افزایش گردشگری قطب جنوب در سالهای اخیر، نگرانیهای جدی درباره شیوع بیماریها و آسیبهای زیستمحیطی ایجاد کرده است. وقوع یک مورد مرگبار از هانتاویروس در یک کشتی گردشگری، این دغدغهها را بیش از پیش برجسته کرده است.
افزایش گردشگری قطب جنوب و نگرانیهای جدید
در پی شیوع هانتاویروس در کشتی MV Hondius که به مرگ سه نفر و ابتلای هفت نفر دیگر انجامید، توجهها بار دیگر به خطرات گردشگری قطب جنوب جلب شده است. این کشتی علاوه بر قطب جنوب، از جزایر دورافتاده نیز بازدید کرده بود.
تغییرات اقلیمی و نگرانی از ذوب غیرقابل بازگشت یخچالهای طبیعی، باعث شده این منطقه به مقصدی جذاب برای گردشگران تبدیل شود. با این حال، کارشناسان هشدار میدهند که رشد سریع گردشگری میتواند به آلودگی محیط زیست، انتقال بیماریها، تخریب اکوسیستم منجر شود.
آمار نگرانکننده از رشد گردشگری
با وجود هزینههای بالا و مسیرهای طولانی، تعداد بازدیدکنندگان همچنان در حال افزایش است. در سال 2024، بیش از 80 هزار گردشگر وارد قطب جنوب شدند و 36 هزار نفر نیز این منطقه را از روی کشتی مشاهده کردند.
برآوردها نشان میدهد گردشگری در این منطقه طی 30 سال گذشته 10 برابر رشد داشته است. پیشبینی میشود در دهه آینده، تعداد گردشگران به بیش از 400 هزار نفر برسد.
نقش تغییرات اقلیمی در افزایش سفرها
برخی گردشگران با انگیزه «گردشگری آخرین فرصت» به این منطقه سفر میکنند، یعنی قبل از نابودی احتمالی این زیستبوم، قصد دارند آن را از نزدیک ببینند.
طبق دادههای ناسا، بین سالهای 2002 تا 2020، سالانه به طور میانگین 149 میلیارد تن یخ در قطب جنوب ذوب شده است. این روند، اهمیت موضوع را دوچندان میکند.
خطر انتقال بیماریها در گردشگری قطب جنوب
اگرچه تاکنون شواهدی از انتقال محیطی بیماری از کشتی MV Hondius گزارش نشده است، اما خطرات همچنان پابرجاست. طبق گزارشها، پرندگان مهاجر در سالهای اخیر آنفلوآنزای پرندگان را از آمریکای جنوبی به این منطقه منتقل کردهاند.
اقدامات پیشگیرانه برای کنترل بیماریها
- افزایش سختگیری در رعایت بهداشت فردی گردشگران
- ممنوعیت تماس مستقیم با حیوانات
- جلوگیری از تماس تجهیزات با سطح زمین
- ضدعفونی کامل کفشها و تجهیزات قبل از ورود
راهنمایان و مسافران موظف هستند کفشها و وسایل خود را از هرگونه آلودگی مانند گرد و خاک، پر، بذر، میکروب پاکسازی کنند. حتی در بخشهای کوچک کفش نیز امکان انتقال عوامل بیماریزا وجود دارد.
سابقه شیوع بیماری در کشتیها
کشتیهای کروز در گذشته نیز با شیوع بیماریهایی مانند نوروویروس مواجه بودهاند. همچنین در سال 2020، شیوع COVID-19 در کشتی Diamond Princess، آن را به یک مرکز انتقال ویروس تبدیل کرد.
هانتاویروس معمولاً از طریق استنشاق ذرات آلوده ناشی از فضولات جوندگان منتقل میشود.
جزئیات بحران هانتاویروس در کشتی MV Hondius
این سفر در اول آوریل از شهر Ushuaia در آرژانتین آغاز شد. سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده است که کشتی علاوه بر قطب جنوب، از چند جزیره دورافتاده نیز بازدید کرده است.
بررسیها نشان میدهد احتمال انتقال انسان به انسان در حال بررسی است. گمان میرود اولین فرد مبتلا، پیش از سوار شدن به کشتی به ویروس آلوده شده باشد.
چالشهای قانونی و حفاظت از قطب جنوب
قطب جنوب تحت پیمان 1959 به عنوان منطقهای برای اهداف صلحآمیز و علمی مدیریت میشود. قوانین این پیمان بر حفظ محیط زیست، جلوگیری از آسیب به اکوسیستم، حفاظت از زیبایی طبیعی منطقه تأکید دارد.
با این حال، افزایش گردشگری باعث شده نیاز به قوانین سختگیرانهتر بیش از گذشته احساس شود.
لزوم تنظیم مقررات جدید
کارشناسان معتقدند همانطور که در سایر مناطق حساس زیستمحیطی قوانین سختگیرانه وجود دارد، در قطب جنوب نیز باید فعالیتها بهطور دقیق مدیریت شوند.
حفاظت از گونههایی مانند پنگوئنها، نهنگها، پرندگان دریایی، فکها، همچنین موجودات ریز دریایی مانند کریل، از اولویتهای اصلی این منطقه است.
نتیجهگیری: گردشگری قطب جنوب، فرصت یا تهدید؟
گردشگری قطب جنوب اگرچه تجربهای منحصربهفرد ارائه میدهد، اما بدون مدیریت صحیح میتواند به تهدیدی جدی برای محیط زیست، سلامت انسانها تبدیل شود. رعایت اصول بهداشتی، کنترل ورود گردشگران، تدوین قوانین جدید، برای حفظ این اکوسیستم حیاتی ضروری است.
اگر به سفرهای خاص علاقه دارید، قبل از انتخاب مقصد، اثرات زیستمحیطی آن را بررسی کنید و مسئولانه سفر کنید.
