یک پژوهش گسترده در ایالات متحده نشان میدهد افرادی که هوش مصنوعی را بهطور مکرر برای اهداف شخصی استفاده میکنند، با احتمال بیشتری نشانههای افسردگی را تجربه میکنند. متخصصان تأکید دارند که این یافتهها هنوز رابطه علت و معلولی را ثابت نمیکند، اما لزوم توجه جدی به الگوی مصرف این فناوری را نشان میدهد.
هوش مصنوعی؛ از ابزار کاری تا همراه روزمره
ابزارهای هوش مصنوعی به بخشی جداییناپذیر از زندگی روزمره میلیونها نفر تبدیل شدهاند. بسیاری از افراد از این فناوری برای نوشتن ایمیلهای کاری، خلاصهسازی اسناد یا تحلیل دادهها استفاده میکنند.
در کنار این کاربردهای حرفهای، گروهی دیگر از کاربران، هوش مصنوعی را برای پرسشهای شخصی، دریافت توصیه، سرگرمی یا حتی گفتوگو به کار میگیرند. با وجود کارآمدی این ابزارها، یک مطالعه جدید نشان میدهد استفاده شخصی و مداوم از هوش مصنوعی میتواند با افزایش نشانههای افسردگی، بهویژه در برخی گروههای سنی، همراه باشد.
جزئیات پژوهش علمی انجامشده در آمریکا
بر اساس گزارش Knowridge، این تحقیق توسط متخصصانی از Massachusetts General Hospital و Weill Cornell Medical School انجام شد و نتایج آن در نشریات وابسته به American Medical Association منتشر شده است.
پژوهشگران طی دو ماه، از حدود ۲۱ هزار بزرگسال در سراسر آمریکا نظرسنجی کردند. هدف آنها بررسی میزان استفاده از هوش مصنوعی، نوع کاربری این ابزارها، کاری یا شخصی، و ارتباط احتمالی آن با سلامت روان بود.
سؤالات مطرحشده از شرکتکنندگان
- میزان و دفعات استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی
- کاربرد کاری یا شخصی هوش مصنوعی
- وجود نشانههای افسردگی مانند خلق پایین مداوم، کاهش علاقه، فرسودگی عاطفی
نتایج اصلی: ارتباط معنادار میان استفاده شخصی و افسردگی
نتایج مطالعه یک الگوی مشخص را نشان داد. افرادی که خارج از محیط کار، بهویژه چند بار در روز، با ابزارهای هوش مصنوعی تعامل داشتند، نسبت به کسانی که استفاده محدود و صرفاً کاری داشتند، نشانههای افسردگی بیشتری گزارش کردند.
بیشترین تأثیر در میان جوانان مشاهده شد
افرادی که هر روز از هوش مصنوعی استفاده میکردند، در مقایسه با کاربران کممصرف، حدود ۳۰ درصد بیشتر احتمال داشت دستکم نشانههای متوسط افسردگی را تجربه کنند.
این ارتباط در میان جوانان قویتر بود، اما به این گروه محدود نمیشد. در بازه سنی ۴۵ تا ۶۴ سال، افرادی که روزانه از هوش مصنوعی استفاده میکردند، تا ۵۰ درصد بیشتر از کاربران کممصرف، نشانههای متوسط یا شدید افسردگی را گزارش دادند.
این یافته نشان میدهد پیامدهای احتمالی استفاده مکرر از هوش مصنوعی میتواند دورههای مختلف بزرگسالی را دربر بگیرد.
کدام گروهها بیشتر از هوش مصنوعی استفاده میکنند؟
تحقیق همچنین تفاوتهای جمعیتی قابلتوجهی را آشکار کرد. استفاده روزانه یا نزدیک به روزانه از هوش مصنوعی در میان این گروهها شایعتر بود:
- مردان
- جوانان
- افراد با سطح تحصیلات بالاتر
- افراد با درآمد بیشتر
- ساکنان مناطق شهری
پژوهشگران معتقدند دسترسی آسانتر به فناوری یا تمایل بیشتر به آزمایش ابزارهای دیجیتال جدید میتواند از دلایل این تفاوتها باشد.
آیا هوش مصنوعی باعث افسردگی میشود؟
پژوهشگران تأکید میکنند که این نتایج بههیچوجه ثابت نمیکند استفاده از هوش مصنوعی علت مستقیم افسردگی است. هنوز مشخص نیست آیا استفاده زیاد از این ابزارها باعث بروز افسردگی میشود یا افرادی که از پیش احساس افسردگی دارند، بیشتر به سمت هوش مصنوعی گرایش پیدا میکنند.
عوامل دیگری مانند تنهایی، فشار کاری یا کاهش تعاملات اجتماعی نیز میتوانند در این رابطه نقش داشته باشند.
شباهت با نگرانیهای مربوط به شبکههای اجتماعی
تیم تحقیق به مطالعات قبلی اشاره میکند که نشان دادهاند کاربران پرمصرف هوش مصنوعی ممکن است بهتدریج از تعاملات اجتماعی واقعی فاصله بگیرند یا نوعی وابستگی عاطفی به چتباتها پیدا کنند.
این نگرانیها شباهت زیادی به دغدغههایی دارد که پیشتر درباره شبکههای اجتماعی و پلتفرمهای دیجیتال مطرح شده بود.
مطالعات متعدد نشان دادهاند استفاده بیشازحد از شبکههای اجتماعی میتواند خطر استرس، اضطراب و افسردگی را افزایش دهد. این اثرات بهویژه در میان نوجوانان و جوانان برجستهتر است.
اگرچه ابزارهای هوش مصنوعی ماهیت متفاوتی دارند، اما زمانی که جایگزین تعامل انسانی شوند یا به منبع اصلی حمایت عاطفی تبدیل گردند، میتوانند خطرات مشابهی ایجاد کنند.
جمعبندی: اعتدال در استفاده از هوش مصنوعی
در مجموع، این پژوهش نشان میدهد هوش مصنوعی میتواند ابزاری مفید باشد، اما میزان و نحوه استفاده از آن اهمیت زیادی دارد. استفاده گاهبهگاه برای اهداف کاری یا انجام وظایف مشخص، در مقایسه با استفاده شخصی مداوم در طول روز، ریسک کمتری به همراه دارد.
پژوهشگران تأکید میکنند برای درک بهتر تأثیرات بلندمدت هوش مصنوعی بر سلامت روان، به مطالعات گستردهتر و عمیقتری نیاز است.
نظر شما درباره تأثیر هوش مصنوعی بر سلامت روان چیست؟ تجربه خود را در بخش دیدگاهها بنویسید یا این مقاله را با دیگران به اشتراک بگذارید.
