدید و تهدیدکننده زندگی مواجه شود.
روی کنه ادکلن یا الکل نریزید
متخصصان هشدار میدهند که بسیاری از روشهای رایج برای جدا کردن کنه کاملاً اشتباه هستند و میتوانند خطر انتقال بیماری را افزایش دهند.
موارد زیر نباید روی کنه ریخته شوند:
- ادکلن
- الکل
- نفت
- استون
- مواد شوینده
این اقدامات ممکن است باعث شود کنه میکروبهای موجود در بدن خود را به بدن انسان منتقل کند. همچنین فشار دادن سیگار روی کنه، سوزاندن آن، له کردن یا ترکاندن کنه با دست نیز خطر آلودگی را افزایش میدهد.
هرچه کنه زودتر خارج شود، خطر کمتر است
به گفته دکتر ییلدیز، پس از مشاهده کنه باید در سریعترین زمان ممکن آن را خارج کرد. هرچه زمان اتصال کنه به بدن کوتاهتر باشد، احتمال انتقال بیماری نیز کاهش مییابد.
بهترین روش، خارج کردن کنه در مراکز درمانی با استفاده از موچین نوکباریک یا ابزارهای مخصوص است. در شرایط اضطراری نیز باید بدون تماس مستقیم دست، بدون له شدن یا تکهتکه شدن کنه، آن را خارج کرد. پس از آن محل گزش باید با آب و صابون شسته و بهدرستی تمیز شود.
راههای پیشگیری از گزش کنه
اقدامات سادهای وجود دارد که میتواند خطر چسبیدن کنه را به میزان قابل توجهی کاهش دهد:
- استفاده از لباسهای رنگ روشن
- پوشیدن لباسهای آستینبلند و شلوار بلند
- قرار دادن لبه شلوار داخل جوراب
- استفاده از محصولات دفعکننده کنه
- بررسی بدن پس از حضور در طبیعت
این توصیهها بهویژه هنگام حضور در روستاها، باغها، مزارع، مراتع و مناطق جنگلی اهمیت زیادی دارند.
کودکان و حیوانات خانگی بیشتر در معرض خطر هستند
کودکان به دلیل تماس بیشتر با طبیعت در گروههای پرخطر قرار میگیرند. آنها بیشتر با علفها و بوتهها تماس دارند، همچنین ممکن است متوجه چسبیدن کنه یا علائم بیماری نشوند.
حیوانات خانگی نیز میتوانند نقش مهمی در انتقال کنه داشته باشند. کنههایی که میان موهای حیوانات پنهان میشوند، ممکن است وارد محیط خانه شوند.
پیگیری وضعیت سلامت تا ۱۴ روز ضروری است
پس از خارج کردن کنه، فرد باید به مدت ۱۴ روز وضعیت سلامت خود را تحت نظر داشته باشد. بروز تب، سردرد، ضعف، بیاشتهایی، دردهای بدنی، بثورات پوستی یا هرگونه خونریزی نیازمند مراجعه فوری به مراکز درمانی است.
نتیجهگیری
گزش کنه میتواند فراتر از یک مشکل ساده پوستی باشد و در برخی موارد به بیماریهای خطرناک و حتی تهدیدکننده حیات منجر شود. مهمترین نکته این است که هنگام مشاهده کنه از روشهای اشتباه مانند ریختن الکل یا ادکلن روی آن خودداری کرده و برای خارج کردن صحیح آن اقدام کنید. تشخیص زودهنگام علائم و مراجعه سریع به مراکز درمانی نقش مهمی در پیشگیری از عوارض جدی گزش کنه دارد.
اگر در طبیعت رفتوآمد دارید، این نکات مهم درباره گزش کنه را با خانواده و دوستان خود به اشتراک بگذارید تا از خطرات احتمالی پیشگیری شود.
