نتایج یک پژوهش بلندمدت نشان میدهد مصرف روزانه دو تا سه فنجان قهوه میتواند خطر ابتلا به دمانس را تا ۱۸ درصد کاهش دهد. این مطالعه که توسط پژوهشگران دانشگاههای هاروارد و MIT انجام شده، یکی از جامعترین تحلیلها درباره ارتباط قهوه، کافئین، سلامت مغز به شمار میرود.
بر اساس این یافتهها، نوشیدن متعادل قهوه نهتنها با کاهش خطر زوال شناختی مرتبط است، بلکه میتواند به حفظ عملکردهای شناختی در زنان و مردان نیز کمک کند.
نقش کافئین در محافظت از عملکرد مغز
گزارش منتشرشده نشان میدهد افرادی که روزانه یک تا دو فنجان چای مصرف میکنند نیز اثرات مشابهی تجربه کردهاند. دانشمندان مؤسسات زیر در این پروژه تحقیقاتی مشارکت داشتند:
- Massachusetts General Brigham
- Massachusetts Institute of Technology (MIT)
- Harvard T.H. Chan School of Public Health
به گفته محققان، عامل اصلی این اثر محافظتی کافئین است. کافئین میتواند از طریق سازوکارهای عصبی، از سلولهای مغزی در برابر تخریب محافظت کند.
نتایج متناقض مطالعات پیشین درباره قهوه
پیش از این، تحقیقات مرتبط با کافئین نتایج یکدستی نداشتند. برخی مطالعات از اثرات مثبت قهوه بر سلامت مغز خبر داده بودند، در حالی که برخی دیگر به پیامدهای منفی احتمالی اشاره میکردند.
با این حال، دادههای جدید نشان میدهد کافئین ممکن است دارای ویژگیهای نورومحافظتی باشد؛ موضوعی که میتواند مسیر تحقیقات آینده را تغییر دهد.
دکتر Daniel Wang از دانشکده پزشکی هاروارد میگوید: «نتایج ما امیدوارکننده است، اما اندازه این اثر محدود است. با افزایش سن، راههای مختلفی برای حفظ عملکرد شناختی وجود دارد. مصرف قهوه یا چای کافئیندار تنها بخشی از این مسیر است.»
تحلیل دادههای ۴۰ ساله چگونه انجام شد؟
این پژوهش با بررسی دادههای بیش از ۱۳۱٬۸۲۱ شرکتکننده انجام شد. اطلاعات از دو پروژه بزرگ جمعآوری شده بود:
- مطالعه Nurses’ Health Study
- مطالعه Health Professionals Follow-up Study
در این تحلیل بلندمدت، موارد زیر ارزیابی شد:
- الگوهای تغذیهای
- میزان مصرف قهوه کافئیندار، بدون کافئین، چای
- وضعیت ابتلا به دمانس
- عملکرد شناختی در آزمونها
کاهش محسوس موارد دمانس در مصرفکنندگان قهوه
نتایج نشان داد نرخ افت شناختی در افرادی که قهوه کافئیندار مصرف میکنند کمتر است. در گروهی که بیشترین مصرف روزانه قهوه را داشتند:
- ۱۴۱ مورد دمانس در هر ۱۰۰ هزار نفر ثبت شد
در مقابل، در گروه با کمترین مصرف:
- ۳۳۰ مورد دمانس در هر ۱۰۰ هزار نفر گزارش شد
همچنین مصرفکنندگان قهوه در آزمونهای شناختی عملکرد بهتری داشتند.
چرا قهوه بدون کافئین همان اثر را ندارد؟
در بیانیه Mass General Brigham آمده است:
«مصرف بیشتر چای نتایج مشابهی نشان داد، اما قهوه بدون کافئین چنین اثری نداشت. این موضوع نشان میدهد کافئین میتواند ماده فعال مسئول محافظت عصبی باشد، هرچند برای تأیید سازوکارها به پژوهشهای بیشتری نیاز است.»
با وجود نتایج مثبت، در میان شرکتکنندگان مطالعه همچنان بیش از ۱۱ هزار نفر به دمانس مبتلا شدند.
دمانس؛ افزایش ریسک، اهمیت پیشگیری
در حال حاضر درمان قطعی برای دمانس وجود ندارد، اما میتوان روند پیشرفت آن را کند کرد. به همین دلیل تشخیص زودهنگام، اصلاح سبک زندگی اهمیت حیاتی دارد.
نقش ورزش در کاهش خطر دمانس
پژوهش Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health نشان میدهد:
- تنها ۳۵ دقیقه ورزش با شدت متوسط در هفته
- میتواند طی چهار سال خطر دمانس را ۴۱ درصد کاهش دهد
تأثیر رژیم غذایی MIND
محققان دانشگاه کلمبیا اعلام کردهاند رژیم MIND که ترکیبی از الگوی مدیترانهای و DASH است، در کاهش خطر زوال شناختی مؤثر عمل میکند.
آیا ژنتیک بر اثر قهوه غلبه میکند؟
ژنتیک یکی از عوامل مهم در ابتلا به دمانس محسوب میشود. با این حال یافتههای جدید نکته جالبی را نشان میدهد.
Yu Zhang پژوهشگر Mass General Brigham و دانشجوی دکترای Harvard Chan School میگوید:
«حتی در مقایسه افراد با استعداد ژنتیکی متفاوت نیز نتایج یکسان بود. این موضوع نشان میدهد قهوه یا کافئین میتواند برای افراد با ریسک ژنتیکی بالا یا پایین، سطح مشابهی از محافظت ایجاد کند.»
جمعبندی: قهوه، بخشی از پازل سلامت مغز
یافتههای این مطالعه ۴۰ ساله نشان میدهد مصرف متعادل قهوه کافئیندار میتواند به کاهش خطر دمانس، حفظ عملکرد شناختی کمک کند. با این حال، قهوه بهتنهایی کافی نیست.
ترکیب عوامل زیر بیشترین اثر محافظتی را ایجاد میکند:
- تغذیه سالم
- فعالیت بدنی منظم
- تحریک ذهنی
- کنترل بیماریهای مزمن
نظر شما درباره تأثیر قهوه بر سلامت مغز چیست؟ تجربه خود را در بخش دیدگاهها بنویسید، این مقاله را با دوستانتان به اشتراک بگذارید.
